Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 9 stycznia 2024 r. nr 1201 -IEE.7113.2.221.2023.2.EP UNP 1201-23-156480 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023r poz. 775, dalej: kpa) w związku z art. 17, art. 18 i art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023r poz. 2505, dalej: pea) po rozpatrzeniu zażalenia B. K. (dalej: skarżąca), utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie z dnia 08.11.2023r nr 570000/71/185023/2023-RED-ZAW-1379 odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego;
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie (dalej: Dyrektor O/ZUS) jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej B. K. na podstawie własnych tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu niezapłaconych składek ZUS za okres od kwietnia 2005r do marca 2012r w kwocie należności głównej 63.957,71 zł.
Skarżąca pismem z dnia 30.08.2023r zwróciła się do Dyrektora O/ZUS z wnioskiem o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego za powyższy okres do czasu rozpatrzenia sprawy o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek ZUS. W dalszej części skarżąca wniosek uzasadniła tym, że jest osobą schorowaną i pozostaje w stałym leczeniu. Nie ma zatem możliwości poczynienia oszczędności. Na zakończeniu wniosku dodała, że "zastosowanie względem jej osoby środki egzekucyjne przed zweryfikowaniem jej sytuacji osobistej, majątkowej, zdrowotnej jest nadmiernie uciążliwe, a toczące się postępowanie egzekucyjne wobec jej sytuacji nie pozwoli na wyegzekwowanie nawet kosztów egzekucyjnych.
Dyrektor O/ZUS postanowieniem z dnia 08.11.2023r nr 570000/71/185023/2023-RED- ZAW-1379 omówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Skarżąca na powyższe postanowienie wniosła zażalenie. Wskazała, że "przedmiotowe postanowienie jest przedwczesne, a brak zawieszenia postępowania egzekucyjnego naraża ją na brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych
Opisanym we wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Na wstępie rozważań organ zauważył, że głównym powodem złożenia zażalenia jak i wcześniej wniosku jest powoływanie się zobowiązanej na okoliczność trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Z kolei instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w jego prowadzeniu. Dotyczy to przeszkód, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego, oraz co do których istnieje prawdopodobieństwo ich usunięcia.
Przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w art. 56 § 1 pea, Wymienione tam przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego mają charakter obligatoryjny. Nie pozostawiają zatem uznaniu organu egzekucyjnego, tego czy w danym przypadku zawiesić postępowanie. Organ wskazał, że interpretacja rozszerzająca w/w przepisu nie była możliwa, a organ egzekucyjny wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie zawieszenia nie kierował się uznaniem administracyjnym.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą. W związku z nieopłaceniem składek ZUS na koncie zobowiązanej powstały zaległości. Skarżąca nie pracuje, nie pobiera świadczenia emerytalnego nie korzysta z innych form pomocy. Posiada dochód z innych źródeł z produkcji rolnej w kwocie 400,00-500,OOzł miesięcznie (w sezonie). Z zaświadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia 28.07.2023r wynika, że korzysta ze świadczeń pomocy społecznej w formie zasiłków celowych jednorazowych oraz pomocy rzeczowej w formie artykułów żywnościowych. Skarżąca nie posiada tytułu do ubezpieczeń, prowadzi sama gospodarstwo domowe. Zobowiązana powołuje się na zły stan zdrowia, że leczy się kardiologicznie, reumatologicznie oraz endokrynologicznie.
Ponadto należy zauważyć, że zobowiązana pismem z dnia 30.08.2023r zwróciła się do Dyrektora O/ZUS z wnioskiem o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia sprawy o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek ZUS. Z informacji zawartej w aktach sprawy wynika, że wniosek został rozpatrzony odmownie.
W związku z powyższym, zdaniem organu II instancji, trafne jest stanowisko organu pierwszej instancji, iż brak jest podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, iż zobowiązana nie wykazała żadnej z ustawowych przesłanek, które powodują zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Konkludując organ stwierdził, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wniosła o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS oraz zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że złożyła sprawę do Prokuratury Krajowej - Departament Postępowania Sądowego Wydział Skargi Nadzwyczajnej - dotyczącą skierowania skargi nadzwyczajnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie sygn. akt [...], gdyż skarżąca nie zgadza z zapadłymi w jej sprawie wyrokami. Dalej skarżąca wskazała, że nie prowadzi już produkcji rolnej i nie uzyskuje żadnych dochodów. Wiek (ukończone 60 lat) i stan zdrowia odwołującej nie pozwala na uzyskiwanie dochodów, odwołująca oczekuje na emeryturę. Dalej podniosła, że jej stan zdrowia jest bardzo zły w związku z licznymi schorzeniami takimi jak: [...] i wiele schorzeń w przebiegu kardiologicznym. Zgłosiła się o pomoc do MOPS i czeka na wywiad z opieki oraz ustalenie decyzji o zasiłku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)
Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 9 stycznia 2024 r., a także - z mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019.2325 ze zm. – dalej nazywanej p.p.s.a). – poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie z dnia 08.11.2023r, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.), zwanej dalej p.e.a.
Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w jego prowadzeniu. Chodzi o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego oraz co do, których istnieje prawdopodobieństwo ich usunięcia. Wymienione w przepisie art. 56 § 1 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanki zawieszenia postępowania mają charakter obligatoryjny. Nie pozostawiają zatem uznaniu organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku można zawiesić postępowanie. Przyjąć zatem należy, że cyt. ustawa w sposób kompletny reguluje obligatoryjne przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 56 § 1 postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
- 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej,
- 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego,
- 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego,
- 4) na żądanie wierzyciela,
- 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Zaistnienie jednej z powyższych przesłanek obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, natomiast żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia, czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziana przez ustawodawcę w wyżej przytoczonym przepisie art. 56 § 1. Jeżeli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w razie nie wystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w analizowanym przepisie, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 670/20).
Art. 56 § 1 cyt. ustawy wymienia przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z 6 grudnia 1996 r., sygn. akt I SA/Lu 339/96, Wyrok NSA z 13.04.2023 r., I GSK 280/19, LEX nr 3558441 oraz R. Hauser, Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz 2003", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, str. 140). Sama ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania przez organ egzekucyjny (por. wyrok NSA z 6 czerwca 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1526/96).
W niniejszej sprawie skarżąca powoływała się na fakt złego stanu zdrowia, braku dochodów oraz skierowania sprawę do Prokuratury Krajowej - Departament Postępowania Sądowego Wydział Skargi Nadzwyczajnej – o złożenie skargi nadzwyczajnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie sygn. akt [...], z którym się skarżąca nie zgadza. Okoliczności te nie wypełniają żadnej z opisanych powyżej przesłanek zawieszenia postępowania.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.