Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2010r. sygn. akt III SA/Kr 34/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. W. – B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 listopada 2009r. Nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy w ramach programu wieloletniego "Pomoc w zakresie dożywiania".
Wyrok wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 25.05.2010r. W dniu 27.05.2010r. skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 16.06.2010r. sygn. akt III SA/Kr 34/10 przyznał M. W. – B. adwokata. Zarządzeniem z dnia 16.07.2010r. Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w realizacji w/w postanowienia Referendarza wyznaczył dla skarżącej na pełnomocnika z urzędu adwokata J. M. – H., która osobiście w dniu 29.07.2010r. złożyła w imieniu skarżącej w Sądzie skargę kasacyjną na w/w wyrok Sądu oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tej skargi kasacyjnej. Wniosek został uzasadniony w ten sposób, że nie nastąpiło zawinienie w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej przez skarżącą ani też przez pełnomocnika, a ocena tego faktu musi nastąpić przy uwzględnieniu toku postępowania w sprawie przyznania skarżącej pełnomocnika z urzędu.
Jak pełnomocnik zauważył, sam obieg dokumentów trwał dłużej niż termin do wniesienia skargi kasacyjnej, toteż nieprzywrócenie terminu oznaczałoby, że przyznanie pomocy prawnej z urzędu okazałoby się iluzoryczne i nieskuteczne. Zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej wydane zostało po upływie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Zarządzenie wpłynęło do Kancelarii w dniu 22.07.2002r. a pełnomocnik niezwłocznie, następnego dnia po doręczeniu mu tego zarządzenia zapoznał się z aktami sprawy w czytelni Sądu, a następnie niezwłocznie sporządził skargę kasacyjną. Wniosek o przywrócenie terminu został sporządzony i wniesiony w terminie 7 dni od daty doręczenia zarządzenia Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej, a jak zauważył pełnomocnik, przed datą otrzymania zarządzenia nie miał statusu pełnomocnika skarżącej i zgodnie z art. 244 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) nie był legitymowany do występowania w jej imieniu, co też oznacza, że nie miał rzeczywistej możliwości działania w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu.
Zgodnie z treścią art. 177 § 1 p.p.s.a skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Skarżąca M. W. – B. odebrala wyrok z uzasadnieniem w dniu 25.05.2010r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął zatem w dniu 24.06.2010r. Skarga kasacyjna została wniesiona dopiero w dniu 29.07.2010r., co uzasadnia stwierdzenie, że wniesienie skargi kasacyjnej zostało dokonane z uchybieniem terminu ustawowego.
Co do wniosku o przywrócenie terminu – ustawa wskazuje warunki, jakie strona musi spełnić, by wniosek o przywrócenie terminu został przez sąd uwzględniony. Chodzi tu w szczególności o przewidziany w art. 87 § 1 cyt. ustawy wymóg złożenia wniosku o przywrócenie terminu w określonym ustawą terminie, tj. w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i przewidziany w art. 87 § 4 wymóg dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której nie dokonano w terminie. Odnosi się ta regulacja również do działań pełnomocnika. Przesłanki te mają charakter formalny, których spełnienie warunkuje w ogóle rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu.
W ocenie Sądu warunki formalne wniosku zostały w sprawie spełnione, przy czym należy wziąć pod uwagę specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika profesjonalnego z urzędu po wydaniu wyroku.
Generalnie, wniosek taki, złożony po wydaniu wyroku nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ale może być jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.03.2008r. II FZ 105/07, że nie jest prawidłowa taka praktyka, kiedy osobie przyznaje się pomoc prawną w postaci profesjonalnego pełnomocnika, a następnie uniemożliwia się jej skorzystanie z tej pomocy.
Wracając do warunków formalnych wniosku – termin 7 - dniowy na wniesienie wniosku od ustania przyczyny uchybienia należy odnieść do działań pełnomocnika. Uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 244 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 kwietnia 2010 r.) ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Od dnia wejścia w życie tej nowelizacji art. 244 § 2 p.p.s.a. należy przyjmować, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu przez pełnomocnika strony wyznaczonego przez sąd z urzędu rozpoczyna swój bieg najwcześniej od dnia, w którym pełnomocnik ten został zawiadomiony przez właściwy organ samorządu zawodowego adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych lub rzeczników patentowych o wyznaczeniu go do reprezentowania określonej strony postępowania. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym ustanowienie wyżej wskazanych profesjonalnych pełnomocników stanowiło dopiero uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa i od dnia udzielenia pełnomocnictwa biegł 7 – dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Aktualnym pozostaje poza tym orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14.05.2009r. sygn. akt II FZ 125/09, który uwzględnia okoliczność, która zaszła w niniejszej sprawie a mianowicie to, że ustanowiony w trybie art. 244 p.p.s.a pełnomocnik wnosi już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Sąd uznał, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym doradca podatkowy (adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skarg kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Pogląd ten gwarantuje równość w sytuacji wyznaczania pełnomocnika z wyboru jak i z urzędu oraz czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia.
Rzeczywista możliwość wniesienia skargi kasacyjnej powstała zatem w niniejszej sprawie w dniu, w którym wyznaczony na pełnomocnika skarżącej adwokat J. M. – H. otrzymała zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczeniu jej na pełnomocnika z urzędu dla skarżącej. Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika był to dzień 22.07.2010r.
Wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 29.07.2010r. oznacza że ustawowy termin został zachowany. Załączenie z kolei do wniosku skargi kasacyjnej spełnia warunek art. 87 § 4 p.p.s.a.
Przechodząc do kwestii braku winy – jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, zauważyć należy, że polega ona na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2005 r. sygn. Fz 713/04). Wskazuje się przy tym, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu.
W niedochowaniu terminu nie można upatrywać winy skarżącej, gdyż pozostawała w usprawiedliwionym oczekiwaniu co do skuteczności czynności podejmowanych przez przyznanego mu – w ramach pomocy prawnej – z urzędu pełnomocnika. Co do pełnomocnika – w ocenie Sądu podjął on czynności procesowe, skutecznie i bez zbędnej zwłoki, biorąc pod uwagę, że skarga kasacyjna została sporządzona w ciągu siedmiu dni od otrzymania zarządzenia o wyznaczeniu adwokata, wobec czego nie można w jego działaniu upatrywać winy w znaczeniu przyjętym przez art. 86 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 86 § 3 p.p.s.a przywrócił M. W. – B. termin do wniesienia skargi kasacyjnej.