Uzasadnienie
Pismem z 22 stycznia 2019 r T. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. s.p.z.o.z. (dalej zwany WOMP) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przeciwskazań zdrowotnych do uzyskania pozwolenia na broń. Skarżący zakwestionował wysunięte przez lekarza wnioski, stwierdzając, że opinia wyrażona w orzeczeniu nie byłą oparta na wynikach przeprowadzonych badań. Podniósł, że twierdzenia lekarza, który uznał, iż zachodzą przeciwskazania do dysponowania bronią i zalecił dalszą diagnostykę oraz kontrolę psychiatryczną Skarżącego nie mają podstaw. Strona zwróciła także uwagę, iż w postępowaniu zostały ujawnione dane pochodzące z Krajowego Sytemu Informacji Policyjnej osobom nieupoważnionym, a instytucja zatarcia skazania wiąże się nie tylko organy wymiaru sprawiedliwości, lecz także inne organy sprawujące funkcje publiczne.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik WOMP wniósł o odrzucenie skargi. Wskazał, że złożona skarga dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego na podstawie art. 15a ustawy o broni i amunicji z dnia 21 maja 1999 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 576 ze zm.), a zatem orzeczenia lekarskiego stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne do uzyskania przez skarżącego pozwolenia na broń. Wyjaśnił, że orzeczenie lekarskie wydane przez WOMP stanowi wyłącznie środek dowodowy w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez komendanta wojewódzkiego Policji (art. 9 ust. 1 ww. ustawy) i kończącym się wydaniem decyzji administracyjnej (art. 12 ust. 1 ww. ustawy). WOMP nie wydał zatem w przedmiotowej sprawie żadnego aktu o charakterze władczym, bądź kształtującym prawa podmiotowe skarżącego, który chociażby przypominał w swej istocie decyzję administracyjną, a jedynie orzeczenie lekarskie mające charakter środka dowodowego. Na poparcie zaprezentowanego stanowiska pełnomocnik WOMP przedstawił orzecznictwo sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega odrzuceniu.
Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego.
W myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302; dalej zwana p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Tak ukształtowana regulacja ogranicza zatem kognicję sądów administracyjnych jedynie do spraw w niej określonych, z uwzględnieniem przepisów szczególnych.
Należy w tym miejscu wskazać, że w niniejszej sprawie skarga została wniesiona na orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. s.p.z.o.z. w przedmiocie przeciwskazań zdrowotnych do uzyskania pozwolenia na broń.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji pozwolenia na broń nie wydaje się osobom: z zaburzeniami psychicznymi lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej oraz uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych. Ocena stanu zdrowia osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń przeprowadzana jest każdorazowo w oparciu o art. 15a ustawy o broni i amunicji poprzez badanie lekarskie tej osoby, które obejmuje ogólną ocenę stanu zdrowia, ze szczególnym uwzględnieniem układu nerwowego, stanu psychicznego, stanu narządu wzroku, słuchu i równowagi oraz sprawności układu ruchu. Lekarz przeprowadzający to badanie kieruje osobę ubiegającą się na badania psychiatryczne i okulistyczne, a jeżeli uzna to za niezbędne - na inne badania specjalistyczne lub pomocnicze.
Wyniki badań stanowią podstawę wydania orzeczenia lekarskiego i psychologicznego (art. 15f i art. 15g tej ustawy). Kwalifikacje upoważnionych lekarzy i psychologów przeprowadzających badania określają przepisy art. 15b ust. 1 i art. 15c ust. 1 ustawy o broni i amunicji, zaś rejestr upoważnionych lekarzy i psychologów prowadzi i aktualizuje właściwy komendant wojewódzki Policji (art. 15b ust. 2 i art. 15c ust. 2 ustawy).
Zgodnie z art. 15h ust. 1 ustawy o broni i amunicji, od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie. Uprawnienie do wniesienia odwołania posiada osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń oraz komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby (ust. 2).
Badanie w trybie odwołania przeprowadza się w terminie 30 dni od dnia otrzymania odwołania. Koszty badania lekarskiego lub psychologicznego ponosi odwołujący się. Orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne (ust. 5 - 7).
Sąd stanął na stanowisku, iż opinia lekarska dotycząca stanu zdrowia osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń nie stanowi rozstrzygnięcia administracyjnego Orzeczenie lekarska będące przedmiotem rozpatrywanej skargi nie jest aktem nakładającego obowiązek na podmiot wnioskujący o opinię. Wydanie tego rodzaju opinii nie powoduje również, że strona z mocy samego prawa zyskuje jakieś uprawnienie lub ma obowiązek działania związanego z treścią tej opinii.
Wskazać należy, że ostateczne orzeczenia lekarskie i psychologiczne są niepodważalne i nie podlegają weryfikacji przez organy Policji. Związanie organów Policji ostatecznym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym wyklucza możliwość ich oceny w prowadzonych postępowaniach administracyjnych o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń (por. wyroki NSA z dnia 11 stycznia 2013r. sygn. akt II OSK 1663/11, publ. LEX nr 1341568; z dnia 17 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1273/04, publ. LEX nr 189224).
W tym kontekście należy wskazać, że z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w indywidualnych sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006r., sygn. akt I OPS 4/06, ONSAiWSA 2007/2 poz. 28; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008r., sygn. akt I OPS 3/07, ONSAiWSA 2008/2 poz. 21).
Wskazuje się jednocześnie, że sformułowanie "z zakresu administracji publicznej" - konieczny element kwalifikujący skargę do sądu administracyjnego jako dopuszczalną - należy rozumieć w ujęciu materialnym (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2007r., sygn. akt II OSK 1364/07). Działalność z zakresu administracji publicznej obejmuje w tym znaczeniu sprawy administracyjne, a więc zadania i kompetencje w zakresie władzy wykonawczej, wykonywane w formie władczej, którą cechuje jednostronność działania, moc wiążąca oraz dopuszczalność stosowania przymusu. Za zasadniczy element charakterystyczny dla określenia aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej uważany być musi element władztwa administracyjnego (por. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), ZNSA nr 2 (5) 2006, s. 14-15).
Przedmiot niniejszej skargi nie wyczerpuje tych cech, ponadto Sąd w ślad za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1218/12 uznał, że orzeczenie lekarskie - jako środek dowodowy - podlega ocenie pod względem formalnym i w granicach wyznaczonych w art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona co oznacza, że nie posiada waloru aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Mając na uwadze podniesione okoliczności Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a orzekł, jak na wstępie.