Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 27 listopada 2014 r. odrzucił skargę J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lipca 2014 r. znak: [...] z powodu nieuiszczenia przez skarżącego wpisu.
15 grudnia 2014 r. J. P. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, lecz WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 23 grudnia 2014 r. odmówił przywrócenia terminu.
J. P. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w zażaleniu tym zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, dwiema córkami, synem, synową, wnuczką i wnukiem. Ponadto skarżący podał posiada dom o powierzchni 150 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 1,03 ha, samochód ciężarowy z naczepą oraz samochód osobowy. Wskazał też, że nie ma oszczędności. Skarżący miesięczne dochody swojego gospodarstwa domowego wyliczył na łączną kwotę 21.902,59 zł i wyjaśnił, że na tę kwotę składa jego dochód z prowadzonej działalności gospodarczej (16.902,59 zł brutto) i wynagrodzenie jednej z córek (5.000 zł).
Skarżący podkreślił, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i osobistej, gdyż wspólne gospodarstwo domowe tworzą w sumie trzy rodziny, zaś syn z synową nie mają mieszkania, jedna z córek samotnie wychowuje dziecko, a druga studiuje. Ponadto skarżący wyjaśnił, że dochody osiąga tylko w sezonie kampanii buraczanej, a przez resztę roku wykonuje sporadycznie usługi transportu.
Postanowieniem z dnia 27 marca 2015 r. referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącego.
Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, wskazując, że łączna suma miesięcznych wydatków jego gospodarstwa domowego wynosi 2.828 zł, na co składają się następujące opłaty: prąd (380 zł), gaz (242 zł), odpady komunalne (20 zł), internet (70 zł), telefony komórkowe (280 zł), telewizja (50 zł), rata kredytu (1.070 zł), rata za studia (600 zł), ubezpieczenie zdrowotne małżonki (116 zł). Skarżący podał również, że miesięczne koszty prowadzenia działalności gospodarczej to kwota 733 zł. Zaznaczył też, że córka obecnie przebywa na urlopie macierzyńskim i dlatego uzyskuje dochód w wysokości 80% z kwoty 5.000 zł. Skarżący podał także marki i roczniki produkcji posiadanych samochodów ciężarowych i naczepy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w skrócie "ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zaznaczyć trzeba, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Dlatego strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Z art. 246 ppsa wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zatem to skarżący, ubiegając się o udzielenie prawa pomocy, winien przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Podkreślić trzeba też, że zgodnie z art. 260 ppsa wniesienie sprzeciwu skutkuje tym, że orzeczenie referendarza traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W związku z powyższym Sąd dokonał ponownej oceny wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy i przeanalizował informacje podane przez skarżącego, a dotyczące jego sytuacji rodzinnej i majątkowej.
W ocenie Sądu z twierdzeń samego skarżącego jednoznacznie wynika, że w stosunku do niego nie zachodzą przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący dysponuje majątkiem nieruchomym w postaci domu o powierzchni 150 m², nieruchomością rolną oraz pojazdami służącymi do prowadzenia działalności gospodarczej. Podkreślić trzeba, że wysokość miesięcznych dochodów osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe ze skarżącym, po uwzględnieniu niższego dochodu córki, wynosi niemal 21.000 zł. Nawet uwzględniając, że jest to kwota brutto oraz że z tej kwoty utrzymuje się osiem osób, stwierdzić należy, iż miesięczny dochód w tej wysokości (ponad 2.600 zł na osobę) niewątpliwie umożliwia uiszczenie kosztów sądowych koniecznych do poniesienia w niniejszej sprawie. Podkreślić trzeba, że skarżący zobowiązany jest do uiszczenia kwoty 100 zł tytułem wpisu od zażalenia, zaś ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wyniesie także 100 zł.
Odnośnie podanych przez skarżącego miesięcznych wydatków rodziny wyjaśnić trzeba, że dla oceny wniosku o zwolnienie od kosztów uwzględnia tylko wydatki na tzw. konieczne utrzymanie, a do takich wydatków nie zaliczają się np. opłaty za internet, telefon, telewizję. Wyjaśnić trzeba też, że zobowiązania kredytowe skarżącego, jako należące do kategorii zobowiązań cywilnoprawnych, nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Niedopuszczalnym byłoby przyznanie skarżącemu prawa pomocy i przerzucenie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na budżet państwa, w przypadku, gdy regulują oni inne zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym.
W związku z powyższym należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż w stosunku do niego zachodzą przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 i art. 246 § 1 ppsa.