Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 września 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania.
Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało poprzedzone następującymi okolicznościami.
Decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] Prezydent Miasta uznał J. K. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Rozstrzygnięcie zostało wydane i podpisane z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Głównego Specjalistę w Wydziale Spraw Społecznych M. G. W dniu 30 lipca 2015 r. J. K. złożył pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu oraz odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] 2016 r., nr [...] odmówiło J. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Pismem z dnia 31 maja 2016 roku J. K. złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego. Podstawą żądania był brak udziału strony w postępowaniu dotyczącym uznania J. K. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że J. K. nie mieszkał pod adresem, na który kierowano korespondencję w postępowaniu administracyjnym, w tym w szczególności postanowienie o wszczęciu postępowania oraz decyzję o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podniesiono, że organ administracji wiedział, iż J. K. pracuje i mieszka na terytorium Francji.
Postanowieniem z dnia [...] 2016 r., nr [...] Prezydent Miasta odmówił wznowienia postępowania w sprawie uznania J. K. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Rozstrzygnięcie zostało wydane i podpisane z upoważnienia Prezydenta Miasta przez p.o. Kierownika Referatu w Wydziale Spraw Społecznych M. G. Organ wskazał, że korespondencja była doręczana w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto sam wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie miesięcznego terminu przewidzianego w art. 148 k.p.a. Organ uznał, że J. K. dowiedział się o okoliczności stanowiącej przyczynę wznowienia w dniu 30 lipca 2015 r., a wniosek został złożony dopiero w dniu 31 maja 2016 r.
Pismem z dnia 27 czerwca 2016 r. J. K. wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie.
Postanowieniem z dnia 14 września 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania. Organ II instancji podtrzymał argumentację Prezydenta Miasta i stwierdził, że wniosek został złożony po terminie wynikającym z art. 148 k.p.a.
W piśmie z dnia 20 października 2016 r. J. K. wniósł skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 września 2016 roku. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik postępowania, tj. art. 10 § 1 k.p.a., art. 41 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postępowania w całości i wznowienie postępowania oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Badając zaskarżone postanowienie zgodnie z opisanymi powyżej zasadami, Sąd doszedł do przekonania, że podlega ono uchyleniu, jednakże z innych przyczyn niż te, które zostały podniesione w skardze.
Okolicznością, która przesądziła o konieczności uchylenia obu rozstrzygnięć – tj. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 września 2016 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r., jest fakt podpisania decyzji z dnia [...] 2015 r., nr [...] oraz postanowienia z dnia [...] 2016 r., nr [...] przez tę samą osobę. Oba rozstrzygnięcia zostały wydane i podpisane przez pracownika Wydziału Spraw Społecznych – M. G.. M. G. - działający z upoważnienia organu Prezydenta Miasta, w tym samym zakresie umocowania wydał najpierw merytoryczną decyzję w sprawie uznania J. K. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a następnie wydał postanowienie odmawiające wznowienia postępowania w tej samej sprawie. Oznacza to, że kontrolował w trybie nadzwyczajnym wydaną przez siebie decyzję, co świetle 24 § 1 pkt 5 k.p.a. należy uznać za niedopuszczalne.
Sąd zauważa, że według utrwalonych poglądów judykatury i orzecznictwa jedynie piastun funkcji Prezydenta Miasta nie podlega wyłączeniu, gdy w postępowaniu nadzwyczajnym wydaje decyzję lub postanowienie w wyniku rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania. Tylko zatem sam organ, to jest Prezydent Miasta, nie podlega wyłączeniu przy postępowaniu wznowieniowym, jednak nie dotyczy to pracownika organu administracji publicznej, który działa z jego umocowania.
Art. 24 § 1 k.p.a. wskazuje przyczyny, których zaistnienie skutkuje z mocy prawa wyłączeniem pracownika organu (lub samego organu) od udziału w postępowaniu. Skoro wyłączenie następuje ex lege, dodatkowe orzekanie w tej sprawie, w drodze postanowienia, nie jest już konieczne. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu, między innymi w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Ustawodawca, decydując się na kategoryczną konstrukcję dyspozycji analizowanej normy, poprzez użycie sformułowania "podlega wyłączeniu", zrezygnował z obowiązku przeprowadzenia postępowania mającego na celu wyjaśnienie, czy wskazany wcześniej związek osoby ze sprawą miał w istocie wpływ na dalsze działania pracownika organu, a tym samym - na całe postępowanie administracyjne. Uznał zatem, że już samo wypełnienie hipotezy normy z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., polegające na udziale w wydawaniu obu orzeczeń ferowanych w każdej sprawie w wykonaniu zasady dwuinstancyjności, stwarza tak znaczne niebezpieczeństwo, że dodatkowe badanie, czy doszło do naruszenia zasady obiektywizmu, jest już zbędne. W konkluzji należy podkreślić, że udział tej samej osoby przy wydawaniu decyzji, a następnie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego tą decyzją stanowi istotne naruszenie prawa, dające - w myśl art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. - podstawę do wznowienia postępowania.
Pomimo tego, że w treści art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. mowa jest o "decyzji", a nie o "postanowieniu", to jednak regulacja ta ma odpowiednie zastosowanie także do postanowień wydawanych w toku postępowania, co wynika z art. 126 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27. Tak więc ustawodawca w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. wprost odwołuje się do art. 24, a co za tym idzie - także do treści zawartej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
W konsekwencji charakteru stwierdzonej wadliwości Sąd uznał za przedwczesne wypowiadanie się o zarzutach merytorycznych skargi wobec uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Rzeczą organu ponownie rozpatrującego sprawę będzie uwzględnienie przedstawionej wyżej oceny prawnej i wyeliminowanie udziału w fazie postępowania wznowieniowego pracownika, który uczestniczył w wydaniu decyzji mającej być przedmiotem wznowienia.
Mając powyższe na względzie Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. – orzekł jak w pkt I wyroku.
Na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania – jak w pkt II wyroku.