Uzasadnienie
postanowienia z dnia 9.04.08r.
Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem Nr. [...] z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania ppłk. w st. spocz. W. H. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej Nr. [...] z dnia [...] w sprawie badania kontrolnego rencisty (inwalidy) wojskowego, którym rozpoznano schorzenia powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej oraz schorzenia współistniejące, zaliczono badanego do I grupy inwalidztwa przy uznaniu za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej - kat. N oraz za trwale niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny - kat. E, a także wskazano schorzenia powstające w związku ze służbą wojskową oraz schorzenia bez takiego związku. W szczególności za pozostające w związku ze służbą wojskową w następstwie wypadków - wskazując na orzeczenie WKL Nr [...] z dnia [...] uznano schorzenia w postaci pourazowego braku kończyny dolnej prawej, pourazowy brak palca V i V kości sródręcza lewego z uszkodzeniem IV palca, oraz pourazową bliznę okolicy ciemieniowej lewej.
Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w podstawie prawnej swojej decyzji powołała przepisy art. 127 § 1 i 138 kpa w zw. z § 31 ust. 1 oraz 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji Lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422), oraz rozporządzenia MON z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr. 151, poz. 1595) i z dnia 2 grudnia 1994r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, emerytów i rencistów wojskowych (Dz. U. Nr. 131, poz. 665 z późn. zm.)
Uzasadniając swoją decyzję Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wskazała, że orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] zostało wydane w trybie badania kontrolnego rencisty wojskowego ppłk. w st. spocz. W. H. Podniesiono, że w odwołaniu od tej decyzji zakwestionowano tylko określenie badanego jako inwalidę wojskowego a nie inwalidę wojennego.
Zdaniem organu odwoławczego przedmiotem postępowania było - w zakresie właściwości wojskowych komisji lekarskich - orzekanie w zakresie zdolności do zawodowej i czynnej służby wojskowej w tym w odniesieniu do rencistów i emerytów wojskowych jako byłych żołnierzy zawodowych. Organem właściwym do określenia inwalidztwa jako wojennego jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Te okoliczności uzasadniałyby utrzymanie w mocy orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył W. H. z wnioskiem o zmianę decyzji organu I instancji przez ustalenie, że stwierdzony orzeczeniem TWKL z dnia [...] stan zdrowia pozostaje w związku z istniejącym od dnia 1 lutego 1945r. inwalidztwem wojennym w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974r, o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2002r. Nr. 9, poz. 87 z późn. zm.)
Uzasadniając skargę, podniósł skarżący, że określenie go w zaskarżonej decyzji jako inwalidy wojskowego a nie wojennego, może kolidować z postępowaniem uzupełniającym w ZUS. Przedkładał dokumenty na dowód, że w związku z działaniami wojennymi doznał schorzeń, które czynią go niezdolnym do zawodowej służby wojskowej. Wskazywał, że jako ciężko poszkodowany w lutym 1945r. przez 25 lat pozostawał nadal w czynnej służbie wojskowej.
Wskazując przepis § 10 pkt. 3 Rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 grudnia 1994r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, emerytów i rencistów wojskowych (Dz. U. Nr. 131, poz. 665 z póź. zm.) skarżący kwestionował orzeczenie ustalające na wrzesień 2005r. datę powstania inwalidztwa grupy I-szej, wskazując, że już wcześniej został zaliczony do tej grupy inwalidztwa. W uzupełniających skargę pismach z 29.11.2007r. i 10.03.2007r. wnosił o zmianę orzeczenia przez stwierdzenie, że rozpoznane schorzenia pozostają w związku nie z wypadkiem w służbie wojskowej lecz w związku z działaniami wojennymi.
Rejonowa Komisja Lekarska w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 "ust.1" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z powodu niedopuszczalności drogi postępowania sądowoadministracyjnego podnosząc, iż zaskarżona decyzja wydana została względem skarżącego jako rencisty wojskowego czyli byłego żołnierza zawodowego, a określenie inwalidztwa wojennego następuje przed organami ZUS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2006r. syg. III SA/Kr 187/06 odrzucił skargę W. H. na podstawie art. 58 § 1 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjmując, iż wniesiona została po upływie terminu do jej wniesienia.
W złożonej na to postanowienie skardze kasacyjnej W. H. działający we własnej sprawie jako radca prawny - adwokat, zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienie skargi na orzeczenie RWKL z [...].
Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2007r. (syg. III SA/Kr 187/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jako spóźniony.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 września 2007r. syg. [...] po rozpatrzeniu zażalenia W. H. uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2007r. i przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi.
W piśmie z dnia 29 listopada 2007r. z datą wpływu 4.12.07, skarżący oczekuje rozpatrzenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2006r. odrzucającego skargę jako wniesioną po terminie, a który to termin do wniesienia skargi został prawomocnie przywrócony postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2007r.
W kolejnym piśmie z dnia 10.03.2008r. z daty wpływy 17.03.2008r. skarżący podkreślając swój podeszły wiek, podtrzymał żądanie skargi, precyzując je w ten sposób, by organ odwoławczy zmienił orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej przez zastąpienie słowa "wypadek" określeniem " w związku z działaniami wojennymi".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył;
I. W pierwszej kolejności wymaga rozważenia, czy istnieje nadal potrzeba rozpatrzenia skargi kasacyjnej skarżącego, od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2006r. odrzucającego - jako wniesioną po terminie - skargę na orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej.
Przyjmuje się w piśmiennictwie (por. B. Dauter w pracy zbiorowej - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wyd. II Zakamycze 2006r., str. 211 in) oraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. uzasadnienie uchwały 7 sędziów SN z dnia 31 maja 2000, III ZP 1/ 2000 - OSNC 2001/1/1 - Lex Nr 40096), że złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego, po prawomocnym odrzuceniu tego środka implikuje obowiązek dokonania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, czynności której uchybiono, tzn. połączenia z wnioskiem ponownego wniesienia - stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a. - skargi.
Taka sytuacja w sprawie nie zachodzi, gdyż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2006r. odrzucające skargę wobec złożenia na nie w terminie skargi kasacyjnej nigdy nie zyskało przymiotu prawomocności.
W tych okolicznościach uwzględnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 września 2007r. zażalenia skarżącego na postanowienie WSA z dnia 27 kwietnia 2007r. przez jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] niweczy nieprawomocne - a więc nie wywołujące orzeczonego nim skutku procesowego - postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2006r. odrzucające tą skargę. Skutkiem bowiem prawomocnego postanowienia NSA stosownie do przepisu art. 170 ustawy p.p.s.a. jest związanie Sądu i stron ustaleniem tego orzeczenia, że wobec przywrócenia terminu, skarga została złożona z jego zachowaniem.
Z tych względów podniesiony w odpowiedzi na skargę zarzut jej niedopuszczalności z powodu braku drogi postępowania sądowo- administracyjnego może być rozpatrzony bez potrzeby uprzedniego wzruszenia nieprawomocnego postanowienia WSA z dnia 25.08.2006r.
II. Skarga ulega odrzuceniu na podstawie art. 58 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), gdyż sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
W obowiązującym stanie prawnym Wojskowe Komisje Lekarskie orzekają w dwóch różnych reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie odmienne grupy jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 2005.03.09 sygn. OSK 1203/04 (niepubl.) Pierwsza grupa orzeczeń Wojskowych Komisji Lekarskich obejmuje kwestie zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia Wojskowych Komisji Lekarskich, w tych sprawach są wiążące dla innych organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego.
W odniesieniu do żołnierzy zawodowych przepis art. 5 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych określa przypadki, w których żołnierza zawodowego kieruje się do Wojskowej Komisji Lekarskiej.
Przedmiotem orzeczeń wojskowych komisji lekarskich wydanych na podstawie przepisów tej ustawy jest zdolność fizyczna i psychiczna do pełnienia wojskowej służby zawodowej. Wydane na podstawie tej ustawy Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania Wojskowych Komisji Lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr. 133, poz. 1422) w § 21 ust. 1 przewiduje, że orzekając o zdolności lub niezdolności do zawodowej służby wojskowej, w razie stwierdzenia u żołnierza zawodowego choroby lub ułomności, wojskowa komisja lekarska orzeka również o: 1) związku lub braku związku tej choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową 2) zaliczeniu lub niezaliczeniu żołnierza zawodowego do jednej z grup inwalidów oraz o związku lub braku związku inwalidztwa z zawodową służbą wojskową - kierując się kryteriami zdrowotnymi w wykazie chorób i schorzeń ustalonych na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 8 poz. 66 z późn.zm).
Wykaz taki zawiera Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz.U. Nr 65, poz. 567).
Powyższe przepisy służą zatem i regulują przede wszystkim przesłanki ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Kwestię zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a w szczególności tryb i organy właściwe do orzekania w tym zakresie, kategorie zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz przesłanki orzekania o kategoriach zdolności do zawodowej służby wojskowej, regulują tylko przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) i wydane na jej podstawie akty wykonawcze. W tym zakresie jak wyżej wskazano przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Drugą grupę orzeczeń wojskowych Komisji Lekarskich stanowią te orzeczenia, których przedmiotem jest ocena stanu zdrowia żołnierzy i ustalenie związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego (rentowego).
Podstawę do orzekania o związku choroby (inwalidztwa) żołnierza zawodowego z zawodową służbą wojskową dla celów zaopatrzenia stanowią przepisy wspomnianej ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz.U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 z późn.zm.) oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze a w szczególności Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 grudnia 1994 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, emerytów i rencistów wojskowych (Dz.U. z 1994 r. Nr 131, poz. 665 z późn. zm.)
Obecnie rozporządzenie to zastąpione jest Rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75). Stosownie do przepisów art. 21 ust. 1 i 2 oraz 31 ust. 1 i 4 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy, o inwalidztwie żołnierzy (dla celów zaopatrzenia) i jego związku ze służbą wojskową orzekają również wojskowe komisje lekarskie doręczając orzeczenie zainteresowanemu oraz właściwemu organowi emerytalnemu, jednakże ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego i ustalenia wysokości świadczeń, dokonuje w formie decyzji wojskowy organ emerytalny.
Przepisy Rozdziału 3 (§ 11-13) obowiązującego w czasie wydania zaskarżonego orzeczenia wyżej powołanego Rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 grudnia 1994 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, emerytów i rencistów wojskowych, przewidują dokonywanie przez Wojskowe Komisje Lekarskie badań kontrolnych inwalidów.
Z treści decyzji organu I instancji wprost wynika, że wydana została ona na zarządzenie Wojskowego Biura Emerytalnego w trybie badania kontrolnego rencisty (inwalidy) wojskowego, a skarżący jest zwolniony z zawodowej służby wojskowej od 1968r. Przedmiotem tej decyzji jest w szczególności rozstrzygnięcie, że rozpoznane schorzenia pozostające w związku ze służbą wojskową a związane z wypadkiem w służbie wojskowej, które w modyfikacji skargi chce skarżący zastąpić związkiem z działaniami wojennymi kwalifikują skarżącego do I grupy inwalidztwa z określeniem daty powstania tego związku. Takie orzeczenie stanowi dowód w postępowaniu przed wojskowymi organami emerytalnymi, które ustalenia prawa do określonego świadczenia emerytalnego i ustalenia wysokości świadczenia dokonują w formie decyzji.
Od decyzji takiej przysługuje zainteresowanemu (art. 31 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu em. żołn.) odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Regulacja taka oznacza, że stosownie do przepisów art. 1, 2 ust. 1 kodeksu postępowania cywilnego, sprawa której przedmiotem jest ustalenie prawa do zaopatrzenia emerytalnego np. w postaci wojskowej renty inwalidzkiej, ma charakter sprawy cywilnej i podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd powszechny. Z tych względów zawarty w powołanej ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 zm.), przepis art. 8 ust. 1, w myśl którego od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego i z zastrzeżeniem ust. 2, skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), należy wykładać w ten sposób, iż skarga do sądu administracyjnego, przysługuje w sprawach określonych tylko w tej ustawie, a więc w sprawach związanych ze zdolnością do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczenia do określonej kategorii tej zdolności.
Podobnie ma się kwestia w odniesieniu do orzeczeń Wojskowych Komisji Lekarskich wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (t.j. Dz.U. z 2002r. Nr 9, poz. 87 z póź. zm.). W myśl przepisu art. 57 § 1 tej ustawy związek zranień, kontuzji i innych obrażeń lub chorób z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojenny albo ze służbą wojskową ustala Wojskowa Komisja Lekarska. Na podstawie powyższego orzeczenia, prawo do świadczeń przewidzianych tą ustawą ustala organ rentowy w formie decyzji, od której przysługują stronie środki prawne przewidziane w odrębnych przepisach (art. 56 ust. 2 i 3). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2000.09.26 III SA 1503/2000 (Lex Nr 47 324) do postępowania w sprawach ustalenie prawa i wypłaty tych świadczeń, stosuje się przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Sprawy takie podlegają zatem orzecznictwu sądów powszechnych.
Taki tryb ma miejsce także w odniesieniu do orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, których przedmiotem jest ustalenie schorzenia danej osoby i ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych. Zgodnie z przepisem art. 20 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 83, poz. 760 z późn.zm.), o uszczerbku na zdrowiu żołnierza wskutek wypadku lub choroby orzekają wojskowe komisje lekarskie, a o uznaniu w odniesieniu do inwalidy - za całkowicie niezdolnego do pracy - lekarz orzecznik ZUS.
Natomiast stosownie do art. 22 ust. 1 prawo do świadczenia odszkodowawczego i jego wysokość ustala w drodze decyzji szef właściwego wojewódzkiego sztabu wojskowego, przy czym zgodnie z ust. 4 tego artykułu, od decyzji takiej przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, na zasadach i terminach określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego.
Z tych względów Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 27.10.1999 r. II ZP 9/99 (ONSP 2000/5/167), wyjaśnił, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu 7 sędziów NSA z dnia 2000.11.06 OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 2005.03.09 OSK 1203/04.
Na tle powyższego stanu prawnego wyartykułowane żądania zmiany zaskarżonego orzeczenia wskazują, iż przedmiotem skargi jest orzeczenie w części dotyczącej związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową, którą skarżący łączy z działaniami wojennymi.
W myśl przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z całą zatem stanowczością można przyjąć, iż skarga nie dotyczy orzeczenia komisji w zakresie w jakim - w ramach badania kontrolnego inwalidy (rencisty) potwierdza ono zaliczenie skarżącego do kategorii N - trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i E - trwale niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju oraz w czasie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. A zatem przedmiotem skargi nie jest orzeczenie w tej części, w jakiej dopuszczalna jest droga postępowania sądowo administracyjnego.
Z tych względów podniesiony w odpowiedzi na skargę zarzut strony przeciwnej niedopuszczalności skargi uznał Sąd za uzasadniony.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).