Uzasadnienie
Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Określając swoją sytuacją podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Podniósł, że zajmowane przez niego mieszkanie przy ul. L w K spaliło się. Nie posiada przedmiotów wartościowych. Utrzymuje się z renty w wysokości 2003,56 zł.
Uzasadniając swoje starania zaakcentował, ze otrzymywane świadczenie rentowe nie wystarcza mu na pokrycie kosztów gospodarowania. Postrzega siebie jako osobę bezrobotną. Nie korzysta z pomocy społecznej.
Wobec tego, że oświadczenia skarżącego zawarte w formularzu w konfrontacji z aktami jakie organ przesłał wraz ze skargą wzbudziły wątpliwości wezwano więc stronę o:
- • wyjaśnienie dlaczego skarżący nie ujawnił w rubryce 7 formularza PPF, że przysługuje mu spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku przy ul. G w K na zasadach wspólności małżeńskiej?
- • wyjaśnienie dlaczego w rubryce 6 formularza PPF skarżący wpisał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe? Jeśli małżeństwo skarżącego ustało przez śmierć współmałżonki albo rozwód proszę o okazanie kopii stosownego aktu stanu cywilnego lub orzeczenia sądowego? Jeśli skarżący pozostaje w separacji to czy została ona orzeczona przez sąd i przedstawienie na tę okoliczność kopii stosownego orzeczenia? W przeciwnym wypadku proszę o podanie jakie jest źródło i wysokość dochodów małżonki, jakie należą do niej nieruchomości, zasoby pieniężne i przedmioty wartościowe?
- • wyjaśnienie dlaczego w rubryce 2 formularza PPF skarżący poprzestał na wskazaniu adresu korespondencyjnego na poste restatnte? Pod jakimi adresami skarżący przebywał przez ostatni rok? Jeśli były to hotele, motele, hostele, pokoje gościnne etc. proszę o przedstawienie stosownych faktur. Jeśli skarżący zamieszkiwał w schroniskach dla bezdomnych albo przytuliskach proszę o przestawienie na tę okoliczność stosownych zaświadczeń. W przypadku gdy skarżący korzystał z pomocy i gościnności osób trzecich (rodzina, przyjaciele, znajomi) proszę o przedstawienie pisemnych oświadczeń tych osób.
- • wyjaśnienie czy w związku ze swoim aktualnym pobytem skarżący ponosi jakieś koszty związane z bieżącymi opłatami a jeśli tak to jak kształtuje się wysokość tych miesięcznych obciążeń? Jakie są koszty czynszu, zużycia prądu, gazu, dostawy wody, wywozu nieczystości, rachunków telefonicznych, RTV, i przedłożenie na tę okoliczność kopii stosownych rachunków bądź pokwitowań z ostatniego miesiąca albo za ostatni okres rozliczeniowy? Jeśli skarżący posiada z tego tytułu jakieś zadłużenie albo ma problemy z terminowym regulowaniem tych zobowiązań przedstawienie na tę okoliczność kopii stosowych wezwań, monitów, upomnień etc.
- • wyjaśnienie czy skarżący posiada jakiś rachunek bankowy? Jeśli tak to proszę okazać wydruki historii z tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy,
W odpowiedzi skarżący poprzestał na podaniu, że nie wyjawił spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku przy ul. G w K na zasadach wspólności małżeńskiej, gdyż spółdzielnia tego nie potwierdziła. Podtrzymał twierdzenie o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego gdyż jak powiada żona wprowadziła rozdzielczość finansową małżeńską i swoimi świadczeniami sama gospodaruje. Adres poste restante podał jak można się domyślać z ostrożności procesowej. Do takich pisemnych wyjaśnień dołączył pismo ze spółdzielni mieszkaniowej oraz kopię pisma Prezydenta Miasta w sprawie wypłaty odszkodowania za szkodę pożarową.
Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:
Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04).
Oświadczeniu skarżącego nie można przypisać tej cechy. Z przyczyn sobie tylko wiadomych skarżący nie ujawnił stałych miesięcznych obciążeń związanych ze swoim utrzymaniem, zbył milczeniem pytanie o posiadane rachunki bankowe, nie wyjaśnił pod jakimi adresami przebywał przez ostatni rok. W takiej sytuacji przyznanie skarżącemu prawa pomocy nie znajduje więc dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się bowiem temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05).
Odnosząc się do wzmianki skarżącego o ustanowionej pomiędzy małżonkami rozdzielności "finansowej" zwrócić uwagę należy, że małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy wynikający z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który trwa tak długo jak długo istnieje małżeństwo. Wzmiankowany obowiązek obejmuje również prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów (por. postan. NSA w Warszawie z dnia 6 października 2004 r. GZ 71/04 a także postan. WSA w Gdańsku z 14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04).
Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.