Uzasadnienie
Skarżący J. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów w niniejszej sprawie.
Postanowieniem z dnia 19 maja 2008 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie go od kosztów sądowych.
Uczestniczka postępowania – K. P. wniosła sprzeciw od tego postanowienia, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, podczas gdy faktycznie od maja 2007 r. pozostaje on w związku małżeńskim z R. B., która otrzymuje dochód z emerytury lub renty.
Wobec sprzeciwu K. P., Sąd przyjął, iż w myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 maja 2008 r., utraciło moc.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 12 września 2008 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. odmówił skarżącemu J. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu podniesiono m.in., iż skarżący, pomimo wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a., nie przedłożył dokumentów obrazujących stan majątkowy jego oraz małżonki, a tym samym uniemożliwił dokonanie oceny jego sytuacji finansowej. Skoro zatem skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd odmówił mu przyznania prawa pomocy.
J. P. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie, w którym ponownie wskazał, iż majątek jego żony jest majątkiem odrębnym i nie należy go uwzględniać przy ocenie jego sytuacji materialnej.
W odpowiedzi na zażalenie K. P. podtrzymała argumenty zawarte w sprzeciwie od postanowienia z dnia 19 maja 2008 r.
Postanowieniem z dnia 19 listopada 2008 r. sygn. akt I OZ 854/08, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 września 2008 r. W uzasadnieniu podniesiono, iż zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w nim wskazane.
Stosownie do treści art. 243 § 1 zd. 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z powyższego przepisu wynika, że w sprawach dotyczących przyznania prawa pomocy - co dotyczy niniejszego postępowania - stroną jest jedynie osoba ubiegająca się o przyznanie tego prawa, gdyż to postępowanie dotyczy tylko interesów prawnych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy (por. H. Knysiak-Molczyk, Prawo pomocy.PS 2003 nr 11-12, s. 91).
A zatem skoro krąg podmiotów w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy ograniczono tylko do strony występującej z takim wnioskiem to uznać należy, że prawo do zaskarżania orzeczeń dotyczących prawa pomocy przysługuje tylko tym osobom, które z wnioskiem o przyznanie tego prawa wystąpiły. Natomiast strona nie występująca z takim wnioskiem nie jest uprawniona do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w zakresie przyznania prawa pomocy. Z tego powodu sprzeciw takiej strony podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny.
Przytaczając stosowne orzeczenia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w przedmiotowej sprawie wniesienie sprzeciwu przez K. P. od wydanego w tejże sprawie postanowienia referendarza sądowego przyznającego J. P. prawo pomocy przez zwolnienie go od kosztów sądowych było niedopuszczalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 259 § 1 P.p.s.a., od postanowień referendarza sądowego co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy (art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.), strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. (...)
Jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony, postanowienia, o których mowa w § 1, mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu – (art. 259 § 3 P.p.s.a.)
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, według którego, prawo do zaskarżania orzeczeń dotyczących prawa pomocy przysługuje tylko tym osobom, które z wnioskiem o przyznanie tego prawa wystąpiły. Natomiast strona nie występująca z takim wnioskiem nie jest uprawniona do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w zakresie przyznania prawa pomocy. Z tego powodu sprzeciw takiej strony podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. Zatem wniesienie sprzeciwu przez K. P. od wydanego w tejże sprawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 maja 2008 r. przyznającego J. P. prawo pomocy przez zwolnienie go od kosztów sądowych było niedopuszczalne.
Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku jest związany wykładnią prawa dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 listopada 2008 r. sygn. akt I OZ 854/08.
Mając na względzie powyższe okoliczności, wniesiony sprzeciw jako niedopuszczalny, należało odrzucić, na podstawie art. 259 § 1 P.p.s.a.