Uzasadnienie
Skarżący G. W. w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz małoletnimi córką i synem. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 120 m2 obciążony hipoteką, nieruchomość rolna o powierzchni 40 arów obciążona hipoteką oraz służące do pracy w firmie, maszyna niszcząca dokumenty o wartości 30 tyś zł, samochód m-ki Peugeot 308 z 2010 r. o wartości 25 tyś zł. Zadeklarował brak zasobów pieniężnych. W rubryce 10 formularza poczynił następujące adnotacje: "G. W. – Działalność gospod. – brak (strata – 10000 zł w 2014 r.); B. W. – Bezrobotna – brak; K. W. – uczy się – brak; J. W. – uczy się – brak".
Do wniosku o prawo pomocy dołączył sporządzony przez siebie "bilans firmy" za okres od 2014-01-01 do 2014-12-31, z którego wynikało, że poniósł stratę w wysokości 10 479,65 zł. G. W. został wezwany o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów poprzez:
- • przedstawienie kopii rocznego rozliczenia podatkowego za rok 2014 r. Wyjawienie, co skarżący konkretnie wlicza w koszty uzyskania przychodu?
- • przedstawienie kopii rachunków albo pokwitowań z ostatniego miesiąca albo za ostatni okres rozliczeniowy za energię elektryczną, gaz, dostawę wody, wywóz nieczystości, telefon, RTV. Pisemne wyjaśnienie czy przy deklarowanym przez skarżącego braku dochodów gospodarstwa domowego występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności. Jeśli tak to przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc. Jeśli nie to wyjaśnienia z jakich środków rodzina pokrywa te opłaty. Jeśli korzysta ze wsparcia lub pomocy osób trzecich (np. rodziny) przedstawienie pisemnych oświadczeń osób, które udzieliły takiej pomocy wraz z szacunkowym określeniem jej wartości.
- • wyjaśnienie kiedy skarżący zaciągał kredyty w banku skoro wykazany dom obciąża hipoteka, jaki wówczas dochód oraz stałe obciążenia deklarował przed bankiem/bankami? Okazanie kopii spłacanych raty z ostatniego miesiąca? Czy przy deklarowanym obecnie braku dochodów skarżący ma problemy z terminowym spłacaniem tych rat? Czy informował bank o braku dochodów a jeśli tak to przedstawienie na tę okoliczność kopii stosownego pisma. Jeśli skarżący reguluje terminowo to zobowiązanie, to wyjaśnienie z jakich srodków?
- • wyjaśnienie czy wykazana nieruchomość rolna jest wykorzystywana gospodarczo a jeśli tak to jaki dochód przynosi w ujęciu rocznym i miesięcznym?
- • wyjaśnienie czy skarżący, oraz jego małżonka posiadają jakieś inne rachunki bankowe? Jeśli tak to okazanie wyciągów obrazujących historię operacji dokonanych na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy. Jeśli skarżący i/lub małżonka nie posiadają żadnych rachunków bankowych złożenie na tę okoliczność jednoznacznych pisemnych oświadczeń.
W odpowiedzi skarżący oświadczył, że:
- – w koszty uzyskania przychodu wlicza: koszty bankowe, płace, faktury kosztowe,
- – nie ma większych problemów w płaceniu podstawowych rachunków, zaś pieniądze pochodzą z tego co firma zarobi w danym miesiącu,
- – wykazany w oświadczeniu dom otrzymał od rodziców jako darowiznę. Pod jego hipotekę zaciągnął kredyt w wysokości 209 tyś. na zakup działki w miejscowości R. Przed bankiem wykazywał wówczas dochód 3550 zł netto z tytułu umowy o pracę na czas nieokreślony. Nieruchomość nie jest wykorzystywana rolniczo i nie przynosi dochodów.
Kolejny kredyt na kwotę 168 tyś. zł zaciągnął w innym banku tym razem pod hipotekę działki "na podstawie minimalnego dochodu a Bank podszedł do tego w ten sposób że ma zabezpieczeni hipoteką"
Ostatni kredyt otrzymał w [...] Banku na kwotę 20 tyś. zł bez badania zdolności kredytowej, na dowód osobisty.
Raty wszystkich kredytów są płacone z kilkudniowym poślizgiem. Wezwania do zapłaty nie występowały.
- – rachunek bankowy posiada tylko skarżący w banku PKO.
Podsumowując swoje oświadczenia skarżący stwierdził, że jego prośba nie wynika stąd, że "firma" nie zarabia, tylko, że na skutek kosztów związanych z jej prowadzeniem nie stać go na wynajęcie pełnomocnika z wyboru, ponieważ byłby to już za duży koszt grożący mu utratą płynności finansowej.
Do swych pisemnych oświadczeń dołączył kopie: rachunków: za gaz na 49,65 zł i 52,31 zł; telefon po 104 zł za marzec, kwiecień, maj br.; prąd na 371,49 zł; kopię decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego na rok 2015 w kwocie 123 zł; dowody wpłaty za odpady na 84 zł za marzec, kwiecień, maj br.; faktury wystawione przez ZGK na 135,38 zł, faktury za wywóz nieczystości płynnych na 148,20 zł. Ponadto załączył kopię zeznania PIT 36 za rok 2014 r. oraz kopię PIT/B za rok 2014.
Skarżący nie przedstawił wyciągów obrazujących historię operacji dokonanych na jego rachunku w PKO w okresie ostatnich trzech miesięcy. Okazał jedynie wydruki przelewów dokonanych z tego rachunku na opłacenie telefonu, prądu, rat kredytów.
Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 1 lipca 2015 r. oddalił wniosek G. W. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 lipca 2015 r.
W dniu 15 lipca 2015 r. skarżący wniósł skutecznie sprzeciw od ww postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Wniosek o przyznanie prawa pomocy G. W. podlega rozpoznaniu na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowiącego, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Istotne pozostaje, iż na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona skarżąca powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z zawartego w art. 246 § 1 p.p.s.a. określenia, "gdy wykaże" wynika bowiem, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt I FZ 378/13, LEX nr 1363532).
Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów niezbędnych dla ustanowienia pełnomocnika. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Natomiast przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i zaspokoić fundamentalnych potrzeb życiowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25.03.2014 r. sygn. akt II OZ 280/14, Lex nr 1447304, z 29.05.2013 r. sygn. akt II OZ 405/13, Lex nr 1319088)
W ocenie Sądu G. W. nie uwiarygodnił spełnienia przesłanki niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania.
Przedstawił, co prawda szereg dokumentów, w tym PIT – 36, faktury, dowody na opłacanie rachunków za media, decyzje w sprawie podatku rolnego – niemniej z całokształtu materiału dowodowego nie wynika w dalszym ciągu jak faktycznie kształtuje się sytuacja finansowa rodziny skarżącego. W szczególności pomocny dla oceny stanu rzeczy byłby wyciąg z konta bankowego należącego do skarżącego, który mimo wyraźnego wezwania w tej mierze – ostatecznie nie został dołączony. Wynikająca z zeznania PIT – 36 strata nie przekłada się bezpośrednio na rzeczywistą sytuację finansową osoby prowadzącej działalność gospodarczą z racji jej ściśle podatkowego charakteru. Stąd też istotne jest wskazanie (uprawdopodobnienie) przez osobę ubiegającą się o pomoc społeczną innych źródeł dowodowych, na podstawie których Sąd jest w stanie zdecydować w przedmiocie wniosku o prawo pomocy. W niniejszej sprawie w dalszym ciągu brakuje informacji jakiego rzędu dochodami miesięcznie dysponuje rodzina skarżącego.
Istotnym pozostaje również fakt, że G. W. opłacił skargę kwotą 202 zł (k.11), a wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych wniósł już po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi i o zwrocie wpłaconego wpisu od skargi. Twierdzenie zatem o nieposiadaniu jakichkolwiek możliwości poniesienia kosztów sądowych stoi w sprzeczności z dokonaną już wpłatą.
Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku G. W. ze względu na brak możliwości dokonania oceny sytuacji finansowej skarżącego. Sąd odmówił w związku z tym przyznania skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania adwokata na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.