Uzasadnienie
W dniu 17 stycznia 2012r. skarżąca B. W. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W treści wniosku podała, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Na dochód skarżącej składa się emerytura w kwocie 2860,33 zł brutto i 124,12 zł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Postanowieniem z dnia 10 lutego 2012r., sygn. akt III SA/Kr 1301/11 referendarz sądowy oddalił wniosek B. W. o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy stwierdził, iż skarżąca ma zapewnione stałe źródło dochodu w wysokości 2984,45 zł. Poza tym skarżąca nie podjęła nawet próby określenia jak kształtują się stałe miesięczne obciążenia jej gospodarstwa domowego związane z utrzymaniem domu oraz opłaceniem mediów. W związku z powyższym referendarz sądowy uznał, iż skoro skarżąca dysponuje stałym dochodem na poziomie odpowiadającym przeciętnym zarobkom w gospodarce i nie podjęła nawet próby dokładnego wyjaśnienia swojej rzeczywistej sytuacji, to przyznanie jej w takich warunkach prawa pomocy nie znajduje wystarczających podstaw.
Pismem z dnia 28 lutego 2012r. B. W. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego domagając się jego uchylenia.
Odpowiadając na wezwanie Sądu o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca w piśmie z dnia 25 kwietnia 2012r. wyjaśniła, iż miesięczne obciążenie jej gospodarstwa domowego stałymi opłatami z tytułu czynszu, wody, prądu, gazu i opłat za telewizję wynosi ok. 700 zł. Dodatkowo skarżąca wydaje na leczenie ok. 400 zł miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, iż nie korzysta z pomocy społecznej, a ponadto prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług księgowych. Do pisma skarżąca dołączyła: decyzję ZUS o waloryzacji emerytury z dnia 13 marca 2012r., dwa PIT-y/B zawierające informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2011r. i w I kwartale 2012r., powiadomienie o wysokości czynszu z dnia 8 lutego 2012r., fakturę VAT za telewizję kablową oraz fakturę VAT za energię elektryczną zawierającą rozliczenie za okres od 4.05.2011r. do 2.11.2011r. oraz przewidywaną należność na okres od 2.11.2011r. do 23.04.2012r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.), a w szczególności:
"Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
§ 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
§ 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
§ 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej."
"Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny."
Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy.
Z treści złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych przez nią dokumentów wynika, iż dysponuje ona stałym miesięcznym dochodem w postaci emerytury w wysokości 2413,51 zł (wypłacanej w tej wysokości na podstawie decyzji ZUS o waloryzacji emerytury z dnia 13 marca 2012r.). Ponadto skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług księgowych. Z nadesłanych dokumentów wynika, iż w 2011r. skarżąca uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości 1489,48 zł brutto (1221,37 zł netto), co w przeliczeniu daje kwotę 101,78 zł netto miesięcznie.
Z kolei w I kwartale 2012r. skarżąca uzyskała z prowadzonej działalności gospodarczej dochód w wysokości 211,06 zł brutto (173,07 zł netto), co daje kwotę 57,69 zł netto miesięcznie. Na comiesięczne wydatki skarżącej składają się: opłaty stałe – ok. 700 zł (czynsz – 571 zł, telewizja kablowa – 66 zł, prąd – ok. 55 zł) i lekarstwa – ok. 400 zł. Trudno jest zatem uznać skarżącą za osobę ubogą skoro jej miesięczny dochód wynosi ok. 2500 zł netto, a wydatki ok. 1100 zł, przy czym skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że faktycznie wydaje na leki 400 zł miesięcznie.
Sąd zwraca uwagę, iż przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Natomiast osoby mające jakiekolwiek środki majątkowe powinny partycypować w kosztach postępowania. Jeżeli natomiast chodzi o sytuację skarżącej to nie ma ona znamion takiej wyjątkowości, która kwalifikowałaby ją do zastosowania instytucji prawa pomocy. Skarżąca nie wykazała bowiem w sposób przekonujący, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż z przedłożonych przez nią informacji nie wynika, iż nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny – w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz treść art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.