Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 24 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 658/20

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, GITD) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji, [...]WITD) z [...]r., nr [...] nakładającą na przedsiębiorcę E. K., prowadzącą działalność gospodarczą w K. pod firmą "A" E. K. (dalej: skarżąca) karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł z tytułu:

1. - niewyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2140, dalej: u.t.d.),
2. - niezgłoszenia w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi licencyjnemu zmiany danych wymaganych art.7a i art. 8 u.t.d.,
3. - wykonywania przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d.

Jako podstawę prawną jej wydania organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 11 i pkt 22, art. 5 ust. 1, art. 5b ust.1, art. 14 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 4, art. 18 ust. 4a i ust. 4b, art. 87 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 i 10 u.t.d. oraz lp. 1.12, 1.5, i 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] r. na ul. [...] w C. inspektorzy transportu drogowego przeprowadzili kontrolę samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...], kierowanego przez G. M., wykonującego przewóz okazjonalny w imieniu i na rzecz skarżącej. W chwili zatrzymania kierujący odpłatnie przewoził pasażerkę z ul. [...] na ul. [...] w C.. Z protokołu kontroli wynika, że skontrolowany samochód był przeznaczony do przewozu 7 osób, łącznie z kierowcą. Przesłuchana w charakterze świadka pasażerka K. M., zeznała, że usługa przewozu została zamówiona za pośrednictwem aplikacji [...] zainstalowanej w telefonie, a za wykonanie usługi uiściła opłatę w wysokości [...] zł. Wskazana płatność została dokonana również za pomocą wskazanej aplikacji, przy użyciu karty kredytowej pasażerki. Okoliczność tę potwierdza przedłożona przez pasażerkę w toku kontroli drogowej faktura wystawiona przez "B" w imieniu "A" E. K..

Kierowca w trakcie czynności kontrolnych okazał m.in. dowód osobisty, prawo jazdy, dowód rejestracyjny pojazdu wraz z ubezpieczeniem OC, umowę najmu samochodu zawartą z przedsiębiorstwem "C" P. K. oraz kserokopię licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Ponadto zeznał, że nie prowadzi osobiście działalności gospodarczej, a przewozu dokonywał na zlecenie skarżącej, z którą łączy go umowa i od której otrzymuje wynagrodzenie.

W tak ustalonych okolicznościach [...]WITD wszczął z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją z [...] r., którą wymierzył skarżącej karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., z tytułu:

1. - niewyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d – za każdy dokument,
2. - niezgłoszenia w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi licencyjnemu zmiany danych wymaganych art.7a i art. 8 u.t.d,
3. - wykonywania przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d.

W odwołaniu, skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji w całości oraz o umorzenie postępowania. Organowi zarzuciła naruszenie:

1. 1. naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy wykonywane przez skarżącą czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej (brak wykazania przez organ jakiegokolwiek powiązania pomiędzy kierującym a skarżącą), oraz czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego,
2. 2. naruszenie art. 5 b u.t.d w zw. z lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącej kary w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącą nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d,
3. 3. naruszenie art. 92a ust 1 i 6 w zw. z l.p. 1.5, l.p. 1.12, oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z 4 pkt. 6a u.t.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącą.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, w pierwszej kolejności wskazał na treść art. 189a § 2 k.p.a. a następnie wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. W odniesieniu zaś do wysokości kary organ stwierdził, iż art. 92a ust. 1 i 7 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów określonych w załączniku nr 3 do u.t.d. Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

W ocenie organu w rozpatrywanej sprawie nie ma również zastosowania art. 189e oraz f k.p.a. Do decyzji nakładanych na podstawie art. 92a u.t.d. w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. mają bowiem zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d., w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku także art. 92 b ust. 1 u.t.d. W tym względzie także ma zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., która stanowi, iż w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych: odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się.

Następnie organ odwoławczy powołał kolejno treść art. 4 pkt 11 i 22, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1, art.14 ust. 1, 2 i 4, art. 18 ust. 4a i 4b, art. 87 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 92a ust. 1, 3, 7 pkt 1 i 10 u.t.d. i pozycje załącznika nr 3 do ustawy, które określają wysokość kary za stwierdzone naruszenia. Przypomniał ustalenia faktyczne sprawy opisane w protokole kontroli, dokumentacji kserograficznej oraz wynikające z przesłuchania świadków (pasażerki i kierowcy).

Organ wskazał dalej, że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie jednoznacznie wskazuje, że w dniu [...] r. kierujący pojazdem G. M. wykonywał przewóz okazjonalny osób w imieniu i na rzecz skarżącej, prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "A" E. K.. W trakcie kontroli drogowej kierowca nie okazał wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Zamiast tego kierowca okazał kserokopię licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej przedsiębiorstwu "C" P. K.. Na podstawie pisma z Urzędu Miasta K. z dnia [...] r. ustalono, że skarżąca na dzień kontroli posiadała licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Zdaniem organu odwoławczego, należało zatem uznać, że kierowca nie został wyposażony przez skarżącą w dniu kontroli, w wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym.

Ustalenia te potwierdza protokół kontroli drogowej oraz protokół przesłuchania w charakterze świadka kierowcy. Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że słusznie organ I instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 500 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 u.t.d. i lp. 1.12 zał. nr 3 do tej ustawy.

Na podstawie pisma z Urzędu Miasta K. z [...] r. ustalono także, że do ww. licencji nr [...] nie został zgłoszony samochód osobowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] lecz inny samochód. Organ w tym miejscu wskazał, że zmiany danych powinny zostać zgłoszone organowi, który udzielił licencji nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Skarżąca nie dopełniła tego obowiązku i nie zgłosiła w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił licencji, zmiany danych pojazdu, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d., co uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w wysokości 800 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 pkt 1 u.t.d. oraz lp. 1.5. załącznika nr 3 do u.t.d.

W ocenie GITD przewóz wykonywany przez stronę skarżącą w dniu kontroli nie spełnił także wszystkich wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego. Mianowicie pojazd, którym G.M. wykonywał w dniu kontroli przewóz osób w imieniu i na rzecz skarżącej, był przeznaczony do przewozu 7 osób łącznie z kierowcą, co jednoznacznie wynika z protokołu kontroli drogowej oraz z danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d - przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.

Zatem kontrolowany pojazd tego warunku nie spełniał. Ponadto, organ II instancji wskazał, że wykonany przewóz nie spełniał również wymogów określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., który dopuszcza wykonywanie przewozów okazjonalnych. Warunki przewozu wykonywanego w dniu kontroli nie zostały ustalone pisemnie w lokalu przedsiębiorcy, ani opłata nie została ustalona w formie ryczałtowej przed rozpoczęciem przewozu. W konsekwencji, organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 8.000 zł, stosownie do treści art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1) u.t.d. oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do tej ustawy.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu organ wskazał, że protokół kontroli, nr [...], stanowi istotny dowód w przedmiotowej sprawie i ma cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., a to oznacza, że organ prowadzący postępowanie nie może swobodnie oceniać ani kwestionować jego treści. Jednocześnie zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowym postępowaniu prawidłowo ustalono podmiot wykonujący przewóz w dniu kontroli. Potwierdzają to zarówno zeznania kierowcy, świadomego odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, jak również faktura za przejazd wystawiona przez "B" w imieniu "A" E. K., którą udostępniła pasażerka w toku kontroli drogowej.

Dodatkowo skarżąca w piśmie z dnia [...] r. nie zanegowała swojej odpowiedzialności za powstałe naruszenie, lecz jedynie wskazała, dlaczego jej zdaniem samochód osobowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] nie został zgłoszony do posiadanej licencji. Z powyższych względów, zdaniem organu odwoławczego, strona przedmiotowego postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, w wyniku kompleksowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy dodatkowo zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 20 grudnia 2017 r. C-434/15, w którym stwierdzono, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE.

Ustosunkowując się do zarzutów niewypełnienia znamion przewozu okazjonalnego przez stronę w dniu kontroli, organ odwoławczy podkreślił, że rozporządzenie Rady (EWG) nr 684/92 nie obowiązuje, ponieważ zostało zastąpione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1073/2009, które dotyczy usług transportowych wykonywanych pojazdem konstrukcyjnie przystosowanym do przewozu powyżej 9 osób łącznie z kierowcą. Definicja przewozu okazjonalnego określona w art. 4 pkt 11 u.t.d, odnosi się do przewozów wykonywanych pojazdem przeznaczonym do przewozu, do 9 osób łącznie z kierowcą. W związku z powyższym obowiązującą definicją przewozu okazjonalnego, jest definicja z ustawy o transporcie drogowym, to ona ma zastosowanie do przewozu osób pojazdami konstrukcyjnie przystosowanymi do zarobkowego przewozu, do 9 osób łącznie z kierowcą.

Organ za nieistotne dla sprawy uznał także to, czy skarżąca w dniu kontroli posiadała status przedsiębiorcy. Odwołując się do orzecznictwa podkreślił, że wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 ze zm.), lecz faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d.

W ocenie organu nie było też podstaw faktycznych i prawnych do zastosowania art. 92c u.t.d. W niniejszej sprawie do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym doszło w wyniku działań skarżącej, a w konsekwencji brak było podstaw do uchylenia decyzji w całości i umorzenia postępowania.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła organowi drugiej instancji naruszenie:

1. 1. art. 4 pkt 11, art. 18 ust 4a b u.t.d. w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącą wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji [...], wykonanie tego przejazdu przez kierowcę G. M., nie zaś przez skarżącą (bądź jej pracownika), świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy, a także nałożenie na skarżącą kary za wykonanie przewozu okazjonalnego, w sytuacji, w której czynności podejmowane przez skarżącą, w odniesieniu do tej konkretnej sprawy, nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.,
2. 2. art. 18 ust. 4 b pkt 1 lit c u.t.d. poprzez pominięcie faktu płatności za przejazd na rzecz "D",
3. 3. art. 92 a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.5, 1.12 oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z 4 pkt. 6a u.t.d. poprzez nałożenia kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącą,
4. 4. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak: ustalenie czy wykonywane przez kierującego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy kierujący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli oraz braku wyjaśnienia w oparciu o jaki stosunek prawny, kierujący miałby wykonywać przedmiotowy przewóz w imieniu skarżącej,
5. 5. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak posiadanie uprawnień przedsiębiorcy przez kierowcę, sposób skojarzenia kierującego z pasażerem, sposób płatności (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z dnia [...] r.), wyjaśnienie zasad działalności aplikacji której doszło do wspólnego przejazdu, uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącej, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer,
6. 6. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji,
7. 7. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania zasad działalności aplikacji [...],
8. 8. art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

W szczególności skarżąca wskazała, że nie przewoziła grupy osób, czego wymaga przewóz okazjonalny, nadto nie ona świadczyła usługę, tylko kierowca, który został skojarzony z pasażerem przez aplikację. Również zgromadzony w toku sprawy materiał dowodowy nie wskazuje żadnego powiązania pomiędzy kierującym a skarżącą. Brak zatem podstaw do uznaniu, że to skarżąca podejmowała i wykonywał działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób.

Dodatkowo podniosła, że immanentną cechą przewozu okazjonalnego jest to, że następuje on z inicjatywy kierującego lub pasażera. Tymczasem w niniejszej sprawie to nie skarżąca zainicjowała przejazd. Przewóz ten był możliwy dzięki skorzystaniu przez pasażera z aplikacji internetowej kojarzącej kierujących i pasażerów. Zjawisko to jest zbliżone do tzw. carsharingu (carpoolingu), natomiast zdaniem skarżacej nie mieści się w pojęciu przewozu okazjonalnego. Jeżeli zatem kontrolowany przewóz nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy, to brak było obowiązku obligującego skarżącą do wyposażenia kierowcy w wypis z licencji oraz aktualizacji danych w posiadanej przez skarżącą licencji.

W oparciu o powyżej sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych, które w tożsamych stanach faktycznych jest jednolite i wykładnia przepisu o przewozie okazjonalnym nie budzi wątpliwości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).

Przeprowadzone w zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało, że organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego.

Sąd zauważa, że istota problemu w niniejszej sprawie, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w okolicznościach niniejszej sprawy organ zasadnie nałożył karę pieniężną na przedsiębiorcę czy też, jak wskazuje skarżąca winien nałożyć ją na kierowcę, który fizycznie wykonał usługę przewozu pasażerki zamówioną za pośrednictwem aplikacji [...].

Na wstępie należy podkreślić, że w myśl art. 4 pkt 1 u.t.d., użyte w ustawie określenie krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie natomiast z art. 5b ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób:

1. 1) samochodem osobowym,
2. 2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą,
3. 3) taksówką
4. - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.

Z przytoczonych powyżej przepisów ustawy wynika, że prowadzenie działalności polegającej na krajowym transporcie drogowym w zakresie przewozu osób wymaga posiadania co najmniej jednego z trzech rodzajów licencji, o których mowa w art. 5b ust. 1 u.t.d., a ustawodawca wyraźnie rozróżnił wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą i 3) taksówką.

Niezależnie od rodzajów licencji na przewóz osób, ustawa definiuje w art. 4 u.t.d. także różnego rodzaju przewozy. Jednym z nich jest przewóz okazjonalny zdefiniowany w art. 4 pkt 11 u.t.d. w ujęciu negatywnym. Z definicji zawartej w art. 4 pkt 11 wynika, że przewozem okazjonalnym jest przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Zatem każdy przewóz, nawet powtarzalny, o ile nie spełnia przesłanek do uznania go za przewóz regularny, regularny specjalny albo wahadłowy jest przewozem okazjonalnym w rozumieniu u.t.d. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d. jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące przewóz okazjonalny przez przepisy prawa wspólnotowego, gdzie jak wynika z § 2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz. U. UE.

L z 2009 r.; 300. s. 8, dalej w skrócie jako "rozporządzenie nr 1073/2009"), za usługi okazjonalne uznaje się "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika". W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (zob. wyrok NSA z 20 września 2007 r., I OSK 1361/06, wyrok WSA w Gdańsku z 30 maja 2019 r., III SA/Gd 149/19, wyrok WSA w Lublinie z 7 listopada 2019 r., III SA/Lu 271/19, wyrok WSA w Rzeszowie z 3 marca 2020, II SA/Rz 1477/19).

W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Jak stanowi art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza się przewóz okazjonalny samochodami osobowymi (będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy) nie spełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a: prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę (lit. a), na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa (lit. b), po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przez rozpoczęciem przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa (lit. c).

W ocenie Sądu użycie słów "dopuszcza się" wskazuje, że jest to wyjątek od zasady ogólnej z art. 18 ust. 4a u.t.d. i wszystkie przesłanki określone w art. 18 ust. 4b u.t.d. muszą być spełnione łącznie.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że w chwili przeprowadzenia kontroli drogowej kierowca, którego łączy ze skarżącą umowa zlecenia, wykonywał odpłatny przewóz pasażerki na zamówionej przez nią trasie. Pasażerka zamówiła kurs za pomocą aplikacji [...], która skojarzyła ją z kierującym. Bezspornym jest, że usługa nie została wykonana na postawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa oraz, że zapłata za usługę nie została ustalona w formie ryczałtowej przed rozpoczęciem przewozu. Zamówiony przewóz nie był przewozem regularnym, ani regularnym specjalnym (brak harmonogramu kursów, dowolny wybór trasy), ani wahadłowym (kurs jednorazowy i tylko "tam", bez kursu powrotnego). Natomiast był on przewozem wykonywanym na zamówienie konkretnego klienta "z" i "do" wskazanego przez niego miejsca. Zdaniem Sądu, przewóz ten nosił charakter przewozu okazjonalnego.

Jednocześnie należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że to skarżąca, a nie kierowca, wykonywała przewóz okazjonalny w ramach krajowego transportu drogowego osób z naruszeniem przepisów u.t.d. Taka ocena wynika jednoznacznie z zebranego w sprawie materiału dowodowego w szczególności z zeznań kierowcy pojazdu, pasażerki, a także dokumentu w postaci licencji udzielonej skarżącej na wykonywanie krajowego transportu w zakresie przewozu osób. Okoliczność tę potwierdza również przedłożona przez pasażerkę faktura wystawiona w imieniu skarżącej. Uprawniony jest zatem wniosek, że kierowca wykonywał przewóz osób w imieniu i na rzecz skarżącej.

Okoliczność, że kierowca zrealizował usługę przewozu zamówioną za pośrednictwem aplikacji [...] nie wyklucza, a przeciwnie potwierdza, że sporny przejazd miał charakter zarobkowy i był przejazdem okazjonalnym. Pasażerka zapłaciła za zamówiony i zrealizowany przewóz. Opłata za przejazd została wyliczona automatycznie przez aplikację i została pobrana z karty kredytowej pasażerki, co jednoznacznie potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w tym protokoły zeznań pasażerki i kierowcy oraz znajdująca się w aktach sprawy faktura. Skarżąca nie wykonała usługi osobiście ale przez kierowcę, któremu winna zapłacić za wykonane zlecenie na zasadach określonych w łączącej strony umowie zlecenia.

Czynności działającego na zlecenie skarżącej kierowcy miały ścisły związek ze złożonym zamówieniem i wykonaną usługą przewozu bowiem aplikacja [...] jest wykorzystywana do organizowania usług przewozu. Przewóz miał charakter odpłatny i bez znaczenia pozostaje do jakiego podmiotu trafiło wynagrodzenie za wykonany przewóz. Dla oceny stanu faktycznego sprawy wystarczające było ustalenie, że usługę przewozu osób zamówioną przez pasażerkę za pośrednictwem aplikacji [...] zrealizował zatrudniony na podstawie umowy zlecenia przez skarżącą kierowca, a pasażerka uiściła opłatę. Zdaniem Sądu, fakt, że usługi przewozu nie wykonała osobiście skarżąca, pozostaje bez wpływu na ocenę zdarzenia, bowiem kierowca wykonał przewóz w jej imieniu i na jej rzecz, a to skutkowało zasadnym obciążeniem odpowiedzialnością za wykonanie usługi przewozu w sposób niezgodny z u.t.d. To, czy kierowcy przysługiwał status przedsiębiorcy pozostaje zatem poza sednem sprawy.

W konsekwencji należy uznać, że skarżąca wykonywała usługę przewozu okazjonalnego w zakresie transportu drogowego. Była to usługa odpłatna i nie zmienia tego fakt, że płatność odbywała się nie bezpośrednio na linii pasażer - przewoźnik, tylko za pomocą podmiotu trzeciego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 lipca 2020 r., III SA/Gl 129/20, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 lipca 2020 r., III SA/Po 9/20, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 września 2020 r., II SA/Sz 1193/19).

Zdaniem Sądu, przedsięwzięcie skarżącej, polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez aplikację [...] posiada charakter zorganizowany, odpłatny i ciągły. Przemawia za tym posiadanie przez skarżącą licencji na wykonywanie krajowego transportu osób w zakresie przewozu osób, fakt zawarcia przez skarżącą umowy zlecenia z kierowcą, wypłata wynagrodzenia dla kierowcy za wykonywane przewozy oraz sposób działania aplikacji [...].

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że wbrew zarzutom skargi, podejmowane przez skarżącą działania stanowią działalność odpowiadającą definicji działalności gospodarczej, zawartej w art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców.

Należy ponadto dodać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż z przepisów u.t.d. nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2009 r., II GSK 670/08, z 3 kwietnia 2019 r., II GSK 701/17 i 4 listopada 2009 r., II GSK 166/09). Wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w odnośnych ewidencjach i rejestrach, lecz rzeczywiście wykonuje odpłatnie (i choćby jednorazowo) usługę przewozu osób lub rzeczy, odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2020 r., VI SA/Wa 2359/19).

Z powyższych względów należało uznać, że działanie skarżącej mieściło się w ramach pojęcia krajowego transportu drogowego, czyli podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju, niezależnie od tego, ile razy skarżąca świadczyła w ten sposób usługi przewozu.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy zasadnie przypisał również skarżącej odpowiedzialność za naruszenie z lp. 2.11 z załącznika nr 3 do cyt. ustawy polegające na wykonywaniu przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym ponieważ skontrolowany, a nieujęty w licencji pojazd jest samochodem siedmioosobowym. Podkreślić w tym miejscu należy, że ustawodawca umożliwił wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Oznacza to, że wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu do 7 osób łącznie z kierowcą jest niedozwolone. Bezsprzecznie jest natomiast, że kontrolowany pojazd nie był przeznaczony do przewozu takiej ilości osób, co potwierdza dowód rejestracyjny. W tej sytuacji aby wykonać legalnie przewóz okazjonalny siedmioosobowym samochodem osobowym, niezgłoszonym do licencji skarżąca winna zadbać o łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 18 ust. 4b ustawy o transporcie drogowym.

Jak zasadnie przyjęto w zaskarżonej decyzji nie wywiązała się z tego obowiązku, o czym świadczy sama forma w jakiej zamówiono przejazd i dokonano za niego zapłaty, a nałożona kara na podstawie lp.2.11 była zasadna.

W ocenie Sądu również wymierzenie kary za naruszenie opisane w pkt.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. w kwocie 500 zł było zasadne. Podkreślić należy, że art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. stanowi, że kierowca pojazdu wykonując transport drogowy jest obowiązany okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji, którego w przedmiotowej sprawie nie okazał, gdyż nie został w taki dokument wyposażony przez podmiot zlecający mu przewóz. Zasadnie również przyjęto w zaskarżonej decyzji, że skarżąca nie wywiązała się z obowiązku zgłoszenia w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d., co skutkowało nałożeniem kary 800 zł na podstawie lp. 1.5. załącznika nr 3 do u.t.d. Nie zgłosiła ona bowiem w ogóle organowi udzielającemu licencji, że będzie wykonywał działalność z wykorzystaniem pojazdu zatrzymanego do kontroli.

Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie ustosunkowania się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej, dotyczących zasad działania aplikacji o nazwie [...], a to dlatego, że w odwołaniu zarzutu takiego nie było. Pomijając już ten wzgląd, zasady działania aplikacji [...], podobnie jak [...], należy uznać za fakty powszechnie znane, dostępne w Internecie i nie wymagające szczególnego dowodzenia (tak też WSA w Białymstoku w wyroku z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 858/19).

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., czyli zasady działania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa. Skoro wszystkie wcześniejsze zarzuty skargi, dotyczące tak trybu postępowania przed organami administracji, jak i wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego, okazały się nieuzasadnione, to nie ma podstaw do formułowania zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. Zarzut ten musi mieć swe umocowanie w wadliwym działaniu organów, czy to procesowym, czy materialno-prawnym, a skoro w niniejszej sprawie umocowania takiego nie ma, to nie sposób, by Sąd zarzut taki uwzględnił.

Zdaniem Sądu, materiał dowodowy w oparciu o który organy wydały swoje rozstrzygnięcia został zebrany w sposób wyczerpujący, pozwalający na ustalenie okoliczności istotnych w niniejszej sprawie. Następnie organy dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie, a za stwierdzone naruszenia została wskazana kara pieniężna w prawidłowej wysokości. W podsumowaniu stwierdzić należy, że organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję odpowiadającą prawu, a zatem nie doszło do naruszenia art. 138 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.