Uzasadnienie
W dniu 26 listopada 2014r. skarżąca E. S. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję SKO w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Wnioskodawczyni domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata. Wskazała, iż do czerwca 2014 r. pobierała zasiłek rehabilitacyjny i większość pieniędzy przeznaczała na swoje leczenie. Od dnia 2 czerwca 2014 r. pobiera już rentę. Samotnie wychowuje córkę. Dodała, że mąż ją porzucił pozostawiając ogromne długi.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia 22 stycznia 2015 r. umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowił dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.
W ustawowym terminie skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprzeciw od powyższego postanowienia. Zakwestionowała punkt I postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując, że to rozstrzygnięcie pozbawia jej prawa do sądu, gdyż nie jest w stanie pokryć żadnych kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie na mocy art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), z którego wynika, eż nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych, między innymi strony skarżące w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej.
Ponieważ przedmiotowa sprawa należy do zakresu spraw zwolnionych z mocy ustawy z obowiązku uiszczania kosztów sadowych, stąd wniosek skarżącej o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy. Innymi słowy, skarżąca nie poniesie żadnych kosztów postępowania w sprawie jako ustawowo zwolniona od ich ponoszenia. W związku z powyższym Sąd w pkt I sentencji postanowienia orzekł na podstawie 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że jeżeli strona, pomimo ustawowego zwolnienia jej od kosztów sądowych składa w tym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy, zasadnym jest umorzenie takiego postępowania, gdyż jest ono bezprzedmiotowe (por. postanowienie NSA z dnia 2 września 2010 r., I OZ 651/10, LEX nr 741897; postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2014 r., I OZ 1772/14; postanowienie NSA z dnia 19 września 2014 r., I OZ 761/14).
Natomiast odnosząc się do wniosku strony o ustanowienie adwokata z urzędu uznano, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z córką. Utrzymują się z renty w wysokości 1046 zł oraz alimentów na córkę w kwocie 500 zł. Zatem łączne dochody rodziny wynoszą 1546 zł. Skarżąca nie posiada na własność żadnych nieruchomości. Wynajmuje 2 pokoje w budynku należącym do jej matki i opłaty za media pokrywa w połowie. Wnioskodawczyni nie wykazała także posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności.
Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny.
Zgodnie z art. 246 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
W ocenie Sądu wnioskodawczyni wykazała w sposób wystarczający, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Skarżąca posiada bardzo niski dochód (1546 zł na dwie osoby), ponosi koszty utrzymania sama nie mając własnego majątku, utrzymuje się wraz z córką z renty oraz alimentów, nie wykazuje żadnego majątku ruchomego czy też nieruchomego ani oszczędności. Dodatkowo znalazła się w szczególnie trudnej sytuacji w związki z ogromnym zadłużeniem męża.
W sytuacji materialno-bytowej, w jakiej znajduje się wnioskodawczyni, odmowa przyznania jej pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu mogłaby doprowadzić do pozbawienia jej konstytucyjnego prawa do sądu.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.