Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 21 września 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 663/23

Uzasadnienie

Skarżąca J. D. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką W. D., legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z 26 maja 2022 r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić od jakiej daty istnieje niepełnosprawność zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 kwietnia 2022 r.

Decyzją Burmistrza C. z 29 grudnia 2022 r. znak: [...] odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a potrzebą opieki nad matką. Argumentując niniejsze wskazał, że skarżąca do lipca 2021 r. była zarejestrowana w zagranicznym Biurze Pracy, zaś opiekę nad matką sprawuje od 29 grudnia 2021 r. Ponadto uznano, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzależnia ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wydanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała po 18 roku życia i w związku z tym skarżącej jako jej opiekunowi nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. o sygn. K 38/13, został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez co narusza to art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Decyzją z 9 lutego 2023 r., nr SKO.NP/4115/22/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, że jakkolwiek w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, to jednak zaskarżona decyzja odpowiada prawu albowiem w sprawie nie istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem pracy zarobkowej przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

W tym kontekście wskazano, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Matka skarżącej ma 90 lat, choruje na cukrzycę, dusznicę, wodonercze, doskwierają jej zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, demencja starcza, a nadto przeszła zawał serca w 2019 r. Wskazano też, że niepełnosprawna porusza się na wózku inwalidzkim i jest w stanie na krótki czas pozostawać sama.

Ustalono, że w związku z opieką nad matką skarżąca wykonuje takie czynności jak: mycie, kąpiel, czesanie, wymiana pampersów, robienie zakupów, przygotowywanie i podawanie posiłków, realizacja recept, podawanie leków, mierzenie ciśnienia, poziomu cukru, opatrunki, wykonywanie czynności porządkowych (sprzątanie, pranie, prasowanie), palenie w piecu.

Dodatkowo skarżąca oświadczyła, że czynności jakie zawsze wykonuje przy matce to: pobudka, czynności higieniczne, prowadzenie do toalety, wymiana pieluchomajtek, przygotowywanie ubrań i ubieranie, ćwiczenia fizyczne, mierzenie ciśnienia, mierzenie poziomu cukru, podawanie leków, przygotowywanie i podawanie posiłków, czynności porządkowe, organizowanie wizyt lekarskich, robienie zakupów, realizację recept, załatwianie spraw urzędowych, wyjścia na spacery, przygotowywanie i przynoszenie opału, palenie w piecu, odśnieżanie, prace ogrodnicze, czytanie książek, pism urzędowych, układanie do snu, masaże, oklepywanie, czuwanie podczas snu.

W tych okolicznościach faktycznych organ odwoławczy uznał, że czynności opiekuńcze skarżącej względem matki sprowadzają się do pomocy, przy czynnościach dnia codziennego i nie uprawiają do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Ponadto Kolegium wskazało, że skarżąca od lipca 2021 r. nie jest zarejestrowana w zagranicznym biurze pracy. Natomiast od 29 grudnia 2021 r. do chwili obecnej sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką. Zestawiając powyższe ustalenia z załączonym do akt sprawy orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia 26.05.2022 r., uznającym matkę skarżącej za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe, ze stwierdzeniem, że stopień niepełnosprawności ww. datuje się od 27 kwietnia 2022 r. stwierdzono, że wyrejestrowanie się z ewidencji prowadzonej przez zagraniczne biuro pracy, jak i niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą nie miało związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Dodano przy tym, że wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła 31 października 2022 r.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

a/ prawa materialnego, przez błędną wykładnie, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. - art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że córka niepełnosprawnej nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia,
2. - art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że córka niepełnosprawnej nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną żoną.

b/ naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnie, tj.

1. - art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B., że niepełnosprawna matka skarżącej pomimo orzeczonej trwale niezdolności do samodzielnej egzystencji nie wymaga stałej opieki córki.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zwrot kosztów przedmiotowego postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.ś.r.".

Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 i ust. 1b cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1. 1) matce albo ojcu,
2. 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3. 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4. 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
5. - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1. 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2. 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd zauważa, że słuszne jest stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium.

Decyzje wydane w sprawie nie są jednak prawidłowe z tej przyczyny, że organy nie ustaliły w sposób odpowiadający zasadzie prawdy obiektywnej stanu faktycznego sprawy i nie oceniły na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy w sprawie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a opieką nad niepełnosprawną matką.

W tym miejscu Sąd zauważa, że zasada prawdy obiektywnej została skonstruowana w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Powyższa zasada ogólna odnosi się nie tylko do sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego, lecz jest także wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, gdyż organy administracji publicznej mają obowiązek uwzględniania jej przy "załatwieniu sprawy" (por. wyroki NSA z 4.06.1982 r., I SA 258/82, ONSA 1982/1, poz. 54, oraz z 28.11.2012 r., I OSK 641/12, LEX nr 1291400; wyrok WSA w Gdańsku z 14.09.2011 r., I SA/Gd 502/11, LEX nr 898927).

Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu: 1. ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

1. 2. ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności (por. wyrok z 20.09.2012 r., IV SA/Wa 663/12, LEX nr 1347629, w którym WSA w Warszawie stwierdził, że "organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy", przy czym "aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy" – tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 15.02.2012 r., IV SA/Wr 711/11, LEX nr 1139681);
2. 3. przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy;
3. 4. dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 23.02.2012 r., II GSK 118/12, LEX nr 1125454).

Jednocześnie Sąd podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Konieczne jest poczynienie w tym zakresie kompleksowych ustaleń i poddanie ich wszechstronnej ocenie.

Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy, Sąd wskazuje, że z akt administracyjnych wynika, że matka skarżącej ma 90 lat, choruje na cukrzycę, dusznicę, wodonercze, doskwierają jej zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, ma demencję starczą, przeszła w 2019 r. zawał serca. Ponadto ma nefrostomię, porusza się na wózku inwalidzkim, a na wizyty lekarskie przewożona jest transportem medycznym i konieczne jest towarzyszenie opiekuna.

Skarżąca sprawując opiekę nad matką wykonuje takie czynności jak: mycie, kąpiel, czesanie, wymianę pampersów, robienie zakupów, przygotowywanie i podawanie posiłków, realizację recept, podawanie leków, mierzenie ciśnienia, poziomu cukru, opatrunki, wykonywanie czynności porządkowych (sprzątanie, pranie, prasowanie), palenie w piecu.

Dodatkowo skarżąca oświadczyła, że czynności jakie zawsze wykonuje przy matce to: pobudka, czynności higieniczne, prowadzenie do toalety, wymiana pieluchomajtek, przygotowywanie ubrań i ubieranie, ćwiczenia fizyczne, mierzenie ciśnienia, mierzenie poziomu cukru, podawanie leków, przygotowywanie i podawanie posiłków, czynności porządkowe, organizowanie wizyt lekarskich, robienie zakupów, realizację recept, załatwianie spraw urzędowych, wyjścia na spacery, przygotowywanie i przynoszenie opału, palenie w piecu, odśnieżanie, prace ogrodnicze, czytanie książek, pism urzędowych, układanie do snu, masaże, oklepywanie, czuwanie podczas snu.

Organ odwoławczy nie kwestionując ustaleń odnośnie stanu zdrowia matki skarżącej stwierdził, że wykonywane przez nią czynności nie wykraczają poza czynności dnia codziennego, które są na co dzień wykonywane przez osoby, które pracują zawodowo.

W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do tego typu oceny. Przede wszystkim stan matki skarżącej nie został dokładnie wyjaśniony. Nie wiadomo w jakim stadium demencji jest matka skarżącej, jakie daje objawy i jakim stanie świadomości i samoorientacji się znajduje. Nie ustalono, czy jest w stanie sama korzystać z wózka inwalidzkiego, czy też komunikować swoje potrzeby. Nie ustalono zatem stopnia samodzielności matki skarżącej w podstawowych czynnościach życiowych w kontekście potrzeby opieki jakiej wymaga i jaką świadczy jej skarżąca. Brak jest w aktach sprawy jakiejkolwiek dokumentacji medycznej potwierdzającej schorzenia i stan niepełnosprawnej matki. Skarżąca w swoim oświadczeniu z 14 października 2022 r. wymienia szeroki wachlarz czynności opiekuńczych świadczonych matce wskazując, że wykonuje je "zawsze", niemniej jednak wobec braku ustalenia rzeczywistego stanu matki skarżącej i stopnia jej samodzielności nie wiadomo z jaką w istocie częstotliwością skarżąca świadczy opiekę i czy jest ona na tyle absorbująca i niezbędna, że wyklucza podjęcie przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia.

Ten sam rodzaj czynności opiekuńczych może być bowiem uznany jedynie za pomoc w czynnościach dnia codziennego, jak i wypełniać przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w zależności od stopnia ich nasilenia i charakterystyki choroby niepełnosprawnego. W ocenie Sądu poczynione przez organy ustalenia nie są wystarczające dla oceny istnienia przesłanki ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w postaci związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Sąd nie podzielił stanowiska organu jakoby chronologia zaprzestania aktywności skarżącej w poszukiwaniu pracy, podjęcia opieki nad matką, momentu ustalenia niepełnosprawności matki oraz momentu złożenia wniosku świadczyła o tym, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą nie miało związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Skarżąca od lipca 2021 r. nie jest zarejestrowana w zagranicznym biurze pracy. Od 29 grudnia 2021 r. do chwili obecnej sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, stopień niepełnosprawności matki datuje się od 27 kwietnia 2022 r., a wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła 31 października 2022 r. Korelacja tych dat potwierdza jedynie, że skarżąca zaprzestała aktywnego poszukiwania pracy około pół roku przed podjęciem się opieki nad matką, natomiast niemniej istotne w sprawie jest ustalenie czy na dzień złożenia wniosku skarżąca w związku ze sprawowaniem opieki nad matką była w stanie pojąć pracę zarobkową choćby w częściowym wymiarze czasu pracy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym wyroku. Dopiero poczynienie ustaleń zgodnie ze wskazaniami Sądu pozwoli na dokonanie oceny, czy istotnie niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą jest uwarunkowane koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Skarżąca była zwolniona z obowiązku poniesienia kosztów sądowych na podstawie art. 239 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.