Uzasadnienie
Zaskarżoną przez W. P. (zwanego dalej skarżącym) decyzją z dnia 8 września 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 5 oraz ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 877, zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji – Starosty – z dnia [...] 2020 r. o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Ostateczną decyzją z dnia [...] 2020 r., znak: [...], Wójt Gminy uznał skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Wnioskiem z dnia 27 marca 2020 r. Wójt Gminy wystąpił do Starosty o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy (k. 1 akt adm.).
Decyzją z dnia [...] 2020 r., znak: [...], Starosta orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B, podnosząc w szczególności w jej uzasadnieniu, że zaistniały przesłanki do zatrzymania skarżącemu prawa jazdy z art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wobec ustalenia, iż decyzja Wójta Gminy z dnia [...] 2020 r., znak: [...], o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stała się ostateczna.
W odwołaniu do tej decyzji skarżący wskazał, że nie jest dłużnikiem alimentacyjnym. Przyznał, że był okres, kiedy się nie wywiązywał z zobowiązań, ale było to w okresie, gdy był bez pracy. Dopiero z chwilą uzyskania uprawnień architekta, podjęcia pracy, sytuacja się zmieniła. Co prawda jego dochody są nieregularne, ale przeznacza je na uregulowanie alimentów. Wskazał także, że matka dzieci nie podawała mu też nr konta, na które mógł wpłacać alimenty, a czyni to przez komornika, co generuje dodatkowe koszty.
Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] 2020 r. o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia SKO, podkreśliło, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających ustanie przyczyny zatrzymania prawa jazdy. Niewystarczająca jest więc okoliczność dokonywania regularnych wpłat alimentów. Kolegium wskazało na art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, że uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty w przypadku ustania przyczyny zatrzymania prawa jazdy lub utraty statusu dłużnika alimentacyjnego. W tej sprawie nie wystąpiły okoliczności do odstąpienia od wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżący zarzucił SKO naruszenie przepisów prawa mające wpływ na wynik sprawy, a to:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, skutkujące wydaniem zaskarżonej decyzji bez uprzedniego ustalenia, czy wobec podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Starosty argumentów, iż nie spełnia on przesłanek pozwalających na uznanie go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a także dokonuje on stosownych wpłat tytułem rat alimentacyjnych, wniosek o zatrzymanie prawa jazdy jest nadal aktualny;
- 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- a) art. 5 ust. 3b oraz ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez ich bezpodstawne zastosowanie w sytuacji, gdy przepisy te nie powinny mieć zastosowania na skutek zmiany sytuacji skarżącego;
- b) art. 5 ust. 6 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy ustały przyczyny zatrzymania prawa jazdy i wobec zaistnienia przesłanek umożliwiających uchylenie decyzji o zatrzymaniu uprawnień do kierowania pojazdami, organ odwoławczy przesłanek tych nie mógł pominąć, co obligowało go do zastosowania ww. przepisów, czego w przedmiotowej sprawie nie uczyniono.
Wobec powyższych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postepowania według norm prawem przepisanych.
Do skargi dołączył kopie wpłat alimentów komornikowi z września 2020, lutego 2020, października 2020 r. maja 2020 r., czerwiec 2020 r., sierpień 2020 r.
Zaś przy piśmie procesowym z dnia 2 lutego 2021 r. od czerwca 2020 r. do stycznia 2021 r.
W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że uchylenie na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest uwarunkowane uprzednim wnioskiem organu dłużnika do starosty. Nadto skarżący dopiero przy skardze wskazał dowody na wpłaty alimentów. Zarzuty, że zaniechano wyjaśnień w tym względzie, są więc, zdaniem organu, nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowiły przepisy art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 3b ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 877, zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).
Zgodnie z art. 5 ust. 3b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika:
- 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1950 i 2128) oraz
- 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji.
Stosownie zaś do art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.
Wykładnia powyższych przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów prowadzi do wniosku, że starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wówczas, gdy spełnione zostaną dwie przesłanki. Po pierwsze, gdy została wydana ostateczna decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, po drugie, gdy właściwy organ dłużnika wystąpił z wnioskiem do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu.
Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest zatem decyzją o charakterze związanym. Oznacza to, że organ wydając decyzję na podstawie tego przepisu nie ma luzu decyzyjnego i w sytuacji wystąpienia wskazanych w nim przesłanek obowiązany jest wydać decyzję odpowiadającą treści regulacji zawartej w art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2773/17, publ. w LEX nr 2496734, sygn. akt I OSK 154/16 LEX nr 2464482).
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2020 r., znak: [...], uznał skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jak wynika z pisma z dnia 5 maja 2020 r., znak: [...], decyzja ta "...stała się prawomocna dnia 11-02-2020 r." Wynika z tego, że decyzja ta stała się więc ostateczna przed wejściem w życie art. 15 zzs ust. 1 pkt 6 ustawy o zwalczaniu COVID-19 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568) zgodnie z którym, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Ustalenia orzekających w sprawie organów obydwu instancji w tym zakresie nie budzą żadnych wątpliwości.
Rację też mają orzekające organy, że spełniona została również i druga z przesłanek wskazanych w art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ który wydał decyzję o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, wystąpił z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy. Wobec tego zgodzić się należało z organami, że zostały zatem spełnione przesłanki do zastosowania art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W konsekwencji musiało to skutkować wydaniem decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. W świetle powyższego zarzut skarżącego naruszenia art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należało uznać za bezzasadny.
Odnosząc się natomiast do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego – art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. - wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, iż w postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy organy nie badają okoliczności takich, jak okoliczności osobiste dotyczące strony, charakter wykonywanej pracy, czy realizacja przez nią świadczeń alimentacyjnych. Weryfikacja, czy dłużnika alimentacyjnego można uznać za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych odbywa się w odrębnym postępowaniu, które poprzedza postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy i kończy się wydaniem decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego uchylającego ię od zobowiązań alimentacyjnych. Okoliczności te w postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy weryfikowane być już nie mogą (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2016 r. sygn. akt I OSK 287/15, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 540/18, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 1 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Po 191/20 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ustawodawca nie uzależnił zatem możliwości zatrzymania prawa jazdy od innych warunków aniżeli określone w art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organy orzekające w tym przedmiocie nie mają więc podstaw do badania, czy doszło do utraty statusu dłużnika alimentacyjnego, względnie, czy dłużnik alimentacyjny zaczął wywiązywać się ze zobowiązań alimentacyjnych (na co zdaje się wskazywać skarżący dołączając do skargi i pisma procesowego stosowne dokumenty to potwierdzające). Ponadto, w świetle postanowień art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Innymi słowy dłużnik nie otrzymuje statusu dłużnika uchylającego się, gdy organ, ale w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustali, że dłużnik wywiązywał się w sposób, o którym mowa w art. 5 ust. 3a ustawy (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1932/14; LEX nr 2082484).
Taka możliwość istnieje, ale w odrębnym postępowaniu określonym w art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zainicjowanym stosownym wnioskiem dłużnika alimentacyjnego. Co więcej, w art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewidziano obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy po otrzymaniu wniosku sporządzonego po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. (por. m. in wyrok z dnia 1 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Po 191/20; LEX nr 3042675).
W niniejszym postepowaniu Sąd nie był zatem uprawniony do badania podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących braku podstaw do uznania go za dłużnika alimentacyjnego, gdyż wykraczałoby to poza granice niniejszej sprawy, które na mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. wyznacza zaskarżona decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2019 r. sygn. akt I OSK 63/18, uchwała NSA (7) z dnia 3 lutego1997 r., sygn. akt OPS 12/96 (za:) A. Kabat, Komentarz do art. 134 (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018).
Wobec powyższego prawidłowo wskazało skarżącemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO - na możliwość uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, zaś dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub nastąpiła utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. W tym zakresie, rzecz jasna, Sąd nie może dokonywać żadnych ustaleń, gdyż nie orzeka merytorycznie, a jedynie kontroluje zgodność decyzji z przepisami obowiązującego prawa. Wniosek dowodowy wskazany w piśmie procesowym z dnia 2 lutego 2021 r. z tej racji nie mógł być uwzględniony choćby i nawet i z tego powodu, że stosownie do postanowień art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd administracyjny przeprowadza dowody uzupełniające z dokumentów, tylko, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Taka konieczność w niniejszej sprawie nie zaistniała.
Wbrew więc twierdzeniom skargi postępowanie przed organami zostało, w ocenie Sądu, przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organy oceniły właściwie, w zgodzie z art. 80 k.p.a.
Przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo ustalone, zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.