Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, strona skarżąca "A" Sp. z o.o. w Z. złożyła wniosek o prawo pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że w wyniku działań organów skarbowych zablokowano jej wszystkie konta bankowe. Tym samym zostało uniemożliwione spółce pozyskiwanie i dysponowanie środkami finansowymi. Ponadto wszystkie nieruchomości oraz ruchomości zostały zajęte przez komorników i trwa ich licytacja. Poza tym, "naruszające prawo" – zdaniem skarżącej – działanie organów skarbowych uniemożliwiło odzyskanie należnego jej od stycznia 2004 r. zwrotu podatku od towarów i usług, co w efekcie doprowadziło do znacznych strat finansowych oraz zwolnienia kilkudziesięciu pracowników. W tej sytuacji, skarżąca nie ma możliwości uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
W oświadczeniu o swoim majątku i dochodach spółka określiła wysokość kapitału zakładowego na kwotę 1.700.000 zł, wartość środków trwałych na kwotę 4.362.182,77 zł oraz określiła swoją stratę za ostatni rok obrotowy (wg bilansu) na kwotę 5.169.319,24 zł. Wnioskodawca posiada dwa rachunki bankowe (w Banku [...] oraz w [...]) na których w ogóle nie posiada żadnych środków pieniężnych.
Pismem z dnia 23 listopada 2009 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to doręczono wnioskodawcy w dniu [...]r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki, znajdującego się w aktach sprawy.
W odpowiedzi na to wezwanie, pismem z dnia [...]r., wnioskodawca złożył wniosek o przedłużenie terminu do przedłożenia tych dokumentów. Pismo to wpłynęło do Sądu w dniu [...]r.
Zarządzeniem z dnia 17 grudnia 2009 r., referendarz sądowy uwzględnił wniosek skarżącej spółki i przedłużył ten termin o 10 dni. Termin ten upłynął w tej sytuacji w dniu [...]r.
Wnioskodawca tymczasem, do dnia dzisiejszego nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów, o które został wezwany.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje.
Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).
Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy zażądała jedynie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten, obejmował więc jedynie żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku "A" Sp. z o.o. w Z., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
W tym miejscu należy stwierdzić, że wnioskodawca złożył jedynie wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie przedkładając jednocześnie jakichkolwiek dokumentów, które pozwalałyby na dokonanie analizy żądania zawartego we wniosku. Tym samym, zaniechanie strony doprowadziło do tego, że brak jest podstaw do rozpoznania jej wniosku.
Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące środków, którymi strona dysponuje. Dopiero porównanie źródeł finansowych, którymi wnioskodawca może dysponować pozwala na stwierdzenie, czy ma on dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednak to obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy.
Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne.
Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący w ogóle nie udowodnił, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy, co więcej, w ogóle nie wykazał jaka jest jego aktualna sytuacja majątkowa. Strona nie odpowiedziała na żądanie przedłożenia dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową. Do tej pory skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie, ograniczając się tylko do stwierdzenia, że "nie mając możliwości załatwić wszystkiego w wyznaczonym terminie – zrezygnował."
Podsumowując, niewykonanie wezwanie referendarza sądowego nie pozwala uwzględnić wniosku, pozostawiając bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które postawiono w wezwaniu, w szczególności o źródła utrzymania skarżącego. W orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego, w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba go pozostawić bez rozpoznania (por. postanowienie NSA z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt: I OZ 842/05, LEX nr 164157).
Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.