Uzasadnienie
Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że uzyskuje dochody z działalności rolniczej w wysokości około [...] zł, ponosząc koszty utrzymania w kwocie [...] zł i wydatkując na leczenie [...] kwotę [...] zł. Zaznaczył, że w toku egzekucji ściągane są od niego alimenty na dzieci wynoszące łącznie [...] zł oraz że korzysta z finansowej pomocy najbliższej rodziny. We wniosku wymieniono tylko jeden składnik majątkowy – nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha.
Pismem doręczonym w dniu [...] r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie m.in. zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego oraz kopii dowodu rejestracyjnego posiadanego przez niego pojazdu.
Pismem z dnia [...] r. wnioskodawca wniósł o przedłużenie terminu do wykonania tego wezwania, "z uwagi na czas oczekiwania" na wydanie zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego. Wyjaśnił ponadto, że pomoc finansową w kwotach od [...] do [...] zł otrzymuje od rodziców, którzy z nim zamieszkują, oraz od babci. Podniósł też, iż nie została mu przyznana płatność do gruntu rolnego za [...] r. Do pisma załączono kopie: rachunków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżącego, wystawionych na nazwisko jego rodziców oraz postanowienia zabezpieczającego powództwo o alimenty poprzez zobowiązanie skarżącego do zapłaty co miesiąc wskazanej wyżej kwoty.
Zarządzeniem z dnia 5 lutego 2009 r. referendarz sądowy przedłużył skarżącemu termin do wykonania wspomnianego wezwania o 7 dni, jednocześnie wzywając go dodatkowo do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, tj. w szczególności przez jego rodziców, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty), nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2008 złożonych przez skarżącego oraz jego rodziców, a jeśli zeznania te nie były jeszcze złożone – za rok 2007, przedstawienie odpisu ostatniej decyzji przyznającej skarżącemu dopłaty związane z posiadanym przez niego gospodarstwem rolnym oraz nadesłanie oświadczeń członków rodziny skarżącego wskazujących wysokość pomocy finansowej udzielonej wnioskodawcy w okresie ostatnich trzech miesięcy.
Odpowiadając na to wezwanie, skarżący oświadczył, że nie otrzymał jeszcze zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego, zapowiadając jego nadesłanie po jego uzyskaniu. Wyjaśnił również, że zamieszkuje samotnie oraz że nie zostały mu przyznane dopłaty związane z posiadaniem tego gospodarstwa. Wnioskodawca nadesłał oświadczenia rodziców o udzielanej mu pomocy oraz odpisy: decyzji z dnia [...] r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, podsumowania księgi przychodów i rozchodów dotyczącej tej działalności za [...] r. (wykazano w niej stratę narastającą od początku roku w kwocie [...] zł), zeznania podatkowego skarżącego za [...] r. (wykazano w niej stratę z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł) oraz dziewięciu zawiadomień z dnia [...] r. o zajęciu rachunku bankowego skarżącego w związku z zaległościami wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (najniższa suma należności wyliczonych w tych zawiadomieniach to [...] zł, najwyższa – [...] zł).
Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania.
Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w jego najogólniej rozumianej sytuacji materialnej powyższa przesłanka została spełniona, nie wykonując w całości wezwań do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Uwaga ta dotyczy w szczególności zaświadczenia o dochodowości posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego, którego wnioskodawca nie nadesłał, pomimo przedłużenia terminu wyznaczonego do dokonania tej czynności oraz zapewnień składanych w tej materii. Podkreślić zarazem trzeba, że na dostarczenie żądanego zaświadczenia dysponował on nieomal dwumiesięcznym terminem, jaki upłynął od doręczenia pierwszego wezwania w tym przedmiocie, oraz że uzyskanie takiego dokumentu, jak wynika z praktyki orzeczniczej, z reguły nie nastręcza poważniejszych trudności i że termin siedmiodniowy jest dla tego celu wystarczający. Wspomniane zaświadczenie jest zaś jedynym dokumentem pozwalającym oszacować dochody z działalności rolniczej, będącej przecież, po zlikwidowaniu niedochodowej działalności gospodarczej, podstawową sferą zarobkowej aktywności skarżącego.
Niemożliwość ustalenia stanu faktycznego w rozpatrywanym zakresie nie pozwala więc uwzględnić wniosku, zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę, iż wysokość wpisu sądowego od skargi, czyli najwyższej opłaty sądowej, jaka może wchodzić w grę w postępowaniu, nie jest znaczna.
Ostatnie spostrzeżenie uzasadnia również szczególną wnikliwość, jeśli chodzi o wyjaśnienie wszelkich wątpliwości łączących się z najogólniej rozumianą sytuacją skarżącego. Niektóre z tych wątpliwości spowodowane są wyłącznie wzajemną sprzecznością oświadczeń wnioskodawcy. I tak z jednej strony stwierdził on, że zamieszkuje z rodzicami, co znajduje potwierdzenie np. w fakcie, iż rachunki związane z gospodarstwem domowym są wystawione na ich nazwiska, z drugiej, odpowiadając na wezwanie o udokumentowanie ich dochodów, że zamieszkuje samotnie. Podnieść zatem trzeba, że pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym niewątpliwie stanowi czynnik mający doniosłe znaczenie podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Podobnie skarżący, przedstawiając zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, co najwyżej uprawdopodobnił, iż nie ma na tym rachunku środków pozwalających mu na choćby częściowe opłacenie kosztów sądowych. Pewność w analizowanym zakresie można uzyskać jedynie za pomocą wystawionego przez bank zaświadczenia, o które przecież wyraźnie wzywano, precyzując jego wymaganą treść. W przeciwnym razie nie można wykluczyć nawet takiej ewentualności, że kwoty, w związku z którymi dokonano zajęcia rachunku, zostały już spłacone, także bezpośrednio po zajęciu, o ile stan rachunku na to pozwalał.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.