Uzasadnienie
W dniu [...] r. skarżący Z. J. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu, który powtórzył następnie na urzędowym formularzu – druk PPF.
W uzasadnieniu podał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, która jest osobą starszą i schorowaną, znajdującą się pod stałą opieką lekarską, co wiąże się z dodatkowymi wydatkami. Tymczasem jedynym źródłem utrzymania całej rodziny jest [...] skarżącego w kwocie [...] zł oraz [...] żony w wysokości [...] zł. Oboje nie posiadają żadnych składników majątku, albowiem mieszkanie własnościowe - o pow. [...] m2 - w którym zamieszkują darowali swojemu wnukowi P. J. Z kolei otrzymana przez żonę skarżącego – na współwłasność z innymi spadkobiercami - niezabudowana działka o pow. [...] ha [...] m2 objęta jest [...]. W związku z tym nie można jej sprzedać bez zgody pozostałych współwłaścicieli ani zaciągnąć na nią kredytu.
Dodatkowo w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia złożonego wniosku do akt sprawy nadesłano kserokopie następujących dokumentów źródłowych:
- - umowę "przedwstępną – warunkową" sprzedaży nieruchomości położonej przy ul. [...] w O., należącej do Z. J., wraz z całym wyposażeniem i zespołem składników niematerialnych jego firmy wpisanej do ewidencji działalności gospodarczej pod nazwą "A", którą zgodnie z postanowieniem art. 3 pkt A tej umowy przekształcono w Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością;
- - postanowienie Sądu Rejonowego w C., [...] Wydziału [...], z którego ustalono, iż skarżący posiadał w Spółce "B" udziały o łącznej wartości [...] zł;
- - deklaracje VAT-7 za miesiące od [...] do [...] r. wraz z raportami kasowymi Spółki "B" za ten okres oraz rachunkiem zysków i strat, gdzie wykazano stratę w kwocie [...]zł;
- - wyjaśnienie skarżącego w przedmiocie przeniesienia prowadzonej działalności gospodarczej zarejestrowanej jako "A" na ul. [...] w Z., gdzie zamieszkuje razem z żoną;
- - zeznanie podatkowe PIT-36 za [...] r., z którego wynika, iż skarżący osiągnął w tym okresie dochód w kwocie [...] zł oraz poniósł stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł;
- - deklaracje VAT-7 za okres od [...] do [...] r., gdzie wykazano następujące podstawy opodatkowania: [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł;
- - świadectwo pracy wnuka P. J. wraz z aneksem do umowy o pracę zawartej ze Spółką "B", w której miesięczne wynagrodzenie ustalone zostało w kwocie [...] zł plus premia [...];
- - decyzje ustalające wysokość należnego do zapłaty przez żonę skarżącego w [...] i [...] r. podatku rolnego;
- - rachunki ponoszonych opłat za leki oraz za mieszkanie przy ul. [...] w Z., które zgodnie z wyjaśnieniem skarżącego pokrywane są przez niego mimo, iż widnieją na nazwisko wnuka.
Postanowieniem z 14 listopada 2008 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.
Skarżący wniósł w terminie nie podlegający odrzuceniu sprzeciw od tego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy).
Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy).
Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał w dostateczny i przekonujący sposób jakoby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Osiąga bowiem stały dochód w postaci [...] wobec powyższego powinien w nich partycypować. Co więcej prowadzi też własną działalność gospodarczą (vide: załącznik nr 11 do pisma z dnia [...] r.), w ramach której osiąga znaczny przychód (w roku [...] i [...] wynosił on [...]zł i [...]zł). Stąd uznać należało, iż poniesiona w [...] r. i [...] r. z tego tytułu strata wynosząca [...] zł i [...] zł nie jest spowodowana nierentownością czy brakiem popytu na usługi, które skarżący świadczy. Wręcz przeciwnie wysokość ponoszonych kosztów uzyskania przychodu przyczynia się do takiego stanu sprawy. Gdyby więc skarżący w ramach tych wydatków, które w [...] r. i [...] r. wynosiły [...]zł i [...]zł wygospodarował stosowne środki na uiszczenie należnych w sprawie opłat sądowych i wydatków byłby w stanie je ponieść.
Tym bardziej, że trwające od dłuższego czasu postępowanie podatkowe powinno było skłonić go do przedsięwzięcia stosownych kroków by zabezpieczyć się finansowo. W orzecznictwie sądowym powszechny jest wszakże pogląd, iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania. Od przedsiębiorców wymaga się bowiem przezorności, zapobiegliwości i profesjonalizmu, gdyż prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się ze swej istoty z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych.
Nie można przy tym tracić z pola widzenia faktu, iż skarżący w miejscu zamieszkania prowadzi własną działalność gospodarczą, stąd wydatki związane z jego utrzymaniem nie mogły być uwzględnione w podanej kwocie, tj. [...]zł (vide: oświadczenie z dnia [...]r.), niezależnie od relacji łączących skarżącego z wnukiem, a wynikających z zawartej umowy darowizny, gdzie zastrzeżono "nieodpłatne i dożywotnie jego użytkowanie". Podkreślić ponadto w tym miejscu należy, iż w orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Tymczasem skarżący ma jeszcze inne możliwości zarobkowe związane z posiadaniem udziałów w Spółce "B" oraz pełnieniem w niej funkcji [...].
Co więcej zgodnie z załącznikiem nr [...] do umowy przedwstępnej kupna - sprzedaży z dnia [...] r. Spółka "B wypłaca skarżącemu "[...]" w wysokości [...]zł miesięcznie (vide: raporty kasowe z [...] i [...] r.).
W świetle powyższego przyjąć należało, iż przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 ustawy przesłanka przyznania prawa pomocy nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości lub w części.
Mając to na uwadze, zgodnie z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.