Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach – dalej organ II instancji, odwoławczy – po rozpoznaniu odwołania D. B. (B.) – dalej strona- prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" – dalej strona, skarżący z dnia 8 kwietnia 2019 r. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia [...] r., znak: [...] nakładającej karę pieniężną w kwocie 5000,00 zł za ujawnione naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym - dalej ustawa - (t.j.: Dz.U z 2017, poz. 2200 z późn. zm.), polegające na nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości, aktywności kierowcy i przebytej drogi - zgodnie z Ip. 6.2.1 załącznika 3 do ustawy o transporcie drogowym, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny i argumentację prawną.
Organ wskazał, iż wydając decyzję pierwszoinstancyjną Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. kierował się wynikiem kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celno- skarbowych [...] Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 26 stycznia 2018 r. w Z. (droga wojewódzka nr [...]), dotyczącej samochodu ciężarowego marki Renault (nr rejestracyjny [...]), którego dopuszczalna masa całkowita wynosiła 32000 kg. Na okoliczność kontroli sporządzony został protokół kontroli drogowej znak [...].
Organ wskazał, że zgodnie z ustaleniami kontroli kierowca ww. pojazdu W. P., zatrudniony na umowę o pracę u przedsiębiorcy tj. "A" D. B., wykonywał krajowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne na trasie z W. do miejscowości N. Z analizy danych zapisanych na karcie kierowcy nr [...] (z wykorzystaniem programu Tachospeed) zostało ustalone, że w okresach: od dnia 12-01-2018r. od godz. 00:00 do dnia 12-01-2018r. do godz. 07:04 czasu UTC, od dnia 12-01-2018r. od godz. 13:36 do dnia 13-01-2018r. do godz. 07:23 czasu UTC, od dnia 26-01-2018r. od godz. 00:00 do dnia 26-01-2018r. do godz. 07:23 czasu UTC doszło do nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości, aktywności kierowcy i przebytej drogi.
Organ odwoławczy wskazał, że kierowca kontrolowanego pojazdu nie przedstawił do kontroli wykresówek z tachografu analogowego za okres od 29 grudnia 2017 r. do dnia 25 stycznia 2018 r. Kierowca podał do protokołu, iż w czasie gdy jego karta była wyjęta z tachografu nie prowadził pojazdów podlegających pod rozporządzenie 561/2006 oraz przepisów AETR, wykonywał odpoczynek dobowy, a podczas logowania karty do tachografu przez pomyłkę błędnie wykonał wpisy manualne.
W trakcie prowadzonej kontroli kierowca ww. samochodu ciężarowego marki Renault został ukarany przez funkcjonariuszy celno-skarbowych [...] Urzędu Celno-Skarbowego w związku z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym dwoma mandatami karnymi:
1/ seria [...] numer [...] z dnia 26 stycznia 2018r. w wysokości 300 zł ("załącznik 1 L.p. 13.12 - okazanie podczas kontroli wykresówki lub karty kierowcy, które nie zawierają wprowadzonych ręcznie bądź automatycznie wszystkich wymaganych danych dotyczących okresów aktywności kierowcy - za każdy dzień (3 dni - 300 zł"), 2/ seria [...] numer [...] z dnia 26 stycznia 1018r. w wysokości 500 zł ("załącznik 1 L.p. 1 - nieokazanie wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, wypisu z licencji lub innego wymaganego w związku z przewozem drogowym dokumentu, o którym mowa w art. 87 tj. wykresówek za okres od 29 grudnia 2017r. do 25 stycznia 2018r.".
Kierujący kontrolowanym pojazdem nie zgłosił żadnych uwag ani zastrzeżeń co do przeprowadzonej kontroli.
Dnia 26 lutego 2018 r. do organu I instancji wpłynęły, nadesłane przez stronę, kserokopie wykresówek oraz zaświadczeń odnoszące się do okresu od dnia 29 grudnia 2017 r. do dnia 25 stycznia 2018r.
Zawiadamiając pismem z dnia 22 stycznia 2019 r. D. B. o wszczęciu postępowania - Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. - wskazał na regulacje prawne ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym pozwalające na zwolnienie z odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy za naruszenia prawa przez kierowcę pojazdu tj. art. 92b ust. 1 oraz art. 92c u.t.d. Wraz z powyższym pismem została przekazana stronie kserokopia protokołu kontroli drogowej znak [...].
Pismem z dnia 1 lutego 2019 r., przed wydaniem decyzji Naczelnik [...] Urzędu Celno- Skarbowego wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zgromadzonych w trakcie prowadzonego postępowania.
Pełnomocnik strony, adwokat T. D., pismem z dnia 4 lutego 2019 r. skierowanym do Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wniósł na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym o umorzenie postępowania podnosząc iż "okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy (...) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć". Stwierdził ponadto, że jak wynika z protokołu kontroli do naruszeń doszło z winy kierowcy, który wyjaśnił, że nie wprowadził do kontrolowanych wykresówek oraz kart pracy kierowcy wymaganych danych przez pomyłkę oraz wyjaśnił, że nie posiadał wykresówek za okres od 29.12.2017 r. do 25.01.2018 r. gdyż pozostawił je w innym samochodzie, a D. B. nie mógł wiedzieć o błędach i zaniechaniach kierowcy, co winno skutkować uwzględnieniem wniosku o umorzenie postępowania.
Pełnomocnik wskazał, że kierowca przed przystąpieniem do pracy w charakterze kierowcy został przeszkolony przez pracodawcę odnośnie czasu pracy kierowcy, konieczności wprowadzania kompletnych danych do wykresówek i kart pracy kierowcy, konieczności posiadania kompletu dokumentów, załączeniu pisma przesłał poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie tarcz tachografu, zaświadczeń o działalności.
Po przeprowadzeniu postępowania Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. w dniu [...] r., znak: [...] wydał decyzję, którą wymierzył stronie karę pieniężną w kwocie 5 000,00 zł za ujawnione naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym polegające na nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości, aktywności kierowcy i przebytej drogi - zgodnie z Ip. 6.2.1 załącznika 3 do ustawy o transporcie drogowym.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE L 60 s. 1 z dnia 28 lutego 2014r.).
Organ pierwszej instancji wskazał, iż nie znalazł podstaw do zastosowania przepisów art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, iż ciężar udowodnienia, że zachodzą podstawy do zastosowania przepisów wyłączających odpowiedzialność spoczywa na kontrolowanym podmiocie, tymczasem w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia strona nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających wystąpienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność administracyjno - prawną przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenia.
W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej strona zarzuciła naruszenie:
- - prawa materialnego tj. art. 92c ust. 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że podmiot wykonujący przewóz miał wpływ na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które podmiot mógł przewidzieć.
Po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach stwierdził, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy sporne rozstrzygnięcie.
W obszernym uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował przebieg postępowania administracyjnego, a następnie przytoczył i omówił zarówno odnoszące się do sprawy normy ustawy o transporcie drogowym, jak też normy unijne. Organ wskazał, że rozpatrywana sprawa dotyczy nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia stwierdzonego podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 26 stycznia 2018 r.
Organ odwoławczy wskazał, że zakres przedmiotowy ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 58 z późn.zm.) został określony w art. 1 ust. 1, zgodnie z którym określa ona zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego, niezarobkowego krajowego przewozu drogowego oraz niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego. W dacie wydania decyzji organu pierwszej instancji zastosowanie znajdowała ww. ustawa w brzmieniu określonym w tekście jednolitym - Dz. U. z 2017 r., poz. 2200 z późn. zm.
Organ odwoławczy podkreślił, iż w międzyczasie ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym została znowelizowana ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481). W wyniku tejże nowelizacji zmianie uległ załącznik nr 3 do ustawy, stanowiący wykaz naruszeń oraz przypisane do nich kary pieniężne. Zatem w niniejszej sprawie zdaniem organu II instancji zastosowanie znajduje art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym - do spraw dotyczących naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego określonych w załączniku nr 3 do ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy sankcjonowanych administracyjnymi karami pieniężnymi, powstałych i ujawnionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ odwoławczy wskazał, iż ustawa ta weszła w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, tj. 3 września 2018 r., z wyjątkiem:
- 1) art. 1 pkt 7, który wszedł w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;
- 2) art. 1 pkt 8-10, które weszły w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.
Organ odwoławczy podkreślił, iż ustawa o transporcie drogowym - zgodnie z art. 1 ust. 2 określa również zasady działania Inspekcji Transportu Drogowego a także odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego:
- - podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem, innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym.
Zgodnie z art. 4 pkt 6a ustawy, przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z dnia 11 kwietnia 2006r., str. 1).
Przez transport drogowy ustawodawca rozumie krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy (art. 4 ustawy). Określenie to obejmuje również: a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4,b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy (art. 4 pkt 3 ustawy).
Organ odwoławczy wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że przedsiębiorcą realizującym przewóz drogowy w dacie kontroli drogowej, tj. w dniu 26 stycznia 2018r. był D. B. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "A". Jak wynika z akt sprawy ww. przedsiębiorca w dniu kontroli wykonywał krajowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne przedstawiając wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydanego przez Prezydenta Miasta R. Organ odwoławczy mając na uwadze treść mających zastosowanie w sprawie przepisów podał, że każdy kierowca, który korzysta z pojazdu wyposażonego w tachograf cyfrowy, może dysponować tylko jedną kartą i jest zobligowany do użycia tylko własnej karty. Karta nie może być wyciągana z urządzenia rejestrującego w ciągu dnia pracy, aby umożliwić pełen zapis aktywności kierowcy.
Jednocześnie zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach (art.32 ust.3 ww. rozporządzenia Nr 165/2014).
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wskazał, że zasadniczymi dowodami w sprawie dotyczącej badania przestrzegania przepisów o czasie pracy kierowców są wykresówki lub karta kierowcy. Karta umożliwia identyfikację kierowcy i przypisanie do odpowiedniej osoby danych dotyczących przejazdów rejestrowanych przez moduł tachografu. Za pomocą czytnika kart kontrolujący mogą odczytać wiele cennych informacji odnośnie czasu jazdy, innej pracy, dyspozycyjności, przerw i odpoczynków.
Organ odwoławczy wskazał, że w trakcie kontroli drogowej funkcjonariusze celno-skarbowi sporządzili na okoliczność naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym protokół kontroli drogowej który, jak wynika ze stanowiska wyrażonego w judykaturze, jest zasadniczym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawie o nałożenie kary pieniężnej, a stan faktyczny udokumentowany w protokole kontroli jest w zasadzie niepowtarzalny (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2010 r., II GSK 378/09, publ. LEX nr 577324).
Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z akt sprawy raport wykroczeń w dniu kontroli drogowej sporządzony został za pomocą programu TachoSpeed 2.940. TachoSpeed to oprogramowanie do rozliczania czasu pracy kierowców z tachografów analogowych i cyfrowych, umożliwiające odczytywanie czasu jazdy, odpoczynków, przerw i dyżurów z tarczek tachografów oraz kart kierowców. Program działa w oparciu o przepisy czasu pracy kierowców, tj. rozporządzenia 561/2006 oraz umowy międzynarodowej AETR. Moduły programu (cyfrowy; ewidencyjny; podstawowy i rozszerzony moduł kontrolny; delegacji i diet; paliwowy) umożliwiają przetwarzanie i analizę uzyskanych danych w wielu przekrojach, poprzez generowanie raportów. Pozwala to na prowadzenie pełnej ewidencji czasu pracy kierowców (również pod kątem Państwowej Inspekcji Pracy), m.in. rozliczanie nadgodzin, delegacji, obliczanie zużycia paliwa, itd.
Organ odwoławczy podkreślił, iż przeprowadzone postępowanie wykazało sytuację, w której kierowca w kontrolowanym okresie tj. od 29 grudnia 2017 r. do dnia kontroli tj. 26 stycznia 2018 r. - w okresach szczegółowo wymienionych w protokole kontroli - naruszył przepisy polegające na nierejestrowaniu na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (Ip. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.).
Organ odwoławczy wskazał, iż w zaskarżonej decyzji organ I instancji błędnie określił dwa okresy braku aktywności kierowcy w stosunku do okresów wyszczególnionych w "Raporcie kontrolnym inspekcji drogowej" z dnia dokonania kontroli tj. 26 stycznia 2018 r. W decyzji z dnia [...] r., znak [...] podano m.in. okresy:
- - od dnia 12-01-2018r. od godz. 00:42 do dnia 12-01-2018r. do godz. 07:04 czasu UTC oraz -od dnia 26-01-2018r. od godz. 00:00 do dnia 26-01-2018r. do godz. 07:23 czasu UTC.
Zgodnie natomiast z ww. raportem kontrolnym z dnia 26 stycznia 2018 r. tj. z dnia kontroli drogowej okresy braku aktywności kierowcy winny obejmować czas:
- - od dnia 12-01-2018r. od godz. 00:00 do dnia 12-01-2018r. do godz. 07:04 czasu UTC ora z-od dnia 26-01-2018r. od godz. 00:00 do dnia 26-01-2018r. do godz. 06:05 czasu UTC.
W ocenie organu odwoławczego, z uwagi na całość zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, powyższa rozbieżność nie wpływa na kwalifikację naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym jak i wysokość nałożonej kary pieniężnej w kwocie 5 000,00 zł.
Organ odwoławczy zaznaczył, iż w dniu kontroli tj. 26 stycznia 2018 r. kierowca – W. P. - nie przedstawił do kontroli wykresówek z tachografu analogowego za okres od 29 grudnia 2017 r. do 25 stycznia 2018r. gdyż jak oświadczył (do protokołu kontroli drogowej) "wykresówki pozostały przed wyjazdem w innym pojeździe". Kierowca podał również, że "gdy moja karta była wyjęta z tachografu nie prowadziłem pojazdów podlegających pod rozporządzenie 561/2006 oraz przepisów AETR i wykonywałem odpoczynek dobowy a podczas logowania mojej karty do tachografu przez pomyłkę błędnie wykonałem wpisy manualne". W trakcie kontroli kierowca nie okazał również zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu za okresy, gdy na jego karcie występują braki aktywności kierowcy (gdy karta kierowcy była wyjęta z tachografu), o których mowa w art. 31 ust. pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców.
Mając na uwadze powyższe zdaniem organu odwoławczego w sprawie wystąpił przypadek nierejestrowania danych dotyczących prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi oraz nie zostały wprowadzone manualne dane dotyczące aktywności kierowcy. Prawidłowo zatem zostało zakwalifikowanie ww. naruszenie przez organ I instancji, a jego konsekwencją było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 5000 zł, określonej w l.p. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy.
Zdaniem Dyrektora błędne jest stanowisko mówiące, iż przepis art. 34 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 nie obejmuje obowiązku kierowcy w zakresie ewidencjonowania na karcie kierowcy za pomocą wpisów manualnych w zakresie aktywności kierowcy podejmowanej w czasie wykraczającym poza ramy czasowe od przejęcia pojazdu do zakończenia dziennego okresu pracy. Organ odwoławczy wskazał, że z treści ww. przepisów jednoznacznie wynika, że jeżeli w wyniku oddalenia się od pojazdu kierowca nie jest w stanie używać tachografu cyfrowego zainstalowanego w pojeździe, to okresy "innej pracy", "gotowości", "przerw" lub "odpoczynku" zobowiązany jest do wprowadzenia na kartę kierowcy przy użyciu urządzenia do manualnego wprowadzania danych, w jakie wyposażony jest tachograf (art. 34 ust. 3 lit. b rozporządzenia nr 165/2014). Organ odwoławczy wskazał, że zakładając zatem, iż kierowca w okresach gdy jego karta była wyjęta z tachografu istotnie dokonywał odpoczynku dziennego lub tygodniowego powinien dokonać rejestracji tego rodzaju aktywności poprzez stosowny wpis manualny. Analogicznie przedstawia się kwestia obowiązku manualnych wpisów dotyczących pozostałych okresów wymienionych w art. 34 ust. 3 ww. rozporządzenia.
Organ odwoławczy podkreślił, iż każdy rodzaj aktywności kierowcy powinien zostać zarejestrowany na karcie kierowcy, bądź to w sposób automatyczny lub za pomocą wpisów manualnych.
Organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany wystawić kierowcy wykonującemu przewóz drogowy zatrudnionemu u tego przedsiębiorcy zaświadczenie, w ściśle określonych przypadkach, m.in. gdy kierowca miał czas wolny od pracy.
Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 1 ustawy, podczas przejazdu wykonywanego w ramach przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazać podczas kontroli m.in. zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, których kierowca podczas kontroli nie okazał.
Organ odwoławczy podkreślił, że ustawodawca nie przewidział w obowiązującej w dacie kontroli ustawie o transporcie drogowym odpowiedzialności administracyjnej podmiotu wykonującego przewóz drogowy za nieokazanie zaświadczeń o działalności mówiących o nieprowadzeniu pojazdu.
Podkreślił, iż obowiązujące przepisy prawa nie dają organowi żadnych możliwości wyboru, czy karę pieniężną wymierzyć, czy też od niej odstąpić, w sytuacji, kiedy ustawa wiąże z danym naruszeniem obowiązek uiszczenia kary pieniężnej w konkretnej wysokości. Przepisy ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzeń unijnych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, dlatego bez znaczenia są okoliczności z powodu których przedsiębiorca dopuścił się nieprawidłowości.
Organy stwierdzając naruszenie obowiązku nałożonego na przewoźnika i wymierzając karę pieniężną nie maja możliwości miarkowania wysokości tej kary, lecz są związane stawkami ustalonymi przez ustawodawcę.
Organ odwoławczy wyjaśnił, iż ustawodawca wprowadził w ustawie o transporcie drogowym dwa rodzaje wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy w przypadku naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym w zakresie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, obowiązkowych przerwach i odpoczynkach, a mianowicie wyłączenia określone w art. 92 b ust. 1 i art. 92 c ust. 1 ustaw, jednak przypadki tam określone w niniejszej sprawie nie występują.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że o ile wyłączenie określone w art. 92 c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym dotyczy stricte konkretnego zdarzenia powodującego jego naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, to wyłączenie określone w art. 92 b ust. 1 ustawy dotyczy wprowadzonych przez przedsiębiorę rozwiązań organizacyjnych w przedsiębiorstwie umożliwiających przestrzeganie przez kierowców przepisów o czasie prowadzenia pojazdów. Te rozwiązania dla przedsiębiorcy nie są nowe, gdyż przepisy art. 10 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE L z dnia 11 kwietnia 2006 r.), statuowały już wcześniej odpowiedzialność przedsiębiorców wykonujących przewozy drogowe za naruszenia przepisów.
Na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek właściwej organizacji pracy kierowców, jak również przeprowadzanie regularnych kontroli przestrzegania przepisów prawa. Dopiero gdy przedsiębiorca wykaże, że w sposób uznany przez organ za prawidłowy realizuje ww. postanowienia, zawarte w Rozdziale III "Odpowiedzialność Przedsiębiorstw Transportowych" rozporządzenia 561/2006, zgodnie z art. 92b ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o transporcie drogowym nie będzie nałożona na niego kara pieniężna za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku.
Wskazał, że w tym przypadku przedsiębiorca może uwolnić się od odpowiedzialności za delikt określony w ustawie, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia, najczęściej kierowca lub powstanie deliktu jest wynikiem okoliczności od wykonującego przewóz całkowicie niezależnych. Innymi słowy przedsiębiorca może zostać zwolniony z odpowiedzialności jeśli zostanie stwierdzone (wykazane), że dołożył należytej staranności, a więc uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności bądź też nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia (tak wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2009r. sygn. akt II GSK 4/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl /LEX 552763/).
Zdaniem organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na uznanie, iż przedsiębiorca może uwolnić się od nałożenia kary pieniężnej za popełnione naruszenia. Przewoźnik nie przejawił w tym zakresie żadnej inicjatywy i nie przedstawił żadnych dowodów, które pozwoliłyby na uwolnienie od odpowiedzialności przewoźnika w myśl przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Organ wskazał, iż w zakresie norm wynikających z przepisów art. 92b ust. 1 ustawy nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, tj. wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.
Przesłanki egzoneracyjne z art. 92b ust. 1 u.t.d. obejmują jedynie przypadki, w których naruszono normy dotyczące przestrzegania przez kierowców przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku. Koresponduje ona z rozdziałem II Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U.UE.L 102.1), który w artykułach 6 - 9 wskazuje jaki może być dzienny czas prowadzenia pojazdu, wymagane przerwy oraz dzienne i tygodniowe okresy odpoczynku. Organ odwoławczy podkreślił, iż strona w odwołaniu nie kwestionuje stwierdzonych w tym zakresie naruszeń.
Organ II instancji wskazał, że w przypadkach zaistnienia takiego naruszenia tj. związanego z niewłaściwym użytkowaniem tachografu przedsiębiorca może zwolnić się od odpowiedzialności jedynie w wyniku wykazania przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym tj. w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, albowiem przedsiębiorca nie przedstawił dowodów potwierdzających, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły jakieś nagłe, losowe, nieoczekiwane i nadzwyczajne okoliczności, które wyłączałyby przedsiębiorcę od odpowiedzialności administracyjnej. Okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym będące podstawą wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, mogą stanowić wyłącznie sytuacje powstałe w warunkach całkowicie od niego niezależnych - takie jak klęski żywiołowe, katastrofy, czy też wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych - a nie autonomiczny akt jego woli, niedbałość, zaniechanie, czy też niedostateczne sprawdzenie wymaganych prawem warunków.
Zdaniem organu odwoławczego w żaden sposób strona nie wykazała aktywności w przedstawieniu okoliczności, jak i dowodów na poparcie twierdzenia, iż zachodzą przesłanki egzoneracyjne zarówno z art. 92b ust. 1 jak i 92c ust. 1 u.t.d.
Kwestionując prawidłowość powyższej decyzji ostatecznej strona, reprezentowana przez adw. wniosła skargę żądając uchylenia decyzji obu instancji i umorzenia postępowania, zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych, oraz zarzuciła naruszenie:
- - prawa materialnego tj. art.92 c ust 1 pkt 1 u.d.t. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że podmiot wykonujący przewóz miał wpływ na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które podmiot mógł przewidzieć.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż w sprawie bezsporne jest, że zatrudniony u skarżącego kierowca podczas kontroli w dniu 26.01.2018 r. dopuścił się naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym wskazanych w protokole kontroli drogowej. Jak jednak wynika z wyjaśnień kierowcy do naruszeń przepisów wskazanej ustawy doszło wskutek pomyłki - błędnego dokonania wpisu oraz pozostawienia wykresówek za okres od dnia 29.12.2017 do dnia 25.01.2018 r. w innym pojeździe. Zdając sobie sprawę, że przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność i ryzyko związane z prowadzoną działalnością oraz odpowiada za zatrudnionych przez siebie pracowników zdaniem pełnomocnika należy uznać, że skarżący nie mógł wiedzieć o błędach i zaniechaniach kierowcy, co winno skutkować uwzględnieniem wniosku o umorzenie postępowania na podstawie art. 92 c ust 1 pkt 1 u.d.t.
Skarżący podniósł, że kierowca przed przystąpieniem do pracy w charakterze kierowcy został przeszkolony przez pracodawcę odnośnie czasu pracy kierowców, konieczności wprowadzania kompletnych danych do wykresówek i kart pracy kierowcy, konieczności posiadania kompletu dokumentów. Wynika to z treści protokołu kontroli drogowej, w którym kierowca przyznał się do błędów wynikłych z pomyłek i "roztrzepania", a nie niewiedzy na temat stosowania przepisów o transporcie drogowym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga okazała się niezasadna.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Badając w zakreślonych wyżej ramach zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził naruszenia prawa.
W sposób szczegółowy, przekonujący, poparty dowodami, organ wykazał stwierdzone w trakcie kontroli naruszenie. Zaskarżona decyzja jest obszerna, szczegółowo uzasadniona, nie budzi wątpliwości co do ustaleń okoliczności faktycznych i prawnych.
Niewątpliwym jest zatem, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 26 stycznia 2018 r. r. przez funkcjonariuszy celno- skarbowych [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Z. stwierdzono, że w okresach: od dnia 12-01-2018r. od godz. 00:00 do dnia 12-01-2018r. do godz. 07:04 czasu UTC oraz od dnia 26-01-2018r. od godz. 00:00 do dnia 26-01-2018r. do godz. 06:05 czasu UTC. była wyjęta karta z tachografu i nie zostały wprowadzone do niej za ten okres żadne ręczne (manualne) zapisy kierującego pojazdem. We wskazanym wyżej przedziale czasowym, wyjęcie karty kierowcy z tachografu powodowało, iż nie zostały odnotowane rzeczywiste czasy prowadzenia pojazdu kierowcy, obowiązkowe przerwy i odpoczynki.
Ponadto kierowca kontrolowanego pojazdu nie przedstawił do kontroli wykresówek z tachografu analogowego za okres od 29 grudnia 2017 r. do dnia 25 stycznia 2018 r. W trakcie kontroli nie okazał również zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu za okresy, gdy na jego karcie występują braki aktywności kierowcy (gdy karta kierowcy była wyjęta z tachografu), o których mowa w art. 31 ust. pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców.
W ocenie Sądu zasadnie organy zakwalifikowały stwierdzone naruszenia przepisów obowiązujących przy wykonywaniu transportu drogowego jako wyczerpujące hipotezę normy określonej w l.p. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym nałożone karą pieniężna w kwocie 5 000,00 zł. Norma z zał. nr 3 pkt. 6.2.1. ustawy określa naruszenie przepisów jako; "Nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi i takie uchybienie w sprawie miało miejsce po stronie kierowcy W. P. zatrudnionego przez D. B. Ustosunkowując się do zarzutu niezastosowania przez organ art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym Sąd wskazuje, iż organ I instancji jak i organ II instancji postąpił w tej mierze prawidłowo. Organy zasadnie wskazały, że skarżący nie wykazał okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności opisanych w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy. Należy podkreślić, iż w ustawie o transporcie drogowym występują dwa przepisy przewidujące możliwość uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności - art. 92b i art. 92c.
Wskazać należy, iż art. 92c ustawy, odnosi się generalnie do wszystkich naruszeń, za które grozi przewidziana w art. 92a ust. 1 kara. Stosownie do treści art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy wprowadza zatem wymogi bardziej rygorystyczne niż art. 92b ust. 1 albowiem aby uwolnić się od odpowiedzialności na podstawie art. 92c nie wystarczy już by podmiot wykonujący przewozy wykazał właściwą organizację pracy i poprawny system wynagradzania. Musi on bowiem wykazać okoliczności wskazujące, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Przesłanki wskazane w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy muszą być spełnione kumulatywnie. Należy podkreślić, iż z treści art. 92b ust. 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dotyczy on wyłącznie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku.
W związku z tym nie obejmuje on swoim zakresem stwierdzonego w sprawie naruszenia i wobec tego przepis art. 92b ust. 1 nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania, co zasadnie wskazał organ odwoławczy.
Trafnie organy oceniły, iż skarżący nie wykazał okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność opisanych w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy. Wszystkie okoliczności sprawy były bowiem okolicznościami, na które skarżący, należycie kontrolując i nadzorując kierowców, miał wpływ i mógł je przewidzieć. Należy podkreślić, że dla zwolnienia z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy konieczne jest ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności na powstanie naruszenia, i jednocześnie stwierdzenie, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Wskazane przesłanki odnoszą się do sytuacji wyjątkowych i nadzwyczajnych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, a nie do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi się posługuje przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 30 czerwca 2020 r., II SA/Op 28/20, LEX nr 3028730).
Stosownie do ukształtowanej w tej mierze linii orzecznictwa, a także poglądów wypowiadanych w doktrynie, z uwagi na obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów ustawy o transporcie drogowym, jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca, niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca ma bowiem wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega, między innymi, na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło – (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Po 1661/13).
To na przedsiębiorcy ciąży bowiem obowiązek ustalenia, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych tych osób, konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wskazane w art. 92c ustawy przesłanki egzoneracyjne odnoszą się do zatem jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć – (por. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 2 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Op 186/14). Dla zwolnienia się z odpowiedzialności przedsiębiorca musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa.
W niniejszej sprawie żadnych takich obiektywnych, nieprzewidywalnych, nadzwyczajnych okoliczności skarżący nie wykazał, albowiem do takich okoliczności nie można zaliczyć błędów i zaniechań poczynionych przez zatrudnionego przez niego kierowcę. W ocenie Sądu, działanie kierowcy, nawet jeśli zawinione, nie było jednak działaniem nadzwyczajnym, wynikającym z niemożliwych do przewidzenia przez zarządzającego transportem okoliczności, na które nie miał on wpływu. Nawet mając na uwadze okoliczność, iż skarżący przeszkolił kierowcę odnośnie czasu pracy kierowców, konieczności wprowadzania kompletnych danych do wykresówek i kart pracy kierowcy, konieczności posiadania kompletu dokumentów to okoliczności tych nie można postrzegać jako okoliczności uwalniających od odpowiedzialności.
W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko organów, iż w sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy. Przesłanki te nie obejmują bowiem ryzyka osobowego pracodawcy, albowiem to właśnie na pracodawcy ciąży obowiązek prawidłowego doboru kadr i sprawowania nadzoru nad kierowcami w celu uniknięcia dokonania przez nich naruszeń. Należy podkreślić, iż wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, ale nie jest działaniem nadzwyczajnym, wynikającym z niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników (por. Wyrok NSA z dnia 3 listopada 2016 r., II GSK 1068/15, LEX nr 2190631).
Podsumowując zdaniem Sądu zasadnie organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną, albowiem w niniejszej sprawie właściwie zostały ustalone podstawy faktyczne i prawne do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5000,00 zł. Decyzja o nałożeniu kary ma bowiem charakter decyzji związanej, co oznacza że organ administracyjny nie działa w ramach uznania administracyjnego. Przy stwierdzeniu naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ administracyjny - co do zasady - zobowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załącznikach do ustawy. Postępowanie administracyjne w sprawie prowadzone było właściwie, wykazało wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a zaskarżona decyzja została obszernie uzasadniona, ze wskazaniem przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, a dokonana przez niego ocena znajdowała potwierdzenie w materiale dowodowym. Skarżący nie wskazał przy tym żadnych okoliczności mogących powodować zwolnienie go z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.