Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2015 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. nr 217, poz. 1427 ze zm.) w związku z art. 104 kpa, odmówił wymeldowania M. P. z pobytu stałego z adresu: B, gm. W. Organ I instancji wskazał, że postępowanie administracyjne dotyczące wymeldowania M. P. zostało wszczęte na wniosek J. J., a prawo własności spornego lokalu ustalono na podstawie odpisu księgi wieczystej z dnia 1 września 2014 r. Burmistrz przedstawił treść wyjaśnień M. P. oraz J. J. Następnie zrelacjonował zeznania świadków B. W., W. P., B. P., B., J. K., R. J. oraz M. O. i uznał, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można jednoznacznie stwierdzić, że nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego przez M. P., który nie zrezygnował z przebywania w miejscu pobytu stałego, a jego deklaracja powrotu do domu pod adresem B, gm. W została poparta działaniami prawnymi.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. P., zarzucając, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a jej uzasadnienie nie jest obiektywne, zawiera sprzeczności i nie wyczerpuje zebranego materiału dowodowego, np. przez pominięcie wyjaśnień świadka E. M. Odwołujący się podniósł, że M. P. na stałe wyprowadził się z przedmiotowego budynku i zamieszkał u swojej konkubiny, a rzeczy, jakie pozostawił, są spakowane i oczekują na odbiór. W odwołaniu powołano się na oświadczenie M. P., z którego wynikało, że nie widzi on możliwości wspólnego zamieszkiwania z J. J. i J. J., gdyż obawia się o swoje zdrowie i życie. Zdaniem odwołującego, się za uwzględnieniem wniosku o wymeldowanie przemawia zdrowy rozsądek i logika, bowiem oświadczenia i decyzje M. P. potwierdzają, że jego celem nie jest zamieszkanie, tylko zwrot pieniędzy.
Wojewoda decyzją z dnia 15 czerwca 2015 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku w z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności, ponieważ strona objęta wnioskiem o wymeldowanie nie opuściła nieruchomości w sposób dobrowolny i trwały. Wojewoda zaznaczył, że okoliczność nieprzebywania M. P. w miejscu stałego zameldowania w B była bezsporna, ale w ocenie organu odwoławczego, zachowanie M. P. wskazywało, że nie pogodził się z zaistniałą sytuacją, a ponadto istnieje poważny konflikt między rodziną J. J. a M. P. Wojewoda wskazał, że 25 lutego 2014 r. M. P. wniósł do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny pozew o ochronę naruszonego posiadania i zakaz naruszeń, a postępowanie to nadal trwa. Ustalono też, że M. P. miał swobodny dostęp i klucze, zarówno do drzwi wejściowych do budynku, jak i do swojego pokoju i przychodził tam pod nieobecność córki oraz zięcia, lecz po zmianie zamków stało się to niemożliwe.
W ocenie Wojewody organ I instancji zgodnie z art. 80 kpa dokonał całościowej i obiektywnej oceny stanu faktycznego, uznając, że nie doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a następnie prawidłowo rozstrzygnął o odmowie wymeldowania M. P. z adresu: B. Wojewoda stwierdził, że materiał dowodowy zebrany w sprawie odzwierciedla też trafność stanowiska organu I instancji, że nie zobiektywizował się zamiar M. P. zerwania wszelkich więzów z jego dotychczasowym miejscem pobytu stałego. Ponadto M. P. zamierza powrócić do miejsca pobytu stałego, o czym świadczą podjęte przez niego działania prawne. Dlatego Wojewoda nie znalazł podstaw do uchylenia czy zmiany zaskarżonej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy. Wojewoda zaznaczył, że instytucja wymeldowania z miejsca pobytu stałego nie może być wykorzystywana do wyprowadzenia osoby z lokalu, ponieważ nie jest środkiem eksmisyjnym. Organ odwoławczy wytknął Burmistrzowi niewłaściwe oznaczenie strony postępowania, lecz, w ocenie Wojewody, to uchybienie nie miało wpływu na prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody wniósł R. P., zarzucając naruszenie art. 7, art. 8 kpa oraz art. 77 i art. 80 kpa oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Skarżący podtrzymał swoje zarzuty podnoszone w toku postępowania administracyjnego i podkreślił, że M. P. nie przebywa, ani nie mieszka pod adresem B, zaś wszystkie jego rzeczy, jakie zostawił, są spakowane i oczekują na odbiór.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Referendarz sądowy WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia 6 listopada 2015 r. pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy
Uczestnik M. P. wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że nie może wejść do mieszkania, w którym znajdują się jego rzeczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa.
Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. 2015.388), który stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Wyjaśnić trzeba także, że wskazany przepis miał zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, ponieważ art. 69 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności stanowi, że postępowania administracyjne w sprawach indywidualnych o wymeldowanie wszczęte na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - prowadzi się na podstawie niniejszej ustawy.
Zauważyć należy też, że ustawa o ewidencji ludności weszła w życie w dniu 1 marca 2015 r., a uprzednio obowiązująca ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. w art. 15 ust. 2 przewidywała, że organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z uwagi na zachowaną tożsamość przesłanek decyzji o wymeldowaniu uznać należy, że wypracowane na gruncie poprzedniego stanu prawnego orzecznictwo sądowe dotyczące kwestii wymeldowania pozostaje aktualne.
Z orzecznictwa tego wynika, że wyrażoną w ustawie wprost przesłanką wymeldowania danej osoby jest opuszczenie przez nią bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu. Natomiast przez opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu rozumie się opuszczenie, które jest dobrowolne, czyli jest wyrazem woli zainteresowanego, a nie wynika z bezprawnego działania innych osób, oraz ma charakter trwały. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że do spełnienia przesłanki wymeldowania nie wystarczy samo fizyczne opuszczenie miejsca pobytu, gdyż fizyczne przebywanie w miejscu innym niż dotychczasowe miejsce stałego pobytu musi wiązać się z zamiarem utworzenia trwałego centrum życiowego w tym innym miejscu. Decydujące dla oceny charakteru pobytu są przede wszystkim obiektywne okoliczności faktyczne, a nie oświadczenia osób zainteresowanych, co do ich zamiarów (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3169/00, z dnia 10 lutego 1989 r. sygn. akt SA/Wr 789/88 oraz z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 133/06).
Przesłankę dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu trzeba oceniać na tle konkretnej sytuacji (por. wyrok WSA w Opolu z 2 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Op 132/15 oraz wyrok NSA z 15 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 644/13 (wszystkie powołane orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku z dnia 10 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 299/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności.
Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim.
Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanego postępowania administracyjnego, Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że organy obydwu instancji trafnie oceniły, iż w stosunku do M. P. nie zaszły prawem przewidziane przesłanki wymeldowania z pobytu stałego, z lokalu w miejscowości B. Z akt administracyjnych wynika, że M. P. nie opuścił spornej nieruchomości w sposób dobrowolny i trwały. O ile bowiem okoliczność nieprzebywania M. P. w miejscu stałego zameldowania w B była bezsporna, to z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że M. P. nie pogodził się z opuszczeniem spornej nieruchomości, a ponadto był zmuszony do przeniesienia się do innego miejsca zamieszkania z powodu poważnego i głębokiego konfliktu trwającego pomiędzy nim a J. J. – pełnomocnikiem skarżącego i jej rodziną.
Ponadto z ustaleń dokonanych przez Wojewodę wynika, że M. P. podjął kroki prawne zmierzające do umożliwienia mu powrotu do spornego lokalu, a postępowanie przed sądem cywilnym o ochronę naruszonego posiadania i zakaz naruszeń nie zostało prawomocnie zakończone do dnia wydania zaskarżonej decyzji. W toku postępowania administracyjnego ustalono także, że rzeczy M. P. wciąż znajdują się pod adresem B. Wbrew zarzutom skargi postępowanie dowodowe przeprowadzono w sposób prawidłowy, biorąc pod uwagę zeznania świadków, wyjaśnienia stron oraz istniejące dokumenty.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i tym samym za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 7, art. 8 kpa oraz art. 77 i art. 80 kpa. Dokonane przez organy obu instancji ustalenia faktyczne przemawiały za tym, że M. P. nie zerwał związków z dotychczasowym miejscem zameldowania i podejmuje działania wskazujące na to, że nie zrezygnował z zamiaru powrotu do lokalu w miejscowości B. W świetle koniecznych do zaistnienia przesłanek decydujących o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, bez znaczenia prawnego pozostają zarzuty skargi dotyczące braku dokonania przez organy ustaleń dotyczących przyczyny niezameldowania się przez skarżącego u B. W., ani też kwestia jakim adresem posługuje się uczestnik przy załatwianiu swoich bieżących spraw. Nie jest także prawdziwe twierdzenie skargi, iż M. P. wniósł pozew o ochronę naruszonego posiadania dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego w kontrolowanej sprawie.
Przeczy temu porównanie daty złożenia wniosku o wymeldowanie uczestnika przez pełnomocnika skarżącego i wszczęcia postepowania administracyjnego – 1 września 2014 r. z datą wniesienia przez skarżącego pozwu o ochronę naruszonego posiadania do Sądu Rejonowego – 25 luty 2014 r. (k. 9, 10 i 19 akt adm.). Myli się także skarżący twierdząc, że "dywagacje Wojewody", czy wyprowadzka uczestnika była dobrowolna, czy też nie, nie mają podstawy w przepisach prawnych. Jak już wyżej wskazano, prawidłowe stosowanie przepisu będącego podstawą orzekania o wymeldowaniu wymaga dokonania ustalenia, iż osoba opuściła lokal dobrowolnie w sposób trwały. Stąd zasadne było rozważenie przez organy obydwu instancji, czy w przypadku uczestnika miało miejsce dobrowolne opuszczenie lokalu i w konsekwencji prawidłowe uznanie, że w niniejszej sprawie ustalenia dobrowolności opuszczenia lokalu przez uczestnika nie można poczynić w świetle zebranego materiału dowodowego.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy dokonały prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego i odmawiając wymeldowania M. P. z lokalu w miejscowości B, nie naruszyły art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 ppsa, Sąd oddalił skargę jako niezasadną.