Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 czerwca 2015 r. sygn. akt I OZ 534/15 uchylił zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2015 r. o pozostawieniu wniosku K. Ś. o prawo pomocy bez rozpoznania.
Postanowienie zapadło w następujących okolicznościach stanu faktycznego:
K. Ś. wniósł o przyznanie prawa pomocy.
Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 24 października 2014 r. umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, w pkt II oddalił wniosek o ustanowienie radcy prawnego.
Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 grudnia 2014 r. Skarżący wniósł skutecznie sprzeciw od tego postanowienia.
Wezwaniem z dnia 17 lutego 2015 r., w wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 16 lutego 2015 r., skarżący został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie i przesłanie załączonego formularza PPF w terminie do 7 dni od odebrania wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania oraz poinformowany jednocześnie, że do każdej z zainicjowanych spraw w Sądzie należy przedstawić odrębnie wypełniony formularz PPF. W pkt 2 wezwania K. Ś. został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w terminie do 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy poprzez udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny skarżącego przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur obrazujących wysokość czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz lub innych opłat za media za ostatni okres rozliczeniowy, jak również stałych opłat innego rodzaju (np. związanych z leczeniem), przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, przedłożenie kserokopii decyzji o przyznaniu zasiłków lub innych świadczeń dla skarżącego lub członków jego rodziny, przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego skarżącego obrazującego historię transakcji w ciągu trzech ostatnich miesięcy oraz podanie czy skarżący lub członkowie jego gospodarstwa domowego uzyskują dochód z prac dorywczych lub zleconych, a jeśli tak, to, w jakiej wysokości, a w razie braku takich dochodów o wyjaśnienie pochodzenia źródeł utrzymania rodziny skarżącego.
Skarżący odpowiedział w terminie w ten sposób, że do sprawy o sygn. akt III SA/Kr 1443/14 załączył wymagany formularz PPF, czyniąc na nim adnotację, że dotyczy spraw o sygn. akt od III SA/Kr 1443/14 do III SA/Kr 1447/14. Wskazał w nim, że dysponuje dochodem rzędu 635 zł pobieranym jako zasiłek stały i okresowy. W skład jego rodziny wchodzi czwórka dzieci. Wydatki kształtują się na poziomie: czynsz 551 zł miesięcznie, prąd 100 – 150 zł miesięcznie, wydatki na leki 60-100 zł miesięcznie oraz pozostałe w wysokości od 60 – 80 zł miesięcznie (tytuł wydatków nieczytelny).
Załączył ponadto fakturę na zakup leków na kwotę 67,64 zł, powiadomienie Gminy Miejskiej Zarząd Budynków [.....] z [.....] 2014 r. o zmianie wysokości opłat za użytkowanie lokalu od 1 stycznia 2015 r., ustalające ją na kwotę 551,36 zł, wyciąg z konta zadłużenia czynszowego opiewający na kwotę 22 008,01 zł, decyzję Prezydenta Miasta z [....] 2015 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 180,00 zł oraz decyzję Prezydenta Miasta z [.....] 2015 r. o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zapłacenie czynszu zaległego i bieżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zarządzeniem z dnia 13 marca 2015 r. pozostawił wniosek K. Ś. bez rozpoznania przyjmując, że w niniejszej sprawie skarżący nie złożył wymaganego formularza PPF.
Zarządzenie zostało zaskarżone przez K. Ś. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który opisanym na wstępie postanowieniem uchylił zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2015 r. o pozostawieniu wniosku K. Ś. o prawo pomocy bez rozpoznania przyjmując, że załączona do akt sprawy kserokopia formularza PPF złożonego do sprawy III SA/Kr 1443/14 (k.39) spełnia warunek rozpoznania przez Sąd wniosku K. Ś. o prawo pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, kierując się wskazówkami Naczelnego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art.190 zd. 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Na wstępie należy zauważyć, że wniosek K. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy z tego względu, że niniejsza sprawa należy do spraw o kategorii "6320" – z zakresu pomocy społecznej. Zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. a cytowanej wyżej ustawy obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.
Wniosek o przyznanie K. Ś. profesjonalnego pełnomocnika podlega rozpoznaniu na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowiącego, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z zasadami prawa pomocy, na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów niezbędnych dla ustanowienia pełnomocnika. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł.
Natomiast przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i zaspokoić fundamentalnych potrzeb życiowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2014 r. sygn. akt II OZ 280/14, Lex nr 1447304, z 29.05.2013 r. sygn. akt II OZ 405/13, Lex nr 1319088).
W ocenie Sądu K. Ś. wykazał w sposób dostateczny, że poniesienie przez niego kosztów pomocy prawnej w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może odbyć się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego samego i dla jego zobowiązań. Z całokształtu materiału dowodowego wynika, że utrzymuje się jedynie ze środków pomocy społecznej, które wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skala zobowiązań finansowych skarżącego w sposób znacznie odbiegający od uzyskiwanego dochodu powoduje, że znajduje się on w ciągłym zadłużeniu. Oświadczenia skarżącego o sytuacji bytowej i materialnej zostały poparte stosownymi pismami organów (Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i Zarządu Budynków [.....]), które nie budzą wątpliwości, co do zawartych w nim stwierdzeń. Wynika z nich, że skarżący jest osobą ubogą, borykającą się głównie z problemem mieszkaniowym i koniecznością opłacenia zajmowanego lokalu.
Powyższe wskazuje na spełnienie przesłanki przyznania K. Ś. radcy prawnego, o czym orzeczono w sentencji postanowienia na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.