Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt SKO.PS/4110/1032/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia 21 listopada 2022 r. odmawiającej przyznania dodatku węglowego G. S. (dalej: "skarżący"). Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.") oraz art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15 i ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1682 ze zm., dalej: "u.d.w.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 24 sierpnia 2022 r. skarżący wystąpił do Wójta Gminy Ł. o wypłatę dodatku węglowego. Wskazał, że w skład gospodarstwa domowego wchodzą dwie osoby. Głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, dom jest jednorodzinny.
W deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 9 lipca 2021 r. wskazano piec kaflowy na paliwo stałe oraz kocioł na paliwo stałe, a stosowany rodzaj paliwa – drewno kawałkowe. Z deklaracji z dnia 21 stycznia 2022 r. wynika, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stało, a stosowany rodzaj paliwa to drewno kawałkowe. Natomiast z deklaracji z dnia 24 sierpnia 2022 r. wynika, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, a stosowany rodzaj paliwa to węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe.
Decyzją z dnia 21 listopada 2022 r. Wójt Gminy Ł. odmówił przyznania skarżącemu dodatku węglowego. W uzasadnieniu wskazał, że dodatek nie może być przyznany gospodarstwom domowym, dla których w deklaracji ciepła złożonej przed 11 sierpnia 2022 r. nie wskazano węgla, ani paliw węglopochodnych. Zamiana deklaracji dokonana po 11 sierpnia 2022 r. nie może być podstawą przyznania dodatku węglowego.
W odwołaniu od decyzji skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja jest wadliwa. Skarżący podniósł, że złożył deklarację wskazując, że piec zamontowany w gospodarstwie domowym może być wykorzystywany do palenia węglem i drewnem. W ocenie skarżącego w pierwotnej deklaracji zaszła pomyłka, ponieważ skarżący od początku ma piec, w którym pali się drewnem i węglem, a drewno nie wystarcza do ogrzania domu. Po pouczeniu przez pracownika złożył, więc korektę deklaracji. W ocenie skarżącego w świetle przepisów ustawy nie budzi wątpliwości zasadność przyznania mu świadczenia.
Decyzją z dnia 10 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wójta Gminy Ł. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo uwzględnił stan wynikający z deklaracji na dzień 11 sierpnia 2022 r. Ponieważ z przepisów ustawy wynika, że ta data jest wiążąca dla organów, a zmiany w deklaracji dokonane po tym terminie nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniu o przyznanie dodatku węglowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie:
- - art. 2 ust. 15 g u.d.w. w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych poprzez zaniechanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co do faktu istnienia głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w postaci kotła na paliwo stałe (węgiel);
- - art. 2 ust. 11 i ust. 16 u.d.w. poprzez ich niezastosowanie w sprawie polegające na dowolnym i nieuzasadnionym przedłużaniu terminu rozpatrzenia sprawy i w konsekwencji braku wypłaty środków pieniężnych z tytułu dodatku węglowego do dnia 24 września 2022 r. i ostatecznie do dnia 24 października 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżący po dniu 11 sierpnia 2022 r. – 24 sierpnia 2022 r. dokonał korekty deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wskazując, że źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe, a stosowany rodzaj paliwa to węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe. Skarżący wyjaśnił, że pierwotna deklaracja została wadliwie wypełniona, ponieważ od początku w domu zamontowany był kocioł, w którym można palić węglem i drewnem, równocześnie drewno nie wystarcza do ogrzania domu.
W ocenie Sądu organy przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, odmówiły skarżącemu przyznania dodatku węglowego, z tego względu skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest przepis art. 2 ust. 1 u.d.w., który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Z powołanego przepisu wynika, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest m.in. kocioł na paliwo stałe, w którym spalane jest paliwo stałe. Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet, pelet zawierające co najmniej 85% węgla.
Analiza zaskarżonej decyzji, w której organ odwołał się wyłącznie do treści CEEB, daje podstawę do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie uwzględniono, że na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa zmieniająca") doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, to jest do dodania po art. 2 ustępie 15 u.d.w. do treści tej ustawy ustępów 15a-15e. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. Skarżąc złożył wniosek w dniu 24 sierpnia 2022 r., decyzja organu I instancji została wydana 21 listopada 2022 r., a II instancji 10 stycznia 2022 r., a zatem – zgodnie z zasadą aktualności- organy powinny uwzględnić aktualny, istniejący w dacie wydania decyzji stan prawny sprawy, w tym w szczególności treść art. 2 ust. 15a – 15e ustawy.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 2 ust. 15 ustawy organ dokonuje weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego w szczególności (a zatem nie jedynie) w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła w CEEB.
W ocenie Sądu istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy – tj. ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego, nie zostały jednoznacznie przez organy ustalone w toku prowadzonego przez nie postępowania.
Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tymczasem, organy I i II instancji odwołały się wyłącznie do treści CEEB i to bez uwzględnienia dokonanej w dniu 24 sierpnia 2022 r. aktualizacji deklaracji. Organy uznały bowiem, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego.
Podkreślić należy, że nie budzi wątpliwości Sądu, że dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która zgłosiła źródło ogrzewania do ewidencji w trybie korekty wcześniej złożonej deklaracji (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu: z 9 marca 2023 r. sygn. II SA/Op 360/22, z 13 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Op 74/23, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z 8 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 27/23, z 12 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 232/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 301/23).
Co więcej, w myśl art. 2 ust. 15 ustawy pozyskanie danych z CEEB jest tylko jednym ze sposobów weryfikacji, czy wniosek o wypłatę dodatku węglowego jest zasadny. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15a i 15b ustawy, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, organ bierze pod uwagę w szczególności: informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie innych świadczeń, dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, zaś jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy.
Podkreślić należy, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty. Ustawodawca obliguje organ orzekający do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego przez gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się oświadczenie, które to ustalenia powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Co więcej, jak stanowi art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, można przeprowadzić wywiad środowiskowy, w czasie którego ustala się m. in., czy stan faktyczny gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku (ust. 15d u.d.w.).
Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 ustawy może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 2 ust. 15a ustawy. Tym samym, brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie źródła ciepła w gospodarstwie domowym skarżącego jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło bowiem pomimo posiadania przez organ informacji, że stan ujawniony w deklaracji na dzień 11 sierpnia 2022 r. różni się od stanu rzeczywistego.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy przyjmą za podstawę rozstrzygnięcia aktualne brzmienie danych wynikających z CEEB, a w razie wątpliwości podejmą inne środki dowodowe celem ustalenia zasadności wypłaty dodatku węglowego. Zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie źródła ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącego i rodzaju stosowanego paliwa, na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego, bądź innych dowodów, po wskazaniu stronie potrzeby ich przeprowadzenia. W ocenie Sądu ewentualnego wyjaśnienia w świetle art. 2 ust. 5a u.d.w. może wymagać, czy skarżący uzyskał dodatek, o którym mowa w ustawie z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967).
Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) orzekł jak w sentencji wyroku.