Uzasadnienie
We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 2 kwietnia 2013 r. M. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji jest odmowa stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. Z tego względu, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że wnioskodawca jest w niniejszej sprawie z mocy wyżej powołanej ustawy zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania.
W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono w pkt I sentencji postanowienia.
Rozpoznania wymaga zatem żądanie wnioskodawcy w zakresie dotyczącym ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ww. ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Z kolei, zgodnie z regulacją zawartą w art. 262 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
W świetle powołanych uregulowań prawo pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika przyznaje się, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz gdy nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Powyższe przepisy prowadzą do wniosku, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (składanego pod groźbą odpowiedzialności karnej – rubryka 13 formularza PPF) oraz nadesłanych na zarządzenie referendarza sądowego z 4 kwietnia 2013 r. dokumentów (w tym zwłaszcza odpisów zeznań podatkowych wnioskodawcy i jego żony za rok 2011 i 2012, odpisów deklaracji podatkowej dla towarów i usług za miesiące styczeń i luty 2013 r., faktur VAT za media, wyciągów z rachunków bankowych należących do wnioskodawcy i jego żony) ustalono, że wnioskujący o prawo pomocy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną; Źródłem dochodów małżonków są: wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę żony wnioskodawcy w kwocie 588,75 zł miesięcznie oraz dochody z działalności gospodarczej wnioskodawcy – według oświadczenia – w kwocie 973,13 zł miesięcznie.
Ponadto, zgodnie z oświadczeniem wnioskodawca jest osobą dotkniętą głębokim niedosłuchem, nabytym w związku z wykonywaniem przez ponad 40 lat zawodu ślusarza - spawacza. Wnioskodawca nie posiada zasobów pieniężnych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Nadesłane wyciągi z kont bankowych małżonków potwierdzają, że w zasadzie na bieżąco wykorzystują oni środki, które zasilają ich bieżące rachunki bankowe. Z treści wniosku oraz załączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawca jest właścicielem mieszkania o powierzchni 42 m2 oraz działki ogrodowej o wartości 10 000 zł, a także samochodu osobowego, wykorzystywanego do celów prowadzonej działalności gospodarczej – [...] z 2001 r. o wartości około 5000 zł. Wnioskodawcę oraz jego żonę obciążają comiesięczne koszty utrzymania (koszty energii elektrycznej, gazu, opłaty za telewizję, opłaty za telefony, wydatki na lekarstwa), oszacowane na kwotę 1038 zł miesięcznie.
Wysokość tych wydatków potwierdzają kserokopie rachunków przedłożonych na żądanie referendarza do akt sprawy. Wnioskodawca podkreślił, że uzyskiwane przez niego oraz żonę dochody pozwalają wyłącznie na skromne życie. Nie stać go w szczególności na opłacenie adwokata, który reprezentowałby jego interesy w niniejszej, tak ważnej dla niego, sprawie.
Dając wiarę oświadczeniom wnioskodawcy odnośnie do jego sytuacji majątkowej i zarobkowej, uwzględniając również jego trudną sytuację zdrowotną oraz biorąc pod uwagę ww. zestawienie wysokości comiesięcznych dochodów gospodarstwa domowego wnioskodawcy z comiesięcznymi koniecznymi kosztami utrzymania, należało uznać, że wnioskodawca dostatecznie wykazał, że nie ma realnych możliwości finansowych, pozwalających mu na poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i żony.
Stąd też, w ocenie referendarza rozpoznającego złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zasadnym jest w realiach rozpatrywanej sprawy zniesienie ww. ciężaru finansowego w pełnej wysokości.
W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt II sentencji postanowienia.