Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 9 grudnia 2022 r., znak SKO.Soc/4116/155/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy T. z dnia 17 października 2022 r. odmawiającej przyznania dodatku węglowego J. R. (dalej: "skarżący"). Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.") oraz art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1682 ze zm., dalej: "u.d.w.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 5 września 2022 r. skarżący wystąpił do Wójta Gminy T. o wypłatę dodatku węglowego. Wskazał, że w skład gospodarstwa domowego wchodzą skarżący oraz A. R., a głównym źródłem ogrzewania jest kuchnia węglowa.
Z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 12 stycznia 2022 r. wypełnionej przez A. R. wynika, że w budynku zainstalowane są: kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy – funkcja c.w.u.; kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z automatycznym podawaniem paliwa/z podajnikiem – funkcja c.o. oraz c.w.u. Rodzaj stosowanego w kotle paliwa to drewno kawałkowe.
Decyzją z dnia 17 października 2022 r. Wójt Gminy T. odmówił przyznania skarżącemu dodatku węglowego. W uzasadnieniu wskazał, że w toku postępowania zostało ustalone, że źródłem ogrzewania zastosowanym w gospodarstwie skarżącego jest kocioł na paliwo stałe, zasilany paliwem – drzewem kawałkowym. W rezultacie, organ stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania dodatku węglowego, o których mowa w art. 2 u.d.w.
W odwołaniu od decyzji skarżący wskazał, że posiada kocioł klasy trzeciej z ręcznym podawaniem węgla, czyli kocioł na paliwo stałe, który jest głównym źródłem ogrzewania domu. Wyjaśnił, że deklarację źródeł ciepła złożył jego brat, w czasie gdy skarżący przebywał za granicą, bez konsultacji ze skarżącym. Skarżący złożył korektę deklaracji w dniu 5 września 2022 r. Skarżący dołączył do odwołania fotografię kotła oraz informację o zalecanym rodzaju paliwa – węgiel kamienny.
Decyzją z dnia 9 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wójta Gminy T. Organ wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika w sposób jednoznaczny, że w odniesieniu do budynku mieszkalnego położonego w K. oznaczonego numerem [...], została złożona deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w której wskazano, że w kotle na paliwo stałe stosowane jest drewno kawałkowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wskazało, że w aktach brak jest natomiast korekty deklaracji, do której w odwołaniu odwołuje się skarżący. Organ zwrócił uwagę, że w budynku mieszka jeszcze brat skarżącego z żoną, zdaniem organu wątpliwe są zatem okoliczności podnoszone przez skarżącego, że prowadzi wspólne gospodarstwo wyłącznie z bratem.
W ocenie organu wątpliwości budzi fakt zamieszkiwania przez skarżącego w domu, w stosunku do którego składa wniosek o przyznanie świadczenia. Organ zwrócił uwagę, że korekty deklaracji może dokonać wyłącznie brat skarżącego, jako osoba składająca pierwotną deklarację. W rezultacie, organ przyjął, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przyznania dodatku węglowego, ponieważ nie doszło do skutecznej korekty deklaracji dotyczącej źródeł ciepła.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił, że sprawa nie została dokładnie rozpoznana przez organ I, ani II instancji. Za niedopuszczalną uznał sytuację, w której organ nie przyznał skarżącemu dodatku węglowego bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. Przedłożył dokumenty, z których wynikać ma, że skarżący jest właścicielem nieruchomości – akt notarialny, wypis z ksiąg wieczystych, kopię opłaty za odpady komunalne, kopię ubezpieczenia oraz podatku za 2022 r. Wyjaśnił, że mieszka z bratem, a z racji tego, że pracuje poza miejscem zamieszkania organ mógł mieć mylne wrażenie, że nie mieszka pod adresem wskazanym we wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Wskazał, że brat często załatwia za skarżącego sprawy urzędowe.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie należnego dodatku węglowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W ocenie Sądu organy przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, odmówiły skarżącemu przyznania dodatku węglowego. W toku postępowania nie wyjaśniono, czy skarżący posiada tytuł prawny do nieruchomości, czy w niej zamieszkuje, jakie jest główne źródło ciepła, jakie paliwo jest w nim stosowane. Organ nie zbadał również, czy doszło do skutecznej korekty deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. Organ II instancji w ogóle nie odniósł się do przedłożonych z odwołaniem dokumentów, ani zawartych w nim twierdzeń skarżącego.
Co więcej, zdaniem Sądu organ nie dokonał kluczowych dla sprawy ustaleń okoliczności faktycznych, a nadto sformułował w decyzji przypuszczenia dotyczące faktów, które nie miały żadnego oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym – tj. w szczególności podał w wątpliwość fakt zamieszkiwania przez skarżącego pod wskazanym adresem.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 2 ust. 1 u.d.w., zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Na wstępie należy wskazać, że z art. 27 g ustawy o emisyjności budynków nie wynika, aby osoba, która złożyła pierwotną deklarację była wyłącznie uprawniona do składania korekty tej deklaracji. Z przepisów ustawy wynika, że uprawnionym i równocześnie zobowiązanym do złożenia deklaracji jest właściciel, zarządca budynku lub lokalu. Nieuprawnione jest zatem twierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, że tylko osoba składająca pierwotną deklarację może dokonać skutecznej korekty deklaracji. W rezultacie, niezgodne z przepisami ustawy są twierdzenia organu II instancji, że skarżący nie miał prawnych możliwości dokonania takiej korekty. Jeżeli bowiem skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości, której dotyczy wniosek węglowy, jest uprawniony do złożenia korekty deklaracji.
Z powołanego przepisu art. 2 ust. 1 u.d.w. wynika, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest m.in. kocioł na paliwo stałe, w którym spalane jest paliwo stałe. Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet, pelet zawierające co najmniej 85% węgla.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 2 ust. 15 ustawy organ dokonuje weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego w szczególności (a zatem nie jedynie) w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła w CEEB.
W ocenie Sądu istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy – tj. ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego, nie zostały jednoznacznie przez organy ustalone w toku prowadzonego przez nie postępowania.
Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu, jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tymczasem, organy I i II instancji odwołały się wyłącznie do treści CEEB i to bez uwzględnienia podnoszonej przez skarżącego okoliczności, że w dacie 5 września 2022 r. dokonał korekty deklaracji.
Podkreślić należy, że nie budzi wątpliwości Sądu, że dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która zgłosiła źródło ogrzewania do ewidencji w trybie korekty wcześniej złożonej deklaracji (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu: z 9 marca 2023 r. sygn. II SA/Op 360/22, z 13 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Op 74/23, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z 8 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 27/23, z 12 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 232/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 301/23).
Co więcej, w myśl art. 2 ust. 15 ustawy pozyskanie danych z CEEB jest tylko jednym ze sposobów weryfikacji, czy wniosek o wypłatę dodatku węglowego jest zasadny. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15a i 15b u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, organ bierze pod uwagę w szczególności: informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie innych świadczeń, dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, zaś jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy.
Podkreślić należy, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty. Ustawodawca obliguje organ orzekający do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego przez gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się oświadczenie, które to ustalenia powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Co więcej, jak stanowi art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, można przeprowadzić wywiad środowiskowy, w czasie którego ustala się m. in., czy stan faktyczny gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku (ust. 15d).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zostały ustalone kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne- tytuł prawny skarżącego do nieruchomości, zamieszkiwanie w niej, prowadzenie w niej gospodarstwa domowego, okoliczność, czy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo z bratem, czy brat prowadzi odrębne gospodarstwo, czy bratu został przyznany dodatek węglowy, jakie jest główne źródło ogrzewania w gospodarstwie skarżącego, jakie paliwo jest w nim stosowane. Okoliczności te mogą być w szczególności ustalone poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, ale również dowody z dokumentów, czy oświadczenia skarżącego złożone w trybie art. 75 § 2 k.p.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy przyjmą za podstawę rozstrzygnięcia aktualne brzmienie danych wynikających z CEEB, a w razie wątpliwości podejmą inne środki dowodowe celem ustalenia zasadności wypłaty dodatku węglowego oraz uwzględnią nowy stan prawny sprawy wynikający z aktualnego brzmienia ustawy, w tym w szczególności przepisu art. 2 ust. 15g u.d.w.
Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.