Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 2 października 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 1072/12

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia [...] r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 252,00 zł, skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu.

W motywach powyższego wyjaśnił, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Ich jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę skarżącego w kwocie 1.600,00 zł. Prowadzona przez żonę działalność gospodarcza nie przynosi bowiem dochodów. Tymczasem miesięczne wydatki za tzw. media wynoszą ok. 500,00 zł. Z uwagi na stan zdrowia zmuszeni są ponosić dodatkowe koszty leczenia. Natomiast jako składniki posiadanego wspólnie z żoną majątku wymienił: dom o pow. 135 m2 oraz pole uprawne wraz z łąką o pow. 4 ha.

Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia [...] r. wezwano do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez:

1. - przedłożenie wystawionego przez zakład pracy zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych z tytułu umowy o pracę dochodów;
2. - nadesłanie odpisów lub kserokopii składanych przez żonę w ciągu ostatnich sześciu miesięcy, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą deklaracji VAT, raportów kasowych oraz ewidencji środków trwałych, a także prowadzonych za wskazany okres ksiąg handlowych, podatkowej księgi przychodów i rozchodów bądź ewidencji przychodów (w zależności od wybranej formy opodatkowania);
3. - przedłożenie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością), obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy;
4. - nadesłanie odpisu bądź kserokopii złożonego przez skarżącego i jego żonę za 2011 r. zeznania podatkowego lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętych w podanym wyżej roku dochodów;
5. - przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon oraz podatek od nieruchomości;
6. - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy;
7. - udokumentowanie (odpisem z księgi wieczystej oraz kopią stosownego aktu notarialnego) tytułu prawnego do posiadanych nieruchomości wymienionych w rubryce nr 7.1 formularza;
8. - wyjaśnienie do kogo należy nieruchomość podana jako adres do korespondencji i na jakich zasadach skarżący z niej korzysta;
9. - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ gminy o rodzaju i powierzchni posiadanych gruntów rolnych, w tym o figurowaniu skarżącego jako podatnika podatku rolnego z gruntu o jakiej przychodowości rocznej;
10. - wyjaśnienie czy z posiadanej nieruchomości rolnej osiągane są obecnie dodatkowe dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości (w tym celu należało nadesłać stosowne dokumenty potwierdzające podane w tym zakresie dane);
11. - udokumentowanie stosownymi fakturami VAT, rachunkami lub paragonami wystawionymi przez przychodnie, szpitale albo apteki ponoszonych na leczenie wydatków, natomiast w przypadku ich nieposiadania należało przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt konieczności stałego zażywania leków, regularnego poddawania się odpłatnym świadczeniom leczniczym lub opiece osób trzecich.

W odpowiedzi na powyższe skarżący wyjaśnił, że z uwagi na stan zdrowia i trudności w poruszaniu się nie był w stanie zgromadzić żądanych dokumentów w wyznaczonym terminie. Dlatego też zwrócił się z wnioskiem o rozłożenie na raty kwoty, którą ma uiścić tytułem należnego wpisu sądowego.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego z urzędu – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084).

Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, które także może być przyznane dopiero wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na jednoznaczną weryfikację składanego oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy.

Tym bardziej, że z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Dlatego też jego bierność w tym zakresie musi być postrzegana jako nienależyte wykazanie przewidzianych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06 oraz z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05 niepubl.).

Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał wezwania z dnia [...] r. weryfikacja złożonego przez niego oświadczenia nie była możliwa. Orzekanie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nie jest przecież możliwe ani dopuszczalne, zważywszy że przedstawione w treści formularza informacje nie pozwoliły na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Pomijały one bowiem istotne dane odnośnie prowadzonej przez żonę skarżącego działalności gospodarczej i przyczyn jej nierentowności, a nadto posiadanej dodatkowo nieruchomości rolnej o pow. 4 ha, której sposób użytkowania i osiągane z tego tytułu dochody nie zostały podane. Podobnie wysokość ponoszonych na leczenie wydatków nie została w żaden sposób udokumentowana. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157).

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.