Uzasadnienie
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] 2014 r., znak: [...] odmówił przyznania E. S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej – A. S. uzasadniając swoje rozstrzygnięcie tym, że dochód na osobę w rodzinie przekracza ustawowe kryterium dochodowe.
Od powyższej decyzji E. S. odwołała się wskazując na trudną sytuację materialno-bytową rodziny.
Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt: [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2014r. znak: [...].
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że w myśl art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 z późn. zm.) świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.
Osobą uprawnioną – w myśl art. 2 pkt 11 ustawy jest osobę uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Z kolei stosownie do art. 2 pkt 4 i 5 ustawy przez dochód należy rozumieć dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych, a przez dochód rodziny - dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych.
Okres świadczeniowy to okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 ustawy).
Organ wskazał, że ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną:
- a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,
- b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
- c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
- d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem renty przyznanej rolnikowi w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego,
- e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej,
- f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 pkt 17).
Uzyskanie dochodu to uzyskanie dochodu spowodowane:
- a) zakończeniem urlopu wychowawczego,
- b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
- c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
- d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem renty przyznanej rolnikowi w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego,
- e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej,
- f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 ust. 18).
Zgodnie z art. 9 ust. 3 ww. ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 9 ust. 4a).
Z kolei art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdza, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
- a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
- b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,
- c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym dochody uzyskane z alimentów.
Natomiast dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2).
Samorządowego Kolegium Odwoławczego uznało rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za prawidłowe.
Z obliczeń dokonanych przez organ pierwszej instancji wynika, że dochód E. S. z tytułu zatrudnienia w 2012 roku został utracony, a zatem dochód ten nie jest uwzględniany przy obliczaniu dochodu rodziny. Natomiast do dochodu rodziny za 2012 rok należało wliczyć dochód z tytułu otrzymanych alimentów w kwocie 300 zł. A zatem miesięczny dochód rodziny wyniósł 25 zł (300 zł: 12 = 25 zł).
Ponadto od dnia 7 czerwca 2013 roku E. S. przyznano świadczenie rehabilitacyjne, zaś wysokość tego świadczenia za pierwszy pełny miesiąc, tj. lipiec 2013 roku wyniosła 1.988,13 zł.
W związku z powyższym do przeciętnego dochodu członka rodziny ustalonego w oparciu o dochód osiągnięty w roku 2012 należało dodać dochód uzyskany przez E. S. z tytułu uzyskanego świadczenia rehabilitacyjnego w miesiącu lipcu 2013 r. (opierając się na zasadach określonych w 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).
Z powyższych ustaleń wynika, że miesięczny dochód w rodzinie strony wyniósł 2.013,13 zł. Zaś w przeliczeniu na osobę w rodzinie - 1.006,56 zł (2.013,13 zł: 2 = 1.006,56 zł), która to kwota przekracza ustawowe minimum uprawniające do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego tj. kwotę 725,00 zł.
Obliczenia dochodu rodziny skarżącej zostały w ocenie Kolegium dokonane przez organ pierwszej instancji zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.
Kolegium zwróciło uwagę, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy do tzw. decyzji związanych. Organ administracji nie ma możliwości wyboru spośród kilku równoprawnych rozwiązań. Jeżeli strona spełnia przesłanki ustawowe, musi świadczenie przyznać, a jeżeli nie spełnia, jest zobligowany do wydania decyzji negatywnej. Ponadto wskazano, że organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać świadczenia rodzinnego kierując się zasadami współżycia społecznego, czy słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy.
Z tych też względów stwierdzono, iż decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa, a orzeczenie przez organ o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przy ustalonym stanie faktycznym byłoby niezgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt: [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie E. S. Skarżąca zakwestionowała sposób wyliczenia dochodu rodziny, podnosząc, że niezasadnie wzięto pod uwagę dochód w 2013 r. jedynie z miesiąca lipca. Wskazała też – powołując się na orzecznictwo sądowe, że dochód rodziny należy liczyć jako przeciętny roczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji. Wskazała na swoją trudną sytuację bytową, z którą boryka się jako samotna matka.
W odpowiedzi na wniesioną skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zasygnalizować należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie spraw administracyjnych i nie ma kompetencji do zmiany zaskarżonych do niego decyzji administracyjnych, bada natomiast czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Badana sprawa dotyczy odmowy przyznania skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej A. S. na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 z późn. zm.)
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo.
W myśl art. 2 pkt 11 ustawy, osoba uprawniona to osoba uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Z kolei bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych (art. 2 pkt 2 ustawy).
Wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego został złożony w dniu 18 września 2013 r., a z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 10 września 2013 r. wynika, że w okresie ostatnich dwóch miesięcy egzekucja świadczeń alimentacyjnych należnych od R. S. przyznanych A. S. wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. [...] w wysokości 600 zł miesięcznie okazała się bezskuteczna.
Oznacza to, że A. S. urodzona w dniu [...] 1996 r. jest osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przy czym zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.
Dochód rodziny według art. 2 pkt 5 ustawy to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Dochód ten oznacza zatem sumę dochodów członków rodziny, zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm.).
W niniejszej sprawie dochód rodziny to dochód E. S., gdyż jej córka A. S. jest uczennicą liceum ogólnokształcącego i nie osiąga dochodu. Według art. 2 pkt 5a ustawy dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a, przy czym okres świadczeniowy to według art. 2 pkt 8 ustawy okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego.
Dochodem E. S. jest zatem jej przeciętny miesięczny dochód osiągnięty w roku kalendarzowym 2012 r., z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a.
Z akt sprawy wynika, że E. S. w 2012 r. osiągnęła dochód ze stosunku pracy, jednakże jest to dochód utracony, tj. utracony w związku z utratą zatrudnienia (art. 2 pkt 17 lit. c) i jako taki nie jest uwzględniany zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy, według którego "w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego". Utrata zatrudnienia w 2012 r. wynika ze świadectwa pracy z dnia 18 grudnia 2012 r. Jednakże w 2012 r. E. S. otrzymała alimenty w wysokości 300 zł, co wynika z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 10 września 2013 r. Alimenty na rzecz dzieci wchodzą w skład dochodu na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy w związku z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przeciętny miesięczny dochód E. S. w 2012 r. wyniósł zatem 25 zł (w wyniku podziału kwoty 300 zł przez liczbę 12 miesięcy).
Według art. 9 ust. 4a ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Z akt sprawy wynika, że od dnia 7 czerwca 2013 r. E. S. otrzymywała świadczenie rehabilitacyjne i świadczenie to było przyznane do dnia 1 czerwca 2014 r. (oświadczenie skarżącej z dnia 10 lutego 2014 r.). Świadczenie to stanowi dochód uzyskany w 2013 r. zgodnie z art. 2 pkt 18 lit. f ustawy. Dochód z tego tytułu był uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, tj. w dniu wydania decyzji pierwszoinstancyjnej czyli w dniu [...] 2014 r., a zatem dochód E. S. należało powiększyć o kwotę świadczenie rehabilitacyjnego z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód z tego tytułu został osiągnięty, tj. z miesiąca lipca 2013 r. Z zaświadczenia ZUS z dnia 22 stycznia 2014 r. wynika, że dochód z tego tytułu wynosił 1988,13 zł.
Dochód E. S. obejmuje zatem kwotę 25 zł z tytułu jej przeciętnego miesięcznego dochodu w 2012 r. oraz kwotę 1988,13 zł z tytułu uzyskanego w 2013 r. dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Dochód ten stanowi zatem kwotę 2013,13 zł, a w konsekwencji dochód na członka dwuosobowej rodziny wynosi 1006,56 zł i przekracza kryterium dochodowe, o jakim mowa w art. 9 ust. 2 ustawy.
Odnosząc się do stanowiska skarżącej zaprezentowanego w skardze do sądu administracyjnego, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela poglądu, zgodnie z którym dochód rodziny należy liczyć jako przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym, a zatem organy powinny uwzględnić jedynie 1/12 dochodu uzyskanego przez skarżącą w lipcu 2013 r. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 stycznia 2014 r., I OSK 2094/13, "zestawienie treści art. 9 ust. 4a z ustawowymi definicjami pojęć "dochód rodziny" i "dochód członka rodziny" prowadzi do wniosku, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy, przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty.
Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie. (...) Z szeregu przepisów ustawy w aktualnym brzmieniu, wynika, że kryterium dochodowe ujęte w skali miesiąca musi być spełnione w trakcie całego okresu świadczeniowego, tak by dochód rodziny uzyskiwany w każdym miesiącu tego okresu mieścił się w granicach określonych ustawowo, a więc by nie przekraczał kwoty 725 zł na osobę w rodzinie. Potwierdzeniem tego jest unormowanie zawarte w art. 19 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia.
Z kolei art. 18 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenia nie przysługują od miesiąca po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. (...) Uzyskanie dodatkowego dochodu przez członka rodziny tylko w jedynym miesiącu nie wpływa na prawo do świadczenia alimentacyjnego. Z treści art. 9 ust. 4a ustawy wynika, że nie chodzi o dochód uzyskiwany tylko przez 1 miesiąc, doliczeniu podlega bowiem dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty.
Z kolei zawarte w omawianym przepisie zastrzeżenie, zgodnie z którym dochód uzyskany po roku poprzedzającym okres świadczeniowy dolicza się do dochodu członka rodziny, pod warunkiem że jest on uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń, zakłada doliczenie do dochodu długotrwale uzyskiwanego. Natomiast w przypadku utraty takiego dochodu, nawet gdyby do utraty doszło po 2 miesiącach jego uzyskiwania, należałoby dochód rodziny pomniejszyć o utracony dochód. Tak więc dochód uzyskany w 1 miesiącu w ogóle nie wpłynie na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, natomiast uzyskany na okres dłuższy, będzie miał wpływ na to prawo tylko przez okres jego otrzymywania".
Również w wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., I OSK 2373/12 NSA podkreślił, że "już zatem będące skutkiem uzyskania nowego źródła dochodu przekroczenie kryterium (725 zł) w jednym miesiącu rzutuje na prawo do świadczeń, zważywszy, że dochody uzyskane w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy stanowią podstawę do ustalenia miesięcznej kwoty dochodu rodziny na cały okres świadczeniowy, przez co nowy uzyskany w trakcie tego okresu dochód wpływa jedynie na wysokość miesięcznego dochodu rodziny, nie zaś na sumę dochodów, ustaloną i wyliczoną w skali roku dla danego okresu świadczeniowego.
Natomiast średnia dwunastomiesięczna z roku bazowego (roku kalendarzowego poprzedzającego okres świadczeniowy) jest jedynie punktem wyjścia dla ustalenia dochodu rodziny (miesięcznego) z uwzględnieniem doliczanego do niej dochodu uzyskanego i odliczanego od niej dochodu utraconego, co ustawa ujmuje jako zdarzenie jednostkowe związane z uzyskaniem przez rodzinę nowego źródła dochodu (art. 2 pkt 18) lub utratą dotychczasowego źródła dochodu (part. 2 pkt 17)".
Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę podzielając powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego stoi na stanowisku, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, dochód obejmujący kwotę miesięcznego dochodu następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. dochodu członka rodziny.
W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo ustaliły dochód skarżącej zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami, a stwierdzając przekroczenie kryterium dochodowego zobligowane były orzec o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, niezależnie od niekwestionowanej trudnej sytuacji bytowej skarżącej. Niezasadny okazał się tym samym zarzut naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Z powyższych powodów skargę, jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.