Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, z dnia 23.04.2018r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", J. P. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje emeryturę i zasiłek pielęgnacyjny w łącznej wysokości 1578,29 zł, miesięcznie, netto.
Jej zobowiązania i stałe miesięczne wydatki obejmują: opłatę za wywóz śmieci - 11,5 zł, opłatę za odprowadzanie ścieków – 9 zł, opłatę za energie elektryczną - ok 100 zł, opłatę za gaz - 57,02 zł – opłatę za telefon - ok. 75 zł, koszty ubezpieczenia ok 33 zł, koszty podatku - 20 zł, koszty ubezpieczenia domu -17 zł, koszty biletu miesięcznego od 50 do 100 zł, koszty lekarstw ok 100 zł, koszty węgla i drzewa ok. 271 zł. Pozostałą część środków wnioskodawczyni przeznacza na wyżywienie i środki pierwsze potrzeby.
Jest właścicielką domu o pow. 60 m2, o wartości ok. 200 000 zł i 28 arowej nieruchomości rolnej. Nie posiada oszczędności, wierzytelności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych i przedmiotów o wartości pow. 5000 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy).
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04, postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12).
Obecna sytuacja strony nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych. Wnioskodawczyni otrzymywane świadczenia wydaje bowiem w całości na bieżące opłaty, lekarstwa i wyżywienie. Nie posiada natomiast żadnych oszczędności. Stąd też uiszczenie kosztów sądowych, nawet na poziomie 100 zł, (wysokość wpisu od skargi) jest poza jej możliwościami płatniczymi.
W związku z powyższym, przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.
W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244 § 1, art. 245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.).