Uzasadnienie
W treści skargi z dnia [...] r. wniesionej do tut. Sądu, skarżąca Spółka domagała się przyznania prawa pomocy.
Wniosek ten sprecyzowała następnie na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres zgłoszonego żądania wskazała zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego z urzędu.
W uzasadnieniu wniosku spółka podała, iż nie posiada kapitału zakładowego ani środków trwałych. Nie posiada też rachunków bankowych albowiem firma nie działa, a prezes jej zarządu jest obecnie na rencie.
Pismem z dnia [...] r. referendarz sadowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku przez:
- - nadesłanie odpisu lub kserokopii sporządzonego po raz ostatni sprawozdania finansowego (tj. bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej);
- - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego potwierdzającego, iż Spółka od roku [...] do teraz nie uzyskała żadnych dochodów podlegających opodatkowaniu, nie składała zeznań podatkowych oraz deklaracji podatkowych za podany wyżej okres, a nadto przedstawienie innych dokumentów źródłowych wskazujących, iż sprawozdanie finansowe za powyższe lata nie było sporządzane, a posiadane rachunki bankowe zostały zlikwidowane ze wskazaniem daty likwidacji lub zamknięcia poszczególnych rachunków;
- - wyjaśnienie rozbieżności między zadeklarowanym w treści formularza PPPr zerowym kapitałem zakładowym (vide: rubryka nr 6), a ujawnionym w Krajowym Rejestrze Sądowym kapitałem Spółki w wysokości [...] zł (vide: rubryka nr 8);
- - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego wskazującego na aktualny stan zaległości Spółki z tytułu podatków, w tym ich wysokość;
- - przedłożenie dokumentów źródłowych wskazujących, iż posiadany przez Spółkę majątek został zajęty w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a nadto czy postępowanie to dalej jest prowadzone;
- - wyjaśnienie czy działalność Spółki została zawieszona, jeżeli tak należało przedstawić stosowne dokumenty źródłowe potwierdzające tenże fakt (w tym zakresie należało ponadto wskazać czy wobec Spółki prowadzone jest postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne) związane z wykreśleniem skarżącej Spółki z rejestru sądowego;
- - sprecyzowanie w oparciu o jaki tytuł prawny skarżąca Spółka zajmuje lokal podany w Krajowym Rejestrze Sądowym jako jej siedziba, a nadto wskazanie źródeł dochodu, z którego pokrywane są wydatki związane z jego eksploatowaniem.
W odpowiedzi na powyższe skarżący nadesłał przy piśmie z dnia [...] r. oświadczenie z dnia [...] r. wystawione przez Biuro Rachunkowe, z którego wynikało, iż "A" w S. od roku [...] nie prowadzi działalności gospodarczej. Biuro rachunkowe stwierdziło w oświadczeniu, że informację taką opiera na podstawie braku dokumentów potwierdzających prowadzenie przez Spółkę po tym czasie operacji gospodarczych.
Skarżący przedłożył również pisma wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. obrazujące wysokość ściąganych w drodze egzekucji należności z tytułu podatków od nieruchomości oraz podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł i [...] zł
Dalej skarżący załączył pismo, z którego wynikało, iż wszelkie próby zmierzające do odblokowania zajętych kont bankowych Spółki podejmowane w roku [...] i [...] nie przyniosły spodziewanych efektów.
Postanowieniem z dnia 30 marca 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.
W sprzeciwie z dnia [...] r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie podkreślając między innymi, iż kapitał zakładowy "A" to aport wniesiony jako wycena księgowa patentu czyli kapitał bezgotówkowy, konta bankowe zostały zajęte przez Urząd Skarbowy w [...] r. i jako nieaktywne przez jakiś czas zostały zlikwidowane przez bank, J. K. – prezes jest na rencie i środki jakie otrzymuje nie pokrywają nawet w pełni jego potrzeb do egzystencji i na leki, spółka jest w zawieszeniu lecz nie w likwidacji i nie generuje żadnych dochodów. Skarżący nie załączył do sprzeciwu żadnych dokumentów natomiast podkreślił, iż oczekuje szybkiego i korzystnego rozwiązania sprawy by powrócić do działalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.- zwana dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Złożony przez skarżącego sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz zebrany materiał dowodowy istniejący w chwili obecnej. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy P.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może nastąpić jedynie wtedy, gdy wnioskodawca wykaże(podkreślenie Sądu), że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Zakamycze 2005 r., str. 592).
Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy P.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, które także może być przyznane dopiero wtedy, gdy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy P.p.s.a., tj. że nie ma dostatecznych środków poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzić do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Warto również zwrócić uwagę, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Fakty, na które strona powołuje się w swoich oświadczeniach powinny być poparte stosowną dokumentacją i odpowiednimi materiałami źródłowymi.
Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na nie powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na jednoznaczną weryfikację składanego oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244).
Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku.
Podkreślenia wymaga fakt, iż skarżąca Spółka nie wykonała w całości wezwania referendarza sądowego z dnia [...] r. i nie nadesłała wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego zaświadczenia potwierdzającego, iż "A" od roku [...] do dnia dzisiejszego nie uzyskało żadnych dochodów podlegających opodatkowaniu, nie składało zeznań podatkowych oraz deklaracji podatkowych za podany wyżej okres. Co więcej nie przedłożyła również innych dokumentów źródłowych wskazujących, iż sprawozdanie finansowe za powyższe lata nie było sporządzane, a posiadane rachunki bankowe zostały zlikwidowane ze wskazaniem daty likwidacji lub zamknięcia poszczególnych rachunków. Tym samym przedstawiona przy piśmie z dnia [...] r. dokumentacja źródłowa okazała się niepełna.
Sąd zauważa, że również składając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego skarżąca Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów, a co więcej stwierdziła, iż wszelkie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego wymagają dużo dłuższego czasu niż wyznaczony przez Sąd termin 7 dni.
W przedstawionej sytuacji nie można jednoznacznie ocenić złożonego wniosku.
Sąd nie posiada wystarczających informacji pozwalających w sposób jednoznaczny ustalić czy działalność Spółki dalej jest zawieszona (por. uchwałę wspólników podjętą w tym zakresie, a dołączoną w roku [...] do akt o sygn. III SA/Gl 802/08, z rubryką nr 8 KRS), a nadto czy prowadzone jest wobec niej postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne zmierzające do wykreślenia jej z rejestru sądowego (vide: dział 6 KRS).
Tymczasem informacje te mają istotne znaczenie w sprawie, jako że w treści formularza skarżąca twierdziła, iż nie działa czy też jak wynika z oświadczenia Biura Rachunkowego nie prowadzi działalności gospodarczej od roku [...] (brak bowiem dokumentów potwierdzających operacje handlowe z dalszego okresu), niemniej jednak z informacji znanych rozpoznającemu sprawę z urzędu, tj. z akt o podanej wyżej sygn. III SA/Gl 802/08 ustalono, iż skarżąca Spółka sporządzała sprawozdanie finansowe za rok [...] oraz składała zeznanie podatkowe CIT-8 za podany wyżej okres, gdzie zadeklarowała przychód w kwocie [...] zł, koszty jego uzyskania w wysokości [...] zł oraz dochód wielkości [...] zł.
Z kolei za rok [...] jak wynikało z protokołu sporządzonego w dniu [...] r. sprawozdanie takie nie zostało jeszcze złożone, natomiast w zeznaniu podatkowym CIT-8 wykazano jedynie wartości zerowe. W tej sytuacji trudno było uznać podane wyżej dane za wiarygodne, wewnętrznie spójne i kompletne. Dotyczy to również zawartego w rubryce nr 6 formularza oświadczenia w przedmiocie nieposiadania kapitału zakładowego, podczas gdy z dołączonego do akt odpisu z KRS ustalono, że ten wynosi [...] zł. Podobnie fakt skierowania prowadzonego przez Urząd Skarbowy w S. postępowania egzekucyjnego do posiadanego przez Spółkę rachunku bankowego nie potwierdza wcześniejszych twierdzeń, jakoby takowego Spółka nie posiadała. Dlatego też stwierdzić należało, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy P.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w rozpoznawanej sprawie nie została należycie wykazana.
Za takim stanowiskiem przemawia również ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por.: postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06 oraz z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06, z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07, z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt I FZ 55/08, z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 70/08, z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 447/08, a także z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 217/09 niepubl.).
Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.
W związku z tym to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 P.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 246 § 2 i art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.