Uzasadnienie
Pismem z 11 marca 2020 r. Naczelnik Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach poinformował R. S. (dalej: skarżący), o dalszym przechowywaniu w depozycie odebranej w dniu 10 września 2018 r. broni i amunicji, w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...] o zmianie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym poprzez zwolnienie z zajęcia ruchomości. W piśmie wyjaśniono, że zgodnie z art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2019 r. poz. 284 ze zm.), Policja może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Jak bowiem ustalono przeciwko skarżącemu nadal toczy się postępowanie karne za przestępstwo określone w ww. przepisie.
Pismem z 7 kwietnia 2020 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach, która polegała na zatrzymaniu w depozycie policyjnym broni myśliwskiej i amunicji. Zaskarżonej czynności zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020, poz. 256, dalej: kpa), poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności dowodów wskazujących na zaistnienie wszystkich przesłanek zastosowania przepisu art. 19 ust. 1 a ustawy o broni i amunicji,
- 2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na:
- a) błędnym przyjęciu, że sam fakt zawisłości sprawy karnej przeciwko skarżącemu o popełnienie przestępstwa umyślnego stanowi wystarczającą podstawę do zatrzymania broni i amunicji,
- b) niedokonaniu przez organ administracji oceny czy w przedmiotowej sprawie zachodzi realna i uzasadniona obawa, że skarżący stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób,
- c) zatrzymaniu broni i amunicji skarżącego pomimo, że w sprawie nie występują żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć o realnej i uzasadnionej obawie zagrożenia ze strony skarżącego dla bezpieczeństwa lub porządku albo dla wolności i praw innych osób.
Uzasadniając dochowanie terminu do wniesienia skargi pełnomocnik skarżącego, odwołując się do art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: ustawa p.p.s.a.), wskazał że skarżący dowiedział się o podjęciu zaskarżonej czynności materialnotechnicznej zatrzymania broni i amunicji w depozycie sądowym, na podstawie art. 19 ust. 1 a ustawy o broni i amunicji, z pisma Policji z 11 marca 2020 r. Wcześniej broń i amunicja znajdowały się w depozycie policyjnym nie na skutek czynności materialno-technicznej z art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji, lecz na podstawie zabezpieczenia majątkowego zastosowanego wobec skarżącego w sprawie karnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu wskazał, że czynność odebrania broni i amunicji została dokonana 10 września 2018 r. i udokumentowana w protokole przeszukania z 10 września 2018 r. i załączonym do protokołu spisie i opisie rzeczy. Na podstawie tych dokumentów oraz notatki urzędowej z 2 października 2018 r. skarżący w dniu 10 września 2018 r. otrzymał pokwitowanie zabranych rzeczy, nie zgłaszając żadnych uwag i zastrzeżeń. Skoro zatem skarżący wniósł skargę z uchybieniem terminu oraz nie wystąpił o przywrócenie terminu do jej wniesienia to zdaniem organu powinna ona podlegać odrzuceniu.
W dniu 26 czerwca 2020 r. do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego, w którym podtrzymał stanowisko w zakresie dochowania właściwego terminu do wniesienia skargi. Jednocześnie z ostrożności procesowej wniósł o rozpoznanie skargi również w sytuacji, gdyby Sąd uznał, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu. Powołując się na treść art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. podkreślił, że skarżący nie był pouczony przez organ administracyjny o możliwości, terminie i sposobie zaskarżenia czynności organu, a co za tym idzie, uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 także orzekanie w sprawach innych niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zastosowany w niniejszej sprawie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji dotyczy czynności materialno-technicznej, która należy do kategorii "czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wskazanych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy p.p.s.a. Jedną z tych przesłanek jest terminowość wniesienia skargi, która w niniejszej sprawie jest kwestią sporną. Zdaniem skarżącego bowiem bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczął się od dnia doręczenia skarżącemu pisma organu z 11 marca 2020 r., z którego skarżący dowiedział się, że jego broń i amunicja zostały zatrzymane na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji.
W ocenie Sądu takie stanowisko jest błędne, rację ma natomiast organ administracji przyjmując, że bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczął się w dniu 10 września 2018 r. bowiem to wówczas miała miejsce czynność odebrania broni i amunicji, co zostało udokumentowane w protokole przeszukania z 10 września 2018 r. oraz załączonym do protokołu spisie i opisie rzeczy. Na podstawie tych dokumentów skarżący w dniu 10 września 2018 r. otrzymał pokwitowanie odebranych rzeczy, nie zgłaszając żadnych uwag i zastrzeżeń. Ponadto w aktach administracyjnych sprawy znajdują się protokoły przyjęcia broni i amunicji do depozytu z dnia 18 września 2018 r., z których jednoznacznie wynika, że czynność ta została dokonana na podstawie art. 19 ust. 1 a ustawy o broni i amunicji. Skarżący miał przy tym możliwość wglądu w akta sprawy i zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.
Podkreślić w tym miejscu należy, że w przypadku czynności odebrania broni i amunicji na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji żadne rozstrzygnięcie (ani postanowienie ani decyzja) przez organ nie jest wydawane. Odebranie broni i amunicji na tej podstawie jest tylko czynnością, która ma charakter samoistny i nie stanowi wykonania innego rozstrzygnięcia administracyjnego, którego integralną częścią byłoby pisemne uzasadnienie. Natomiast sporządzany z dokonania czynności materialno - technicznej protokół nie spełnia takiej roli jaką pełni uzasadnienie decyzji, lecz w skrócony i uproszczony sposób dokumentuje fakt dokonania czynności i towarzyszące temu okoliczności (czas, miejsce, podstawa prawna, przebieg czynności).
Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze wniosku o rozpoznanie skargi pomimo wniesienia jej z uchybieniem terminu, stwierdzić należy, że kwestią zasadniczą jest tutaj dokonanie oceny, czy naruszenie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego. Zgodnie z poglądami doktryny art. 53 § 2 p.p.s.a. uprawnia sąd do oceny, czy istnieją przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Jednakże sąd nie będzie w tym przedmiocie wydawał odrębnego postanowienia i w przypadku uznania, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego, przystąpi do rozpoznania skargi. (szerzej zob. T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Postępowanie..., 2017, s. 286). Przesłanka sanująca czynności dokonane z naruszeniem terminu została zatem sformułowana w niniejszym przepisie analogicznie jak warunek przywrócenia terminu określony w art. 86 § 1 p.p.s.a. Tym samym rozważania zaprezentowane, tak w poglądach judykatury jak i doktryny w przedmiocie dopuszczalności przywrócenia terminu w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a., odnoszone mogą być również do regulacji art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a.
Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. O braku winy w uchybieniu terminu można zaś mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Równocześnie w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminowi należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika.
Podkreśla się nadto w orzecznictwie sądów administracyjnych, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a więc jeżeli dochowała ona należytej staranności (postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2005r. sygn. akt II OZ 295/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar i inne zjawiska niemożliwe do przewidzenia, przy czym jest to katalog otwarty i w każdym przypadku wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności podlega indywidualnej ocenie. Chodzi zatem o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne.
W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że bez winy skarżącego doszło do uchybienia terminowi do wniesienia skargi. Jak już wskazano w aktach administracyjnych sprawy znajdują się protokoły przyjęcia broni i amunicji do depozytu z dnia 18 września 2018 r., z których jednoznacznie wynika, że czynność ta została dokonana na podstawie art. 19 ust. 1 a ustawy o broni i amunicji. Skarżący miał przy tym możliwość wglądu w akta sprawy i zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Należy również wskazać, że w czynności przeszukania, na co wskazuje protokół sporządzony 10 września 2018 r., brał udział adwokat S. P., który powinien posiadać właściwą wiedzę o przysługujących stronom środkach prawnych i poinformować stronę o konsekwencjach podejmowanych przez organ czynności.
Na marginesie należy wspomnieć, że odebranie broni i amunicji posiadanej legalnie jest czynnością czasową ograniczoną do lat trzech, bądź krótszą ograniczoną czasookresem postępowania karnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd nie uznał za uzasadnione skorzystanie z przysługującego mu na podstawie art. 53 § 2 zd. drugie ww. ustawy uprawnienia do rozpoznania skargi.
W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że skarga została wniesiona z naruszeniem wymogów określonych w art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a. i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.