Uzasadnienie
Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem.
Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz małoletnimi córką i synem.
Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 120 m2 obciążony hipoteką, nieruchomość rolna o powierzchni 40 arów obciążona hipoteką oraz służące do pracy w firmie, maszyna niszcząca dokumenty o wartości 30 tyś zł, samochód m-ki [....] z 2010 r. o wartości 25 tyś zł. Zadeklarował brak zasobów pieniężnych.
W rubryce 10 formularza poczynił następujące adnotacje: "G. W. – Działalność gospod. – brak (strata – 10000 zł w 2014 r.); B. W. – Bezrobotna – brak; K. W. – uczy się – brak; J. W. – uczy się – brak".
Uzasadniając swoje starania odniósł się do okoliczność nurtującej go sprawy podnosząc, że zatrudnienie przez niego pracownika było fikcyjne.
Do wniosku o prawo pomocy dołączył sporządzony przez siebie "bilans firmy" za okres od 2014-01-01 do 2014-12-31.
Wobec tego, że wyjaśnienia skarżącego wzbudziły wątpliwości został on wezwany o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów poprzez:
- • przedstawienie kopii rocznego rozliczenia podatkowego za rok 2014 r. Wyjawienie, co skarżący konkretnie wlicza w koszty uzyskania przychodu?
- • przedstawienie kopii rachunków albo pokwitowań z ostatniego miesiąca albo za ostatni okres rozliczeniowy za energię elektryczną, gaz, dostawę wody, wywóz nieczystości, telefon, RTV. Pisemne wyjaśnienie czy przy deklarowanym przez skarżącego braku dochodów gospodarstwa domowego występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności. Jeśli tak to przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc. Jeśli nie to wyjaśnienia z jakich środków rodzina pokrywa te opłaty. Jeśli korzysta ze wsparcia lub pomocy osób trzecich (np. rodziny) przedstawienie pisemnych oświadczeń osób, które udzieliły takiej pomocy wraz z szacunkowym określeniem jej wartości.
- • wyjaśnienie kiedy skarżący zaciągał kredyty w banku skoro wykazany dom obciąża hipoteka, jaki wówczas dochód oraz stałe obciążenia deklarował przed bankiem/bankami? Okazanie kopii spłacanych raty z ostatniego miesiąca? Czy przy deklarowanym obecnie braku dochodów skarżący ma problemy z terminowym spłacaniem tych rat? Czy informował bank o braku dochodów a jeśli tak to przedstawienie na tę okoliczność kopii stosownego pisma. Jeśli skarżący reguluje terminowo to zobowiązanie, to wyjaśnienie z jakich srodków?
- • wyjaśnienie czy wykazana nieruchomość rolna jest wykorzystywana gospodarczo a jeśli tak to jaki dochód przynosi w ujęciu rocznym i miesięcznym?
- • wyjaśnienie czy skarżący, oraz jego małżonka posiadają jakieś inne rachunki bankowe? Jeśli tak to okazanie wyciągów obrazujących historię operacji dokonanych na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy. Jeśli skarżący i/lub małżonka nie posiadają żadnych rachunków bankowych złożenie na tę okoliczność jednoznacznych pisemnych oświadczeń,
W odpowiedzi skarżący oświadczył, że:
- – w koszty uzyskania przychodu wlicza: koszty bankowe, płace, faktury kosztowe,
- – nie ma większych problemów w płaceniu podstawowych rachunków, zaś pieniądze pochodzą z tego co firma zarobi w danym miesiącu,
- – wykazany w oświadczeniu dom otrzymał od rodziców jako darowiznę. Pod jego hipotekę zaciągnął kredyt w wysokości 209 tyś. na zakup działki w miejscowości R. Przed bankiem wykazywał wówczas dochód 3550 zł netto z tytułu umowy o pracę na czas nieokreślony. Nieruchomość nie jest wykorzystywana rolniczo i nie przynosi dochodów.
Kolejny kredyt na kwotę 168 tyś. zł zaciągnął w innym banku tym razem pod hipotekę działki "na podstawie minimalnego dochodu a Bank podszedł do tego w ten sposób że ma zabezpieczeni hipoteką"
Ostatni kredyt otrzymał w [....] Banku na kwotę 20 tyś. zł bez badania zdolności kredytowej, na dowód osobisty.
Raty wszystkich kredytów są płacone z kilkudniowym poślizgiem. Wezwania do zapłaty nie występowały.
- – rachunek bankowy posiada tylko skarżący w banku [.....].
Podsumowując swoje oświadczenia skarżący stwierdził, że jego prośba nie wynika stąd, że "firma" nie zarabia, tylko, że na skutek kosztów związanych z jej prowadzeniem nie stać go na wynajęcie pełnomocnika z wyboru ponieważ byłby to już za duży koszt grożący mu utratą płynności finansowej.
Do swych pisemnych oświadczeń dołączył kopie: rachunków: za gaz na 49,65 zł i 52,31 zł; telefon po 104 zł za marzec, kwiecień, maj br.; prąd na 371,49 zł; kopię decyzji ustlajaącej wysokość podatku rolnego na rok 2015 w kwocie 123 zł; dowody wpłaty za odpady na 84 zł za marzec, kwiecień, maj br.; faktury wystawione przez ZGK w W. na 135,38 zł, faktury za wywóz nieczystości płynnych na 148,20 zł.
Nadto kopię zeznania PIT 36 za rok 2014 r. oraz kopię PIT/B za rok 2014.
Skarżący nie przedstawił wyciągów obrazujących historię operacji dokonanych na jego rachunku w [....] w okresie ostatnich trzech miesięcy. Okazał jedynie wydruki przelewów dokonanych z tego rachunku na opłacenie telefonu, prądu, rat kredytów.
Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:
Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", strona może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie m.in. adwokata o ile nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący.
Realia niniejszej sprawy nie stwarzają podstaw do takich ustaleń z kilku względów.
Przede wszystkim przy posiadanym majątku i wykazanych obrotach swojej "firmy" (przychód: 224.335,02; koszty uzyskania przychodu 234.814,67 zł) skarżącego trudno uznawać za osobę ubogą. Rodzina skarżącego swoje potrzeby bytowe zaspakaja w domu stanowiącym własność skarżącego. Nadto skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o sporym areale. Stać go było także na zakup i utrzymanie samochodu. Okoliczność, że ten jest również wykorzystywany w prowadzonej przez skarżącego "firmie" ma znaczenie drugorzędne. Podobnie jak i to, że przed organami skarbowymi skarżący wykazuje "stratę". Dla każdego oczywistym bowiem pozostaje, że koszty uzyskania przychodu generujące stratę są wyliczane w sposób szczególny, wyznaczany regułami adekwatnymi dla celu do jakiego instytucja została powołana i w związku z tym nie znajdują prostego przełożenia na rzeczywistą sytuacją osoby prowadzącej działalność gospodarczą.
Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest zresztą to, że skarżący nie miał problemów zaciąganiem kolejnych kredytów i pożyczek bankowych. Tłumaczenie skarżącego, że "Bank podszedł do tego w ten sposób że ma zabezpieczeni hipoteką" tylko częściowo odpowiada prawdzie. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że w trosce o bezpieczeństwo zgromadzonych depozytów banki w Polsce podlegają ścisłemu nadzorowi finansowemu a to oznacza, że przy rzeczywistych niskich dochodach bieżących i wcześniejszym zadłużeniu skarżący nie posiadałaby istotnej dla banku zdolności do terminowego regulowania przyjmowanych zobowiązań (tzw. zdolności kredytowej). Skoro zaś skarżący nie miał problemów z pozyskaniem w sumie trzech kredytów to sytuacja taka oznacza nie mniej nie więcej jak tylko, że jego zdolność do bieżącego regulowania przyjmowanych zobowiązań jest pozytywnie oceniana przez banki. Koresponduje to zresztą z wyjaśnieniami skarżącego w tej części gdzie podnosi, że nie ma problemów ze spłacaniem przyjętych na siebie zobowiązań. Jak dotąd nie otrzymywał wezwań o zapłatę. Kilkudniowe zaś "poślizgi" w płatnościach mieszczą się w graniach dopuszczalnych przez banki.
Po drugie, podnieść należy, że poprzestając na enigmatycznej wzmiance, iż "w koszty uzyskania przychodu wlicza: koszty bankowe, płace, faktury kosztowe" skarżący tak naprawdę nie wyjawił, co konkretnie wlicza w koszty uzyskania przychodu. Z kolei twierdzenia skarżącego o zagrożeniu płynności finansowej dla jego firmy są gołosłowne. Nie wynikają bowiem z żadnych wyliczeń ani wskaźników.
Wbrew wyraźnemu zaleceniu skarżący nie przedstawił również wyciągów obrazujących historię operacji dokonanych na jego rachunku w [....] w okresie ostatnich trzech miesięcy. Okazał jedynie wydruki przelewów dokonanych z tego rachunku na opłacenie telefonu, prądu, rat kredytów.
Wszystko to razem wzięte powoduje, że przyznanie mu w takich warunkach prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się bowiem temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan.
NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Równocześnie skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05).
Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.