Uzasadnienie
Zaskarżonym orzeczeniem z 25 maja 2022 r. nr 11/22 Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach (dalej: Komendant Wojewódzki Policji) umorzył postępowanie dyscyplinarne wobec asp. K. S. (dalej: Skarżący).
Z akt administracyjnych wynika, że Komendant Powiatowy Policji w W. (dalej: Komendant Powiatowy Policji) postanowieniem nr [...] z dnia 10 listopada 2020 roku wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko Skarżącemu. Zarzucono mu popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej.
Po dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego Komendant Powiatowy Policji decyzją z dnia 4 stycznia 2021 roku, nr [...] orzekł o uznaniu Skarżącego winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej i wymierzył karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.
Od wydanego orzeczenia pełnomocnik Skarżącego wniósł odwołanie. Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 17 marca 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji.
Na powyższe orzeczenie Skarżący wniósł skargę. W dniu 15 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że Komendant Wojewódzki Policji nie uzasadnił dlaczego w okolicznościach tej konkretnej sprawy, przy tak nieznacznym przekroczeniu granicy stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu i jednocześnie dotychczasowej wzorowej służby Skarżącego, koniecznym było wymierzenie najsurowszej kary, a okoliczności łagodzące nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd zobowiązał organ aby ten rozważył i szerzej uzasadnił, czy i w jakim zakresie okoliczności przemawiające na korzyść Skarżącego wpływają na wymiar kary.
Następnie Komendant Powiatowy Policji decyzją z dnia 1 marca 2022 r., nr [...], przywrócił Skarżącego do służby w Policji.
Skarżący zobowiązany był – co wynika z art. 42 ust. 2 ustawy o Policji, w terminie 7 dni od przywrócenia do służby zgłosić gotowość niezwłocznego podjęcia służby. W przeciwnym razie stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 41 ust. 3 cyt. ustawy. Wymieniony termin upłynął bezskutecznie w dniu 25 marca 2022 r., a Skarżący zgłosił gotowość do podjęcia służby dopiero 28 marca 2022 r. W konsekwencji Komendant Powiatowy rozkazem personalnym nr [...] z dnia 12 kwietnia 2022 r. zwolnił Skarżącego ze służby w Policji z dniem 27 kwietnia 2022 r., nadając swojej decyzji w trybie art. 108 § 1 K.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności.
Wobec powyższego, mając na uwadze, że zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji - za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej, odpowiada tylko i wyłącznie czynny zawodowo funkcjonariusz Policji, Komendant Wojewódzki Policji decyzją z 24 maja 2022 r., nr 11/22 umorzył postępowanie dyscyplinarne przeciwko Skarżącemu. W uzasadnieniu podał, że postępowanie dyscyplinarne wobec Skarżącego stało się bezprzedmiotowe wobec braku możliwości pociągnięcia ww. do odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Na tę decyzję skargę złożył pełnomocnik Skarżącego, zarzucając jej naruszenie art. 135ja ust. 1 pkt 5 w związku z art. 135n ust.4 pkt 2 ustawy o Policji, poprzez jego błędne zastosowanie. W jego ocenie Skarżący nadal pozostaje w stosunku służbowym i jego sprawa się prawomocnie nie zakończyła w trybie postępowania administracyjnego, ponieważ nadal oczekuje rozstrzygnięcia przez organ II instancji uchylonej decyzji mocą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 605/21.
Zarzucił także zaskarżonej decyzji naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, albowiem przepisy te nie miały zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 605/21, zostało uchylone orzeczenie organu II instancji i tenże organ II instancji winien ponownie rozpoznać odwołanie od organu I instancji, tymczasem organ I instancji nieprawnie wznawia postępowanie administracyjne w sprawie (uznając je za prawomocnie zakończone), która nadal się toczy i nie została prawomocnie zakończona orzeczeniem organu II instancji.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącego podniósł, że w oczekiwaniu przez na merytoryczną decyzję organu II instancji, organ I instancji na podstawie art 151 § 1 pkt 2 w związku z art 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wznawia według niego prawomocnie zakończone postępowanie i wydaje w oparciu o przedmiotowe wznowienie decyzję nr 4/22 z dnia 1 marca 2022 r.
W ocenie pełnomocnika Skarżącego działanie organu I instancji jest błędne. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt lII SA/GI 605/21, zostało uchylone orzeczenie organu lI instancji i tenże organ II instancji winien ponownie rozpoznać odwołanie od organu I instancji. Sprawa bowiem nadal się toczy i nie została prawomocnie zakończona orzeczeniem organu II instancji.
W konsekwencji orzeczenie nr 11/22 organu lI instancji nie ma pokrycia w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowego postępowania. Skarżący nadal pozostaje z stosunku służby. Nie mają bowiem zastosowania w sprawie przepisy art 135ja ust 1 pkt 5 w związku z art 135n ust 4 pkt 2 ustawy o Policji. Skarżący nadal oczekuje rozstrzygnięcia przez organ II instancji uchylonej decyzji mocą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 605/21.
W takim stanie sprawy nie tylko zaskarżone orzeczenie nr 11/22 organu II instancji, ale też wydana decyzja organu I instancji nr 4/22 z dnia 1 marca 2022 mają wady prawne, w sprawie nie zapadła bowiem jeszcze decyzja ostateczna. Nie można zatem wzruszać postępowania nieprawomocnie zakończonego przez organ I instancji, zaś stosunek służbowy z uwagi na nieprawomocnie zakończone postępowanie nadal trwa.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że zarzuty przedstawione przez pełnomocnika Skarżącego są całkowicie chybione, ponieważ z dniem 27 kwietnia 2022 roku Skarżący przestał być policjantem i nie podlega już odpowiedzialności dyscyplinarnej, gdyż ta dotyczy tylko i wyłącznie czynnych zawodowo policjantów. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonywalności w trybie art. 108 K.p.a. rozkazowi personalnemu wydanemu przez Komendanta Powiatowego o zwolnieniu Skarżącego ze służby obligatoryjnie spowodowało jego natychmiastowe wykonanie i nie ma dla powyższego faktu znaczenia czy Skarżący korzysta z możliwości odwoławczych w tym zakresie czy też nie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Jednocześnie, działając w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt. Zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze na ogół zgodnie przyjmuje się, że zakres orzekania wyznacza kryterium sprawy w ujęciu materialnoprawnym. Expressis verbis wyraził to NSA w uchwale składu 7 sędziów z dnia 27 czerwca 2000 r. (sygn. akt FPS 12/99) stwierdzając, że w art. 29 ustawy o NSA z 1995 r. (obecnie w art. 135 p.p.s.a.) chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym. Tak też przyjął NSA w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2421/11). Tożsamość sprawy administracyjnej wyznaczają elementy decydujące o tożsamości skonkretyzowanego w decyzji stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów tego stosunku, identyczność przedmiotu stosunku (czyli węzła praw i obowiązków stron stosunku) oraz identyczność obu jego podstaw – prawnej i faktycznej (B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z 23 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 654/96, wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 579/12).
W wyniku przeprowadzonej kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji z dnia 24 maja 2022 r., nr 11/22 Komendanta Wojewódzkiego Policji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.
Materialno-prawną podstawę umorzenia postępowania dyscyplinarnego stanowił art. 135ja ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882 z późn. zm.; dalej: ustawa o Policji). Stosownie do jego treści postępowanie dyscyplinarne umarza się, jeżeli obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu.
Zasadniczą kwestią dla rozpatrzenia przedmiotowej skargi jest wyznaczenie granic materialnoprawnych kontrolowanej sprawy administracyjnej.
Jak wynika z akt sprawy, jest nią postępowanie dyscyplinarne prowadzone wobec Skarżącego, które prowadzone było według zasad i trybu wyznaczonego w rozdziale 10 pt. Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów ustawy o Policji. Warto tutaj zaznaczyć, że obejmuje on swoim zakresem nie tylko kwestie przesłanek naruszenia dyscypliny służbowej, ale także wyznacza procedurę oraz katalog kar dyscyplinarnych i porządkowych.
Postępowanie dyscyplinarne wobec Skarżącego zostało wszczęte postanowieniem Komendanta Powiatowego Policji z dnia 10 listopada 2020 r. i zakończone decyzją 4 stycznia 2021 r., w której Skarżący został uznany za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i wymierzona mu została kara dyscyplinarna wydalenia ze służby. Decyzja ta była poddana weryfikacji instancyjnej, którą zainicjował Skarżący poprzez wniesienie odwołania. Po uzyskaniu niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, zawartego w decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 17 marca 2021 r. Skarżący wniósł na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Sąd w wyroku z 15 września 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 605/21 uchylając decyzję organu II instancji, nakazał aby ten ponownie rozpoznając sprawę rozważył zastosowany wymiar kary dyscyplinarnej wymierzonej Skarżącemu.
Natomiast z konstrukcji zarzutów podniesionych w skardze Sąd stwierdza, że nie dotyczą one elementów procedury postępowania dyscyplinarnego ani wydanego w jego ramach orzeczenia, lecz pozostają w związku z orzekaniem przez Powiatowego Komendanta Policji w sprawie przywrócenia Skarżącego do służby i następnie jego zwolnienia. W ocenie Sądu w zakresie sprawy administracyjnej odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów nie mieszczą się zawarte w rozdziale 5 pt. Służba w Policji ustawy o Policji sprawy zwolnienia ze służby (art. 41 ustawy o Policji), przywrócenia do służby (art. 42 ustawy o Policji) czy warunki zwolnienia ze służby (art. 43 ustawy o Policji). Tymczasem w skardze kasacyjnej podnoszone są przez Skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia przez Komendanta Powiatowego Policji art. 151 § 1 pkt. 2 w związku z art. 145 § 1 pkt. 8 k.p.a., których miał się dopuścić przy wydawaniu decyzji administracyjnych w sprawie jego zwolnienia ze służby. Argumentacja skargi sprowadza się faktycznie do kwestionowania legalności tych decyzji.
Przedmiotem oceny sądowej nie była ocena, czy Skarżący w sposób zgodny z prawem został przywrócony do służby i następnie z niej zwolniony, ale postępowanie dyscyplinarne, w którym miał status obwinionego. Wobec tego tak sformułowane zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, gdyż wykraczają poza granice rozpatrywanej sprawy administracyjnej.
Podkreślenia wymaga także, że przepisy Rozdziału 10 ustawy o Policji, regulujące odpowiedzialność dyscyplinarną i karną policjantów odnoszą tę odpowiedzialność wyłącznie do policjantów pozostających w służbie. Ustawodawca nie tylko posłużył się dla określenia osoby podlegającej odpowiedzialności pojęciem "policjant", ale i formułując katalog kar wskazuje, że mogą być one dolegliwe wyłącznie dla osoby pozostającej w stosunku służbowym. W ustawie o Policji brak jest przy tym przepisu stanowiącego, że zwolnienie policjanta ze służby pozostaje bez wpływu na prowadzone wobec niego postępowanie dyscyplinarne.
Natomiast rozkazem personalnym Komendanta Powiatowego Policji z 12 kwietnia 2022 r. Skarżący został zwolniony ze służby w Policji. Z tą chwilą Skarżący przestał podlegać odpowiedzialności dyscyplinarnej, która dotyczy wyłącznie tzw. czynnych policjantów.
W ocenie Sądu zasadnie Komendant Wojewódzki Policji uznał, że postępowanie dyscyplinarne wobec Skarżącego należy umorzyć. Co do istoty postępowanie dyscyplinarne prowadzone jest przez organy dyscyplinarne działające w ramach określonych służb czy korporacji i dotyczą osób pozostających w stosunku służbowym bądź w inny sposób związanych organizacyjnie. Wskutek zwolnienia policjanta ze służby ustaje władza dyscyplinarna nad nim ze strony prowadzącego postępowanie dyscyplinarne. Jak stwierdził NSA zwolnienie funkcjonariusza ze służby w Policji powoduje, iż dotychczasowe postępowanie dyscyplinarne staje się bezprzedmiotowe, odpada bowiem podmiot tego postępowania – policjant, co uzasadnia obligatoryjne umorzenie postępowania dyscyplinarnego (wyrok NSA z 10 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2678/14).
Również takie stanowisko reprezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 4 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 734/04, wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1417/08 oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 402/11).
Mając powyższe na uwadze uznać należy, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.