Uzasadnienie
W dniu [...] r. K.G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. nr [...]. Jako przedmiot sporu wskazała kwotę [...] zł. Organ podatkowy, w odpowiedzi na skargę przedmiot sporu określił na kwotę [...] zł. W skardze K. G. wnioskowała jednocześnie o zwolnienie jej z kosztów sądowych, gdyż skutkiem kontroli skarbowych zmuszona była zlikwidować działalność gospodarczą i od [...] r. nie pracuje oraz nie osiąga dochodów. Wraz z [...] córkami (w tym jedna chorą na [...]) pozostaje na utrzymaniu męża, z którym posiada rozdzielność majątkową.
Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2007 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym Referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a.) przesłanka zwolnienia skarżącej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku.
Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone w dniu [...] r. (dowód doręczenia w aktach sprawy), a następnie zaskarżone przez stronę przez wniesienie sprzeciwu z zachowaniem terminu ustawowego.
W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca nie zgodziła się z argumentami wskazanymi w zaskarżonym postanowieniu, a w szczególności ze stwierdzeniem o możliwości poczynienia przez nią oszczędności, czy też uzyskania od męża pomocy finansowej na pokrycie kosztów sądowych przedmiotowej sprawy.
Podkreśliła, że obowiązek uiszczenia wpisu sądowego przekracza jej możliwości finansowe i zmyka drogę do sądu oraz obronę swoich racji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..)- art. 244 § 1 i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym- art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa na stosownym formularzu (art. 257), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie.
W niniejszej sprawie strona złożyła wniosek o zwolnienie jej z kosztów sądowych, a zatem w ograniczonym zakresie.
Należy też przypomnieć, że art. 260 p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Sąd po dokonaniu wnikliwej analizy przedstawionych przez stronę dokumentów i złożonych oświadczeń ustalił, ze strona skarżąca uprawdopodobniła, że nie stać jej na ponoszenie w całości kosztów postępowania sądowego w postaci uiszczenia wpisu sądowego w pełnej wysokości ustalonej prawem, rozporządzeniem Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) bez uszczerbku dla niej samej i członków jej rodziny. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że majątek skarżącej pozostaje w gestii organów podatkowych (samochód osobowy i dom w zabudowie szeregowej), sama zaś pozostaje na utrzymaniu męża.
Nadto skarżąca podkreśliła, że mąż Z.G. faktycznie prowadzi działalność gospodarczą, która nie przynosi jednak dochodu i nie posiada środków finansowych na pokrycie jej zobowiązań. Skarżąca nie osiąga żadnych dochodów, nie pracuje, nie jest zarejestrowana jako bezrobotna ani też nie posiada formalni określonych świadczeń alimentacyjnych na swoje utrzymanie oraz córek. Jedyne osiągane dochody to [...] zł rocznie z tytułu najmu i dzierżawy.
Jeżeli chodzi o podniesioną przez Sąd rozbieżność w określeniu wartości przedmiotu sporu przez organ i skarżącą, to wynika ona z faktu, iż skarżąca podaje wartość określoną w decyzji natomiast organ podatkowy w kwocie należnej do uiszczenia (bez odsetek). W niniejszej sprawie kwota określona decyzją wynosi powyżej [...] zł, gdyż stanowi kwotę [...] zł) określone zobowiązanie w podatku VAT za [...] r., podatkowe postępowanie kontrolne w [...] r.). Wartość przedmiotu określona przez organ w kwocie [...] zł okazał się niższa (wysokość zakwestionowanych odliczeń) i taką Sąd uznał za prawidłową, a zatem wpis stosunkowy wynosi [...] % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej niż [...] (§ 1 pkt 2 ww rozporządzenia). Minimalny wpis od spornej kwoty, określonej przez skarżącą i organ wynosi zatem [...] zł.
Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1 p.p.s.a.) i stanowi też dla obywateli o dostępności do sądu.
Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uznał, że skarżąca wykazała zasadność złożonego wniosku i przyznał jej prawo pomocy ograniczając ponoszenie przez nią kosztów sądowych w niniejszej sprawie do kwoty [...] zł, która stanowi najniższy określony przepisami wykonawczymi wpis stosunkowy od wysokości spornej należności pieniężnej.