Uzasadnienie
Dnia 5 kwietnia 2022 r. skarżący T. K. złożył deklarację do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (dalej: CEEB), w której wskazał, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, natomiast rodzajem stosowanego paliwa jest drewno kawałkowe.
Dnia 1 września 2022 r. skarżący złożył wniosek do Wójta Gminy W. o wypłatę dodatku węglowego.
Dnia 2 listopada 2022 r. skarżący złożył oświadczenie, w którym dokonał modyfikacji deklaracji poprzez określenie jako rodzaj stosowanych paliw węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe.
Wójt Gminy W. decyzją z dnia 7 listopada 2022 r., nr [...] odmówił przyznania dodatku węglowego.
W odwołaniu skarżący wskazał, że dom ogrzewa piecem na paliwo stałe w którym stosuje węgiel, ale można w nim palić drewnem i biomasą.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 19 grudnia 2022 r. nr SKO.PS/4110/784/2022 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że mając na uwadze przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 - dalej: u.d.w.) wyłączną podstawę prawną ustalenia stanu faktycznego stanowią informacje zawarte w CEEB aktualne na dzień 11 sierpnia 2022 r. Wszelkie oświadczenia lub korekty zgłoszenia dokonywane po tej dacie nie mogą być uwzględniane w toku postępowania w przedmiocie przyznania dodatku węglowego. Tym samym, pozbawione podstaw prawnych byłoby uwzględnienie skorygowanej po tym terminie ewidencji emisyjności budynków, jak i uwzględnienie stanu faktycznego, który nie jest zgodny z informacją zawartą w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. W sytuacji zatem, kiedy to w deklaracji aktualnej na dzień 11 sierpnia 2022 r. zgłoszono kocioł na paliwo stałe jako główne źródło ogrzewania, jednak stosowanym paliwem nie był węgiel, to dodatek węglowy nie może zostać przyznany.
W skardze do WSA w Krakowie skarżący nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem. Podkreślił, że piec który posiada jest dedykowany do spalania węgla kamiennego, a zastępczo można stosować drewno o wilgotności 20-30%, węgiel brunatny lub pelet albo brykiet. Wskazał na dokonaną korektę deklaracji w której jako stosowne przez niego paliwo stałe podał węgiel kamienny i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe. Podniósł, że organy obu instancji pominęły przedstawione przez niego wyjaśnienia i dowody.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, wynika również z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy W. odmawiającą przyznania skarżącemu dodatku węglowego.
Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 - dalej: u.d.w.), a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy wskazujący, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.d.w., przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
Wskazać należy również, że art. 2 ust. 15 u.d.w. stanowi, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Organy obu instancji odmówiły przyznania dodatku czyniąc za podstawę swojego rozstrzygnięcia deklarację skarżącego złożoną do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków w dniu 5 kwietnia 2022 r., w której wskazał on, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, natomiast rodzajem stosowanego paliwa jest drewno kawałkowe. Nie wzięły jednak pod uwagę korekty deklaracji dokonanej 2 listopada 2022r., w której skarżący wskazał węgiel kamienny, paliwa węglopochodne i drewno kawałkowe jako stosowane przez niego paliwo stałe. Zdaniem organów, wyłączną podstawę prawną ustalenia stanu faktycznego stanowią informacje zawarte w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków aktualne na dzień 11 sierpnia 2022 r.
Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że w sezonie 2021/2022 jako opału używał drewna kawałkowego, jako surowca bardziej ekologicznego i z tego też powodu wskazał w kwietniowej deklaracji drewno kawałkowe jako stosowany rodzaj paliwa, natomiast w poprzednich sezonach od 2018 r., jak i w sezonie 2022/2023 stosował węgiel kamienny. Zmiana w stosowanym paliwie wynikała z braków drewna kawałkowego na rynku oraz wysokich cen jego nabycia. Skarżący podnosił także, że jego piec jest dostosowany do opalania węglem kamiennym, a jako paliwo zastępcze można wykorzystywać drewno o wilgotności 20-30%, węgiel brunatny, pelet czy brykiet.
Podkreślić należy, że organy swoje rozstrzygnięcia oparły jedynie na informacjach zawartych w CEEB, a zatem na pierwotnej deklaracji złożonej przez skarżącego w kwietniu i w konsekwencji nie przeprowadziły jakiegokolwiek postępowania w celu ustalenia, czy skarżący faktycznie używał kotła na węgiel kamienny.
Zdaniem Sądu, nie jest prawidłowa taka wykładnia art. 2 ust. 1 w zw. z ust.15 u.d.w., która wskazywałaby, że dokonywana weryfikacja wniosku o dodatek węglowy, o której mowa w przepisie, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania paliwa stosowanego w głównym źródle ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, musi i może być dokonywana przez organ jedynie poprzez ustalenie jakiego rodzaju paliwo figurowało w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r.
W przedmiotowej sprawie organy nie uwzględniły przepisów art. 2 ust. 15a-15e u.d.w., które zostały wprowadzone na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm.) – dalej: ustawa zmieniająca. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło 20 września 2022 r. Na podstawie z kolei art. 52 tej ustawy, do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą zmieniającą.
W świetle powyższego, postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego o przyznanie dodatku węglowego złożonym w 1 września 2022 r. było już wszczęte, lecz jeszcze nie zakończone, stąd organy miały obowiązek respektować treść ust. 15a-15e art. 2 u.d.w., które wskazują, że informacje uzyskane z CEEB nie mogą stanowić wyłącznej podstawy rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania czy odmowy przyznania dodatku węglowego. Zgodnie z ust. 15a i 15b istotnym jest także uwzględnienie informacji: - wynikających z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, - uzyskanych w związku z prowadzeniem postępowań o przyznanie: świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego, zgromadzonych w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców; - uzyskanych na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Wywiad taki może być przeprowadzony przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy.
Ma on na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego. Jak stanowi ust. 15d "w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego." Wskazać należy zatem, że przepisy u.d.w. zobowiązują organ do ustalenia, m.in. w drodze wywiadu środowiskowego, rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminnym jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 9 marca 2023 r., IV SA/Po 112/23, wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 lipca 2023 r., sygn. akt. III SA/Kr 204/23).
W konsekwencji powyższych rozważań, uznać należy, że organ powinien wszechstronnie zbadać stan faktyczny danej sprawy i ustalić wszystkie istotne okoliczności, nie tylko na podstawie danych uzyskanych z CEEB, ale także na podstawie innych informacji, gdyż katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać odpowiedniej weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty.
Dodatkowo należy wskazać na art. 2 ust. 15f i 15g u.d.w., które zostały dodane w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2236), obowiązującą od 3 listopada 2022 r. Zdaniem bowiem Wojewódzkiego Sądu w Krakowie z dnia 25 lipca 2023 r., sygn. akt. III SA/Kr 555/23 "skoro dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy (art. 2 ust. 15f ustawy), jak również osobie, w przypadku której główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (art. 2 ust. 15g), to tym bardziej przedmiotowe świadczenie może zostać przyznane osobie, która zgłosiła ww. źródło ogrzewania do ewidencji w trybie korekty wcześniej złożonej deklaracji (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu: z 9 marca 2023 r. sygn. II SA/Op 360/22, z 13 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Op 74/23, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z 8 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 27/23, z 12 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 232/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 301/23)."
Przypomnieć należy w tym miejscu także o ogólnych zasadach postępowania administracyjnego, wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 – dalej: k.p.a.). Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu, jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, organy nie wykonały prawidłowo swoich obowiązków i mimo istnienia wątpliwości, co do różnicy pomiędzy informacjami zawartymi w deklaracji, a rzeczywistym stanem faktycznym, które miały wpływ na wynik sprawy, nie przeprowadziły one postępowania wyjaśniającego.
Mając na uwadze powyższe, nie można zatem zgodzić się z poglądem organów, wskazującym, że w nin. sprawie należało uwzględniać jedynie informacje zawarte w CEEB i to jedynie wg stanu na dzień 11 sierpnia 20022 r. Rozpoznanie wniosku skarżącego powinno bowiem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15, ust. 15a-15e i ust. 15f-g u.d.w. oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego.
W konsekwencji, mając na uwadze błędną wykładnię art. 2 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 15, ust. 15a i następnych u.d.w. oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Ponowienie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku ocenę prawną oraz wynikające z niej wskazania. W szczególności zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie rodzaju paliwa stosowanego jako główne źródło ogrzewania budynku w którym mieszka skarżący, na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego.