Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2005 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania R. S..Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, utrzymał w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Prawa i Administracji z dnia [...] 2005 r. orzekającą o odmowie przyjęcia R. S. na I rok studiów dziennych magisterskich na Wydziale Prawa i Administracji - kierunek Prawo w roku akademickim 2005/2006.
W podstawie prawnej decyzji Rektora U.J. powołano przepisy art. 259 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365), § 125 Statutu U.J. oraz uchwały Senatu U.J. z 17.12. 2003 r., 21.01. 2004, 21.04.2004, 26.05.2004, 23.06.2004 i z dnia 22.12. 2004 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego na I rok studiów w roku akademickim 2005/2006 a także przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Zaznaczono też, że decyzję poprzedzał wniosek Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...]. 2005 r.
W uzasadnieniu decyzji Rektora U.J. wydanej przez Prorektora U.J. d.s. dydaktyki z powołaniem na udzielone upoważnienie stwierdzono, że w następstwie odwołania od decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej, Uczelniana Komisja Rekrutacyjna ustaliła, iż postępowanie rekrutacyjne przeprowadzono zgodnie z powołanymi uchwałami Senatu U.J.. Wskazano, że podstawę do przyjęcia na I rok studiów w roku akademickim stanowiło uzyskanie minimum 65 punktów, i że w postępowaniu kwalifikacyjnym, odwołująca się takiej liczby punktów niż uzyskała.Nie przytaczając zarzutów odwołania stwierdzono dalej, że Uczelniana Komisja Rekrutacyjna sprowadziła dokumentację dotyczącą przebiegu egzaminu wstępnego i nie znalazła nieprawidłowości w toku postępowania kwalifikacyjnego, co uzasadnia podjęte przez Rektora U.J. rozstrzygnięcie.
Z nieprzytoczonych w uzasadnieniu decyzji Rektora U.J. ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] 2005 r. wynika, że limit przyjęć na I rok kierunku Prawo na Wydziale Prawa i Administracji w roku akademickim 2005/2006 na studia dzienne magisterskie został uchwałą Senatu U.J. ustalony na 500 osób, oraz, że najniższy wynik kwalifikujący do przyjęcia na studia wynosił 67 punktów a R. S uzyskała [...] punkty.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła R. S., z wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skargę w zakresie żądania stwierdzenia nieważności oparto na zarzucie wydania decyzji z rażącym naruszeniem art. 6, 7, 8, 11, 10 ust. 1, 15 oraz 77 i 107 § 3 kpa.
Naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego upatruje skarga w:
- - zmianie minimum punktowego warunkującego przyjęcie na I rok studiów już po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego mimo braku podstawy prawnej (art. 6 kpa)
- - nie wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nie zbadaniu czy pytania egzaminacyjne nie wykraczały poza zakres egzaminu określony uchwałą Senatu z 17 grudnia 2003 r. w sprawie zasad i trybu przyjęć na I rok studiów (art.7 kpa)
- - nieustosunkowaniu się do podniesionego zarzutu naruszenia prawa materialnego (art., 8,11, kpa),
- - zaniechaniu umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów materiałów i zgłoszonych żądań (art. 10 ust.1 kpa),
- - naruszeniu zasady dwuinstancyjności, przez ograniczenie kontroli w postępowaniu odwoławczym do formalnej poprawności decyzji organu I instancji, a nie badanie zasadności merytorycznej odwołania (art. 15 kpa),
- - nie przeprowadzeniu żadnego dowodu na okoliczność czy pytania egzaminacyjne wykraczały poza zakres nakreślony uchwałą Senatu U.J. 12.12. 2003,
- - całkowitym braku " uzasadnienia faktycznego " decyzji (art.107, §3 kpa).
Zdaniem skarżącej w postępowaniu rekrutacyjnym naruszono konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawa (art.2 Konstytucji) Naruszenia tej zasady upatruje skarga zarówno w sprzeczności pomiędzy ustaleniami zaskarżonej decyzji, w której raz stwierdzono, że " podstawą przyjęcia na I rok studiów było uzyskanie minimum 65 punktów, zaś w decyzji organu I instancji stwierdzono, że minimum to wynosiło 67 punktów jak i w niepromulgowaniu uchwały Senaty U.J. 17.12. 2003 r. w Informatorze dla Kandydatów na I rok studiów w terminie wynikającym z art. 141 ust.1 ustawy o szkolnictwie wyższym t.j. do 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki.
Wskazano, że Informator opublikowano w 2005r i nie spełnia wymogów ustawy.
Uzasadniając podniesione zarzuty wskazano, iż część pytań egzaminacyjnych nie kwalifikowała się do zakresu przedmiotowego egzaminu, który w myśl uchwały Senatu U.J. z 17.12. 2003 stanowił " test wielokrotnego wyboru mający na celu sprawdzenie rozumienia i logicznej interpretacji załączonych tekstów ".
Podkreślając, że zgodnie z art. 141 ust.1 ustawy o szkolnictwie wyższym Senat ma określić zakres egzaminu wstępnego zarzucono, iż umieszczenie w teście pytań sprawdzających znajomość wyrazów pochodzenia obcego, naruszyło prawo materialne i miało wpływ na wynik sprawy.Zdaniem skargi zdań z zakresu logiki formalnej również nie można zaliczyć do " tekstów do interpretacji " a za takie właśnie pytania skarżąca nie uzyskała punktów.
Podkreślono, iż w informatorze na rok 2006/2007 już podano, że zakresem egzaminu wstępnego objęte będą pytania " sprawdzające rozumienie słów pochodzenia obcego mogących mieć pewien związek z prawem i naukami społecznymi ".Uzasadniając ten zarzut powołuje się skarżąca na wyrok NSA z dnia 26.03.1993 sygn. S.A./Wr 1287/92 (ONSA 1993/4/111), w myśl którego przedmiotem zarzutu może być także naruszenie uchwały właściwego organu uczelni.
Zarzucono dalej, że w postępowaniu odwoławczym zamiast rozpatrywać odwołanie, ograniczono się jedynie do mechanicznego zakwalifikowania w poczet studentów osób, które uzyskały 66 lub 65 punktów, w następstwie obniżenia progu minimum punktowego z 67 punktów, a odmowę uwzględnienia odwołań oparto w istocie na stwierdzeniu braku wolnych miejsc.Wyprowadza z tego skarżąca wniosek, że nie rozpatrzono odwołań także tych osób, których odwołania uwzględniono, ale przede wszystkim i tych, którym przyjęcia na studia odmówiono.
Uzasadniając zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 kpa, odwołano się do treści protokołu z posiedzenia Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej z [...]. 2005 r., z którego wynika, że złożono [...] odwołania, co zdaniem skarżącego dowodzi, iż w istocie nie doszło do merytorycznego rozpatrzenia odwołań. Zdaniem skarżącej brak podstawy prawnej do przyjęcia, że rozpatrzenie ma polegać na mechanicznym uwzględnianiu odwołań osób, które w kolejności zajęły najwyższe miejsca w postępowaniu rekrutacyjnym. Na poparcie zarzutu, iż naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, może mieć charakter rażącego naruszenia przepisów powołano szereg orzeczeń NSA.
W uzasadnieniu zarzutu naruszenia prawa materialnego podniesiono,że wskutek " wykroczenia w pytaniach testowych poza granice egzaminu wstępnego, wyznaczone treścią (niezwykle lakonicznej) uchwały Senatu U.J..., egzamin stal się nietransparentny ". Wymóg przejrzystości zasad konkursu poparto tezami z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18.01. 2004 r. sygn. P 21/02 (OTK- A 2004/2/9 dotyczącego postępowań o przyjęcie na aplikację adwokacką i radcowską.
Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wskazując na przepisy art.70 ust.5 Konstytucji RP i 141 ust.1 ustawy o szkolnictwie wyższym podkreślono, że w zasadzie autonomii szkoły wyższej mieści się dopuszczalność regulowania aktami wewnętrznymi uczelni także sytuacji osób, które ubiegają się o uzyskanie statusu studenta. Przepis art.141 ust.1 ustawy stanowi podstawę uchwalania przez Senat na wniosek wydziału warunków i trybu rekrutacji oraz zakresu egzaminu wstępnego.Przywołano art.141 ust.1 a, jako stanowiący podstawę ustalenia egzaminu z przedmiotów nie zdawanych na egzaminie maturalnym. Podkreślono, że Uchwała Senatu z 17 grudnia 2003 r. o określająca zasady i tryb przyjęć na I rok studiów dziennych w roku akademickim 2005/2006 podana była do publicznej wiadomości w sposób określony w Statucie nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, oraz że wynikające z niej warunki przyjmowania na studia, podane były w Informatorze na rok 2005/2006.Rektor U.J. przyznał, że ustalenie testów i treść zadań testu wielokrotnego wyboru stanowiącego przedmiot egzaminu pozostawiono Wydziałowi Prawa i Administracji.
Wskazano, że teksty w języku polskim dotyczyły różnych dziedzin, jednakże pytania dotyczyły bezpośrednio treści tych tekstów, tzn., że tekst zawierał odpowiedź na pytanie wielokrotnego wyboru.Udzielenie prawidłowej odpowiedzi w istocie sprowadzało się do zrozumienia tekstu i podporządkowania jego fragmentów do propozycji odpowiedzi. Przyznano, że część tekstów była w istocie łamigłówkami logicznymi powszechnie stosowanymi na tzw. testach inteligencji, a część służyła sprawdzeniu umiejętności ustalenia znaczenia używanych powszechnie wyrazów obcych i sentencji łacińskich.
Podkreślono, że limit przyjęć wynosił 500 osób a najniższy wynik kwalifikujący do przyjęcia na studia wynosił 65 punktów przy 120 punktach możliwych do uzyskania.Podkreślono też, że w informatorze zamieszczono teksty i zadania z lat poprzednich, dla orientacji w sposobie formułowania pytań i skali trudności.
Zdaniem Rektora istota sprawy administracyjnej sprowadzała się do ustalenia czy kandydat posiada zdolność rozumienia i logicznej interpretacji tekstów przedstawionych przy egzaminie, przy zastosowaniu obiektywnej metody w postaci testu oraz do ustalenia czy postępowanie rekrutacyjne odpowiadało prawu powszechnemu i postanowieniom aktów wewnętrznych podjętych przez właściwe organy uczelni.
Wskazując na przepis art.161 ustawy Rektor U.J. zajął stanowisko, że do istoty postępowania kwalifikacyjnego należy weryfikacja umiejętności kandydata przez Wydziałową Komisję Rekrutacyjną, zaś rola Rektora (a właściwie Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej wyznaczona art. 141 ust.5 ustawy) sprowadza się w toku instancji do kontroli uzyskanych wyników. Zakwestionowano stanowisko skargi wymagającej od Rektora ponownego postępowania merytorycznego rozumianego jako ponowne egzaminowanie kandydatów. Wyjaśniono, że obniżenie najniższego wyniku kwalifikacyjnego na studia w zaskarżonej decyzji Rektora do 65 punktów, w stosunku do 67 punktów podanych w decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej, jest następstwem rezygnacji ze studiów części osób, które zakwalifikowały się. W ich miejsce uwzględniono kandydatów z jednakową liczbą punktów z listy rezerwowej do wyczerpania limitu miejsc, co nastąpiło na poziomie co najmniej 65 punktów, a skarżąca uzyskała 63 punkty.
W związku z zarzutem niepromulgowania uchwały Senatu wyjaśniono, że Informator nie mieści się w katalogu form promulgacji aktów wewnętrznych U.J. Uchwały wywieszane są na tematycznych tablicach ogłoszeń, dostępne są w komórkach organizacyjnych U.J.; t.j. w Dziale Nauczania i Dziekanacie Wydziału Prawa i Administracji oraz na stronach internatowych wydziału, a przewidziany art. 141 ust.1 termin 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki został zachowany.
Wskazano, że zgodnie z art. 161 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym do decyzji podjętych w sprawach studenckich, przepisy kpa stosuje się odpowiednio. Wskazując na liczbę 2.500 osób, które przystąpiły do egzaminu na kierunek prawo, Rektor zajął stanowisko, iż specyfika postępowania rekrutacyjnego nie pozwala na uwzględnienie pewnych standardów przewidzianych kpa. W szczególności, zdaniem Rektora zasada z art. 10 kpa w zakresie wypowiadania się co do zebranych dowodów jest w przedmiotowej sprawie wyłączona. Zaznaczono, że w zaskarżonej decyzji ogólnikowo odniesiono się do zarzutów odwołania, ale podkreślono, że postępowanie rekrutacyjne przeprowadzono zgodnie z powołanymi uchwałami Senatu i nie znaleziono nieprawidłowości postępowania kwalifikacyjnego, a więc wskazano na bezpodstawność niektórych zarzutów.
Konkluzję odpowiedzi na skargę stanowi stanowisko Rektora, iż zasada dwuinstancyjności postępowania nie zostały naruszona, a wszystkie elementy sprawy administracyjnej w postaci kontroli czy postępowanie kwalifikacyjne przeprowadzono zgodnie z przepisami powszechnie obowiązującymi i uchwałami Senatu przy zachowaniu zasady obiektywności i równości zostały zachowane, co przemawia za bezzasadnością skargi.
W uzupełniającym skargę piśmie złożonym dnia [...]. 2006 r. skarżąca podniosła dalsze argumenty mające przemawiać za skargą. Zarzucono, że przyjęta forma " testu wielokrotnego wyboru mającego na celu sprawdzenie rozumienia i logicznej interpretacji załączonych tekstów ", nie odpowiada desygnatowi egzaminu w rozumieniu art. 141 ust.1 ustawy, gdyż treść uchwały Senatu U.J. nie daje odpowiedzi jakie dziedziny wiedzy objęte były zakresem egzaminu.Zdaniem skarżącej analiza treści pytań wskazuje, iż część dotyczyła różnych części matematyki, zaś inne były pytaniami z zakresu porządku prawnego państw obcych. Analizując treść pytań testu, skarżąca pytania testowe [...] zdyskwalifikowała jako mogące stanowić przedmiotu egzaminu.Zarzuciła, że pytania [...] i [...] nie zawierają tekstu do interpretacji w jakim słowo interpretacja występuje w języku polskim. Podniosła zarzut, że inne pytania dotyczą znajomości pojęć z zakresu systemów prawnych (pyt. [...] i [...]) a nie sprawdzenia umiejętności rozumienia i logicznej interpretacji załączonych tekstów.
Zdaniem skarżącej podniesione zarzuty nie dotyczą poprawności pytań egzaminacyjnych lecz ich niezgodności z treścią egzaminu wstępnego.
Skarżąca zajęła stanowisko, że przepis art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym nie ma zastosowania w postępowaniu rekrutacyjnym, a zatem przepisy kpa podlegają stosowaniu wprost a nie odpowiednio.
Na rozprawie w dniu [...] 2006 r. w trybie art.106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd z urzędu dopuścił dowody z protokołu z posiedzenia Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] 2005 r. wraz z aneksem do tego protokołu z tej samej daty.
Pełnomocnik Rektora U.J. podtrzymał stanowisko odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Przedmiotem kognicji Sądu, zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) jest kontrola zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W sprawowaniu tej kontroli, stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd związany jest granicami sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Niemniej, pomieszczenie zarzutów na płaszczyźnie prawa materialnego i przepisów o postępowaniu, jak i " rozpiętość " tych zarzutów w sensie hierarchii norm, których naruszenie zarzucono, wymaga na wstępie zajęcia stanowiska w kilku podstawowych kwestiach.
Zaskarżona decyzja Rektora U.J. zapadła dnia [...] 2005 r., zaś poprzedzająca ją decyzja Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej została wydana w dniu [...] 2005. Zgodnie zatem z przepisem art. 259 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (DZ.U. Nr 164, poz. 1365), - powołanym zresztą w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji - w postępowaniu przed Rektorem U.J,. jako organem odwoławczym, zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą.
Kwestia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji podlega przeto rozważeniu na płaszczyźnie zgodności z przepisami tej ustawy i zgodności z Konstytucją R.P.
Wśród zarzutów skargi podniesionych na płaszczyźnie naruszenia przepisów prawa materialnego, na czoło wysunięto zarzut naruszenia art.2 Konstytucji R.P. oraz art.141 ust.1 ustawy z dnia 12 września 1990 r o szkolnictwie wyższym i § 125 Statutu U.J. przez niepromulgowanie uchwały w terminie wynikającym z art. 141 ust.1 ustawy. Statuowana przepisem art. 2 Konstytucji RP zasada Rzeczypospolitej Polskiej jako demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, jest zasadą ustroju politycznego opartego na przepisach prawa i sytuującą Konstytucję jako najwyższy rangą akt w systemie źródeł prawa (Por. np. W. Skrzydło - Komentarz Konstytucji RP, Zakamycze 1998, str.12). W istocie zarzut naruszenia tej zasady konstytucyjnej może być rozpatrywany tylko przez pryzmat naruszenia konkretnego przepisu niższej rangi, którego zgodność z konstytucją nie jest kwestionowana. Z tych względów ocena trafności tego zarzutu przesunięta być musi na płaszczyznę zarzutu naruszenia przepisu art. 141 ust.1 ustawy o szkolnictwie wyższym i § 125 Statutu U.J., o czym niżej.
Przepis art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zapewnia szkołom wyższym autonomię na zasadach określonych w ustawie.Przepis art.2 ust.1 powołanej ustawy zakres tej autonomii lokuje w zasadzie wolności badań naukowych, wolności twórczości, artystycznej i wolności nauczania. Oznacza to, iż uczelnia ma swobodę (w ramach wymogów ustawowych), do decydowania o prowadzonych kierunkach nauczania, podejmowanych badaniach i formach kształcenia kadr.Przepis art.141 ust.1 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji (od 21.08. 2003 r.) stanowił, że senat uczelni, na wniosek rady wydziału, uchwala warunki i tryb rekrutacji na studia oraz zakres egzaminu wstępnego w zastrzeżeniem ust.1 a. Szczegółowe zasady przyjmowania na studia laureatów oraz finalistów olimpiad stopnia centralnego senat uchwala na okres co najmniej trzech lat. Uchwała senatu jest podawana do publicznej wiadomości w sposób określony w statucie uczelni nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy.
Zarazem dodany od 1.06.2003 r. przepis 1 a, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że jeżeli warunki rekrutacji przewidują egzaminy wstępne z przedmiotów zdawanych przez kandydata na egzaminie maturalnym, podstawą przyjęcia na studia, w ramach miejsc dostępnych w danej uczelni, stanowią wyniki egzaminu maturalnego. W tym przypadku senat ustala, jakie wyniki egzaminu maturalnego, stanowią podstawę przyjęcia na studia.
Wzajemna relacja przepisów art.141 ust.1 i ust. 1 a oraz ich odniesienie do Konstytucyjnej zasady autonomii szkół wyższych, prowadzi do następujących wniosków;
- - formą realizacji zasady autonomii przez szkołę wyższą jest również oddanie senatowi uczelni kompetencji do uchwalania warunków i trybu rekrutacji oraz zakresu egzaminu wstępnego w tym do decydowania o liczbie dostępnych miejsc.
Powoływana w skardze Konstytucyjna wolność - prawo do nauki w szkole wyższej, czy odwoływanie się do analogii ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego zawartego w wyroku z dnia 2004.02.18 sygn. P 21/02 (OTKA -2004/2/9) wydanym na tle art.65 ust.1 Konstytucji w związku z postępowaniem konkursowym na aplikację jako zmierzającym do realizacji zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu, muszą być odczytywane w sposób niesprzeczny z inną zasadą konstytucyjną - jaką jest zasada autonomii szkół wyższych;
- - do senatu uczelni należy ustalenie, czy i na których wydziałach uczelni warunki rekrutacji przewidywać będą egzaminy wstępne z przedmiotów zdawanych przez kandydata na egzaminie maturalnym. Tylko wtedy, gdy warunkiem rekrutacji przewidzianym przez uchwałę Senatu jest egzamin wstępny z przedmiotów zdawanych na egzaminach maturalnych, ustawa przesądza, że kryterium przyjęcia na studia, ale w ramach dostępnych miejsc, stanowią wyniki egzaminu maturalnego, przy czym to Senat ustala jakie wyniki są podstawą przyjęcia na studia.
Ustawa o szkolnictwie wyższym w przepisie art. 141 ust.3 przewiduje, że w przypadkach, gdy wstęp na studia nie jest wolny (o czym decyduje Senat Uczelni), rekrutacje przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez dziekana wydziału lub inny organ wskazanego w statucie i te komisje podejmują decyzje w sprawie przyjęcia na studia. Przepis art. 141 ust.3 ustawy stanowi zatem materialnoprawną podstawę decyzji komisji rekrutacyjnej w przedmiocie przyjęcia lub odmowy przyjęcia na studia, na które wstęp nie jest wolny.
Natomiast zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami art.141 ust.1 i 1 a, do senatu uczelni należy uchwalenie warunków i trybu rekrutacji oraz zakresu egzaminu wstępnego, a zatem określenie tych przesłanek, których spełnienie jest przedmiotem ustaleń komisji rekrutacyjnej.
Przewidziany w zd. III art.141 ust.1 ustawy o szkolnictwie wyższym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji - wymóg podania uchwały senatu ustalającej warunki i tryb rekrutacji na studia oraz zakresu egzaminu do publicznej wiadomości, w sposób określony w statucie uczelni nie później niż do 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy, należy uznać jako ustawową przesłankę dla oceny skuteczności spełnienia tego wymogu.
Powołany w podstawie prawnej § 125 Statutu Uniwersytetu Jagiellońskiego uchwalonego dnia 26 maja 1993 r., ze zmianami (ostatnia z 27.VI.2001 r.) w pkt. 1 przewiduje, że Senat ustala w drodze uchwały warunki przyjmowania na studia podając je do publicznej wiadomości na tablicy ogłoszeń oraz w informatorze dla kandydatów na I rok studiów.
W świetle powyższej regulacji, obowiązywanie uregulowań zawartych w uchwale senatu U.J. z dnia 17 grudnia 2003 r. w przedmiocie zasad i trybu przyjęć na I rok studiów dziennych w roku akademickich 2005/2006 w tym na kierunku Prawo na Wydziale Prawa i Administracji, nie wymagało promulgacji na zasadach określonych ustawą z dnia 20 lipca 2000 r o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. Nr 62, poz. 718 z późn.zm.)
Powołaną Uchwałą Senatu U.J. z 17 grudnia 2003 r. ustalono, że podstawą przyjęcia na Kierunku Prawo w roku akademickim 2005/2006 dla kandydatów zarówno z tzw. starą i nową maturą stanowił będzie test wielokrotnego wyboru mający na celu sprawdzenie rozumienia i logicznej interpretacji załączonych tekstów. Uchwałą Senatu U.J. z 22 grudnia 2004 r. ustalono limity miejsc na I roku studiów dziennych w roku akademickich 2005/2006, w tym na kierunku prawo - studia dzienne na 500 miejsce.
W aktach postępowania administracyjnego znajduje się kserokopia fragmentów Informatora " po maturze " na rok 2005/2006 wydanego przez Wydawnictwo U.J. Z dokumentów tych wynika, że odwołują się one do zasad i trybu przyjęć na studia w roku akademickim 2005/2006 ustalonych przez Senat U.J. uchwałą z 17 grudnia 2003 r. z późn. zm. Treść tego informatora opracowana została przez Dział Nauczania U.J. Na str. 34 informatora wskazane są kryteria kwalifikacji: przedłożenia świadectwa ze starej lub nowej matury oraz - test wielokrotnego wyboru mający na celu sprawdzenie rozumienia i logicznej interpretacji załączonych tekstów.Z treści dalszej wynika, że rejestracja kandydatów trwa od 18.04. 2005 r. do 15.06. 2005 r.,co uwiarygodnia twierdzenie strony przeciwnej, że przewidziany art. 141 ust.1 ustawy w zw. z § 125 Statutu U.J. wymóg podania do publicznej wiadomości warunków przyjmowania na studia w informatorze został spełniony przed dniem 31.05.2005 r.
Należy mieć na uwadze, ze przepis art.141 ust.1 stawia wymóg podania do publicznej wiadomości uchwały senatu nie później niż " do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwala dotyczy ". Ustawa posługuje się pojęciem roku akademickiego, którego uchwała dotyczy.Jak wiadomo rok akademicki na U.J. zaczyna się w październiku, tak zatem rok akademicki 2005/2006 zaczynał się 1 października 2005 r..W tej sytuacji wymóg podania uchwały do wiadomości do dnia 31 maja " roku poprzedzającego " bez zaznaczania, że ma to być rok kalendarzowo poprzedzający rok akademicki, był spełniony także w przypadku podania do wiadomości publicznej treści uchwały przed dniem 31 maja 2005 r.
Za nieuzasadnione uznał przeto Sąd zarzuty skargi naruszenia prawa materialnego - art. 141 ust.1 ustawy w zw. z § 125 Statutu U.J. przez brak podania do publicznej wiadomości warunków i trybu rekrutacji oraz zakresu egzaminu wstępnego, w terminie określonym ustawą. Za wystarczający uznał też Sąd sposób podania o zakresie egzaminu wstępnego, przez wskazanie, iż w formie testu sprawdzana będzie umiejętność rozumienia, logicznej interpretacji tekstów i wyciągania z nich wniosków. Istota odpowiedzi w ramach wielokrotnego wyboru, tkwiła w tym - jak to wyraził Rektor w odpowiedzi na skargę, że w treści pytania testowego mieściły się dane do prawidłowej odpowiedzi.Okoliczność, że pytania mogą dotyczyć tekstów z różnych dziedzin a nie tylko prawa, była w informatorze sygnalizowana.Test egzaminacyjny rozumiany jako zestaw punktowanych pytań lub zadań stosowanych w celu obiektywnej oceny czyjejś wiedzy na dany temat, w tym, w celu określenia zdolności czy sprawności, np. umiejętności rozumienia i logicznej interpretacji tekstów w oznaczonym czasie, mieści się w pojęciu egzaminu generalnie ujmowanym jako sprawdzenie przez osoby kompetentne czyichś wiadomości naukowych lub fachowych przed rozpoczęciem lub po zakończeniu pewnego etapu nauki (Por. Uniwersalny Słownik Języka Polskiego, Wyd. Naukowe PWN, Wa-Wa 2003 tom 1, str. 791 i tom 4 str.60).
Rozważenia w tym miejscu wymaga także podniesiony zarzut skargi, rozwinięty w piśmie skarżącej złożonym dnia [...] 2006 r., a sprowadzający się do zarzutu, że pytania testu wykraczały poza pojecie egzaminu jako sprawdzania wiadomości naukowych lub fachowych, oraz, że część pytań dotyczyła czy matematyki, czy zakresu porządku prawnego państw obcych lub ustalania znaczenia powszechnie używanych wyrazów obcych i sentencji łacińskich.
W odpowiedzi na skargę wyjaśniono, że ocena wyników testu następowała według klucza prawidłowych odpowiedzi a wszyscy kandydaci odpowiadali na ten sam test. Za prawidłową odpowiedź na 1 pytanie można było uzyskać 1 punkt. Ocena zatem wyników testu złożonego przez różnych kandydatów nie była dowolna. Wynik testu skarżącej, obrazuje kserokopia indywidualnego wydruku wyniku egzaminu wstępnego. Wynika z niego, iż na część pytań testowych, kwestionowanych w skardze skarżąca odpowiedziała prawidłowo (np. pyt. Nr [...], [...],[...], [...],[...],[...], [...], [...], [...]).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowało się stanowisko (por. np. wyrok NSA z 1994.01. 31 SA/Wr 1769/93 - Wokanda 1994/6/37, czy 1994.12.02 I S.A. 1636/94 - ONSA 1995 /4/ 176), w myśl którego sprawowana kontrola zgodności z prawem decyzji w postępowaniu kwalifikacyjnym na studia, nie dotyczy weryfikacji w postępowaniu przed sądem administracyjnym oceny prac egzaminacyjnych czy poprawności pytań egzaminacyjnych. Stanowisko to jest aktualne w świetle przedmiotu kognicji sądów administracyjnych wyznaczonego przepisami art. 1 § 2 powołanej już ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi.
Powołany w skardze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 1993 r. S.A./Wr 1287/92 (ONSA 1993/4/111), dotyczył sytuacji gdy przedmiotem odwołania, był zarzut naruszenia uchwały organu uczelni, która wymagała powiązania treści pytań egzaminacyjnych z programem nauczania w szkołach średnich. Jest to sytuacja odmienna niż w przedmiotowej sprawie.Zdaniem skarżącej umieszczone w treści egzaminacyjnym pytania wykraczają poza zakres egzaminu wstępnego określony uchwałą senatu z 17 grudnia 2003 r..Uchwała oznaczyła ten zakres jako test wielokrotnego wyboru mający na celu sprawdzenie rozumienia i logicznej interpretacji załączonych tekstów. Zdaniem Sądu wszystkie pytania testu mieszczą się w tym zakresie, gdyż przy każdym pytaniu istnieje możliwość wyboru odpowiedzi w tym prawidłowej, a jej udzielenie wymaga zrozumienia tekstu i wyciągania z niego wniosków.
Z tych względów zarzuty skargi pomieszczone na płaszczyźnie prawa materialnego uznał Sąd za nieuzasadnione.
Dla oceny trafności zarzutów natury proceduralnej kluczowe znaczenie ma kwestia zakresu w jakim przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie w postępowaniu przed organami szkoły wyższej, którego przedmiotem jest postępowanie rekrutacyjne toczące się pod rządem przepisów ustawy z dnia 13 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym.
W myśl przepisu art. 161 ust.1 zd.I ustawy - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji - do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.Według ust.2 tego artykułu przepis ust.1 zd. I stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję stypendialną, o których mowa w art. 152 a ust.3 i 152 b ust.3.
Odmiennego stanowiska skarżącej wyrażonego w uzupełniającym skargę piśmie z dnia 26.01. 2006 r., że przepisy kpa w postępowaniu rekrutacyjnym stosuje się w całej rozciągłości, nie sposób akceptować.Wskazując na umieszczenie przepisu art.161 ustawy o szkolnictwie wyższym w Rozdziale 2 Działu " IV" zatytułowanego samorząd i organizacje studenckie i wyciągając z tego wniosek, iż przepis ten dotyczy tylko osób mających już status studenta, skarga pomija iż przepis ten w rzeczywistości pomieszczony jest w Dziale V ustawy - studia i studenci. Przepisy Rozdziału 1 tego działu regulują zgodnie z jego tytułem przyjęcie na studia oraz prawa i obowiązki studentów.
Nie budzi wątpliwości, iż właśnie przepis art.161 otwiera droga postępowania sądowo administracyjnego wskutek skargi na odmowę przyjęcia na studia, mimo iż zamieszczony jest w Rozdziale 2 -gim Działu V. Regulacja odsyłająca do odpowiedniego stosowania przepisów w postępowaniu przesądza eo ipso, że w postępowaniu odwoławczym przed organami uczelni przepisy kpa nie podlegają zastosowaniu zawsze wprost i nie w całej rozciągłości. W praktyce orzeczniczej wypracowane jest stanowisko, iż odwołanie w ustawie do stosowania, w materii której dotyczy, odpowiedniego innego aktu oznacza, iż w ramach " odpowiedniości " stosowania, niektóre przepisy stosowane są wprost, inne z modyfikacją, inne zaś w ramach " odpowiedności " nie mają zastosowania w ogóle.
O zakresie stosowania " odpowiednio " innej ustawy, decyduje ratio legis takiego uregulowania w ustawie przewidującej odesłanie.
Przedmiotem odesłania z art.161 ustawy o szkolnictwie wyższym są przepisy typu proceduralnego. Sformułowanie, że do decyzji podjętych w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się przepisy kpa, nie może być odczytane, jako objęcie zasięgiem przepisów kpa tylko decyzji jako formy aktu załatwiającego sprawę. Zatem kwestia odpowiedniego stosowania przepisów kpa do decyzji wydanych w postępowaniu rekrutacyjnym, nie zamyka się tylko w zakresie odpowiedniego stosowania wymogów określonych art.107 kpa.
Zgodnie z regulacją zawartą w art. 141 ust.5 ustawy, od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie w terminie czternastu dni od daty otrzymania decyzji o nieprzyjęciu na studia do uczelnianej komisji odwoławczej powołanej w trybie określonym przez statut uczelni. Decyzję podejmuje rektor zgodnie z wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej.Decyzja rektora jest ostateczna. Przepis powyższy zatem ma charakter proceduralny i jako uregulowanie Lex specialis wyprzedza przepisy k.p.a. Wynika z niego, iż wprawdzie odwołanie służy do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, to organem odwoławczym kompetentnym do wydania decyzji jest rektor uczelni, a nie to ciało kolegialne, nie mające w świetle przepisów ustawy przymiotu organu uczelni. Zarazem sformułowanie, iż rektor podejmuje decyzję zgodnie z wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej wskazuje, iż rektor jest treścią takiego wniosku związany.
W świetle powyższej regulacji, odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a, oznacza, że w postępowaniu odwoławczym uczelnianej komisji rekrutacyjnej służy przewidziane art. 136 kpa uprawnienie do przeprowadzenie na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania dowodowego, w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, jeśli podniesione w odwołaniu okoliczności to uzasadniają, a przeprowadzenie uzupełniającego postępowania jest niezbędne dla sformułowania przez uczelnianą komisje rekrutacyjną - jej stanowiska w formie wniosku skierowanego do rektora uczelni. Skoro jednak rektor jest organem uczelni właściwym do wydania decyzji w II instancji, nie sposób przyjąć, by był związany wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej, z wyłączeniem możliwości samodzielnej oceny czy przed sformułowaniem tego wniosku, uczelniana komisja dysponowała odpowiednim materiałem dowodowym i bez możliwości ewentualnego zażądania od uczelnianej komisji rekrutacyjnej dodatkowych ustaleń w zakresie niezbędnym do załatwiania sprawy, przed ostatecznym zajęciem stanowiska przez komisję w formie wniosku.
Z zarzutów skargi wynika oczekiwanie, iż następstwem wniesienia odwołania winno być powtórzenie egzaminu testowego.W każdym razie takiemu zrozumieniu skargi przez Rektora, skarżąca nieprzeczy. Podzielić w tym zakresie należy stanowisko Rektora U.J., że odpowiednie stosowanie przepisów kpa wyłącza ponowne przeprowadzenie w postępowaniu odwoławczym egzaminu. Natomiast przedmiotem tego postępowania może być weryfikacja odpowiedzi, które zdaniem odwołującego się były prawidłowe, a które organ I instancji zakwalifikował jako nieprawidłowe. Takich zarzutów odwołanie nie formułowało, zarzucając generalnie, iż zakres pytań wykroczył poza zakres określony uchwałą Senatu U.J.
Prawdziwe jest stanowisko skargi, iż zaskarżona decyzja nie przytacza zarzutów odwołania i nie ustosunkowuje się do nich. Stwarza to wrażenie braku zindywidualizowania sprawy. Odpowiednie stosowanie kpa w odniesieniu do wymogów decyzji w postępowaniu rekrutacyjnym nie zwalnia organu uczelni od wyjaśnienia przyczyn z powodu, których twierdzeniom czy zarzutom odwołania odmówiono wiarygodności lub doniosłości prawnej, a ewentualnie wskazanym dowodom - mocy dowodowej. Są to zatem uchybienia wymogom art.107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa w zw. z art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym.
Podstawę faktyczną decyzji Rektora U.J. stanowiło ustalenie, że kryterium przyjęcia na I rok studiów dziennych magisterskich na kierunku Prawo w roku akademickim 2005/2006 stanowiło uzyskanie w postępowaniu rekrutacyjnym minimum 65 punktów. Jest to ustalenie odmienne od przyjętego w decyzji organu I instancji, gdzie przyjęto liczbę 67 punktów jako najniższy wynik kwalifikujący do przyjęcia na studia. Ustalenie to dowodzi, iż w postępowaniu odwoławczym Rektor dokonał samodzielnych ustaleń, a różnicę minimum punktowego wyjaśnia protokół posiedzenia Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej z [...].2005 r. Wynika z niego, że przy przyjętym limicie 500 miejsc do ich obsadzania niezbędne było uzyskanie 67 punktów. Jednakże [...] osób, które uzyskało to minimum zwolniło miejsca w ich miejsca wstąpili kandydaci z kolejną mniejszą liczbą uzyskanych 66 i 65 włączeni punktów. Konsekwencją równego traktowania kandydatów, którzy uzyskali tę samą liczbę punktów było, iż przyjęto wszystkich odwołujących się, którzy uzyskali co najmniej 65 punktów mimo, iż doprowadziło to do przekroczenia ustalonego limitu przyjęć, albowiem kandydaci z 66 punktami nie dopełniali limitu 500 miejsc.
Na tle oceny przytoczonych w skardze zarzutów, odniesionych do przesłanek decyzji odmownej w postępowaniu kwalifikacyjnym o przyjęcie skarżącej w poczet studentów I roku studiów dziennych na kierunku Prawo w roku akademickim 2005/2006 na Wydziale Prawa i Administracji, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta przesłankami nieważności określonymi przepisami art.156 kpa, a zwłaszcza przepisem art.156 § 1 pkt 2 kpa.Nie zachodzą też przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art.145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nie dopatrzył się Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, natomiast nie zostało wykazane by naruszenie przepisów art. 107 § 3 w zw. z art.140 kpa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jakim była odmowa przyjęcia na studia z powodu nieuzyskania wymaganej liczby punktów kwalifikacyjnych.Z tych samych względów nie mają doniosłości prawnej z punktu widzenia istotnego wpływu na wynik egzaminu, zarzuty oparte na założeniu bezpośredniego stosowania w tym postępowaniu zasad kpa; pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji (art.8) czy zasady udzielania informacji (art.9) a także art.10 ust.1 kpa, gdyż skarga nie wykazuje możliwego związku przyczynowego pomiędzy ewentualnym naruszeniem takich zasad a istotnym wpływem zastosowania tych przepisów na ocenę - wynik egzaminu decydujący o sposobie załatwiania sprawy.
W szczególności za niedopuszczalne w ramach odpowiedniego stosowania kpa należy uznać przedstawiane w skardze stanowisko, w myśl którego w postępowaniu kwalifikacyjnym przedmiotem wniosków dowodowych mogły być opinie.
Nie zostało też wykazane naruszenie przepisów art.7, 77 § 1 i 80 kpa obligujących organy uczelni do wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy. Stan prawny regulowała ustawa i uchwały Senatu U.J..Stan faktyczny wyznaczało spełnienie wymagań przez podanie uchwały senatu w trybie art.141 ust.1 ustawy do publicznej wiadomości oraz złożenie przez skarżącą testu. Ocena tego dowodu była zobiektyzowana przez zastosowanie klucza prawidłowych odpowiedzi z testu.
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.).