Uzasadnienie
Ustanowiony dla strony radca prawny wyznaczony przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w osobie mecenasa W. K. reprezentował stronę w postepowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji za co otrzymał stosowne wynagrodzenie (k. 74). Następnie sporządził i wniósł skargę kasacyjną od niekorzystnego dla strony wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. j.w., w treści której sformułował wniosek o zasądzenie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu, oświadczając że skarżący nie pokrył tego wynagrodzenia. Wyznaczony radca prawny reprezentował również skarżącego w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (protokół k. 166), składając w jej trakcie spis kosztów wraz z wnioskiem o ich zwrot (k. 165).
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 2111/15 oddalił skargę kasacyjną bez orzekania o wynagrodzeniu za pomoc prawną spełnioną na zasadzie prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:
Stosownie do treści powołanego wyżej art. 250 §1 ppsa, wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Zasady te od dnia 1 stycznia 2016 r. precyzuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1805). Zamieszczony w tym rozporządzeniu przepis przejściowy przewiduje, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji (§22).
Zgodnie z §16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub części. W realiach rozstrzyganego przypadku oświadczenie takie zostało złożone przez radcę prawnego.
W myśl §2 ust. 2 powołanego rozporządzenia podstawę zasądzenia opłat stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-4. Gdy chodzi o postępowanie przed sądami administracyjnymi wysokość stawek minimalnych konkretyzuje umieszczony w rozdziale 4 rozporządzenia przepis §14 różnicując w zależności od charakteru sprawy, instancji i przejawionej przez radcę prawnego aktywności wysokość wskaźnika stawki należnego wynagrodzenia.
Za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje radcy prawnemu, który prowadził sprawę w pierwszej instancji należy się dalszych 180 zł stosownie do §14 ust. 2 pkt. 2 lit. a). Kwota ta odpowiada bowiem 75% stawki określonej w §14 ust. 2 pkt. 1 lit. c). Na mocy §2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia ustaloną opłatę podwyższa się o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług.
Co się natomiast tyczy zwrotu radcy prawnemu wydatków związanych z jego podrożą samochodem na rozprawę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to zdaniem orzekającego nie zachodzą warunki do ponoszenia przez Skarb Państwa w ramach kosztów nieopłacanej pomocy prawnej żądanej przez radcę prawnego kwoty wydatków związanych z jego podróżą na rozprawę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 18.05.2016 r. w oparciu o przepis §15 pkt. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.
Po pierwsze, wydatki te trudno uznawać za niezbędne skoro radca prawny nie skorzystał z przewidzianej prawem możliwości złożenia wniosku o zwolnienie go z obowiązków gdy czynność miała być dokonana w miejscowości innej niż siedziba kancelarii lub miejsce jego zamieszkania. Jedynie bowiem wtedy, gdyby radca prawny wniosek taki złożył a wniosek ten nie zostałby uwzględniony, wydatki związane z jego przyjazdem na rozprawę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym byłby wydatkami niezbędnymi. Pogląd taki wypowiedziany został pierwotnie co prawda w stosunku do adwokatów i na gruncie procedury karnej (por. wyrok SA w Katowicach z dnia 4 grudnia 2003 r. sygn. II AKa 365/2003 Lex Polonica 369927) ale nie można tracić z pola widzenia zbieżności uregulowań zawartych w art. 84 §2 kpk i w art. 253 ppsa. Na uwagę zasługują ponadto wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt.
II FSK 1197/05 a także postanowienie z dnia 13 marca 2012 r. sygn. II FZ 30/12. Wypływa bowiem z nich wniosek, że w sytuacji gdy nie było nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa na rozprawę zwrot kosztów podroży pełnomocnika na rozprawę trudno uznawać za wydatki niezbędne.
Po drugie, radca prawny nie udokumentował rzeczywiście poniesionych wydatków z tym związanych. Radca prawny poprzestał tylko na przedstawieniu wyliczonego przez siebie samego w przedstawionym spisie kosztów na trasie Z – W – Z ryczałtu w wysokości 621,83 zł. Posiłkowanie się jednak przez radcę prawnego zasadami wynikającymi z Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U.2013, poz.167) jest nieuprawnione. Powoływane rozporządzenie odnosi się do relacji pracownik – pracodawca a nie relacji jakie łączą Skarb Państwa z adwokatem świadczącym pomoc prawną z urzędu. Zresztą, nawet gdyby przyjąć optymistyczne założenie, że rozporządzenie to może być stosowane na drodze daleko posuniętej analogii, to i tak nie można tracić z pola widzenia, że ryczałt przysługuje za wykorzystanie samochodu prywatnego.
W realiach niniejszej sprawy radca prawny korzystał zaś z samochodu "ujętego w ewidencji środków trwałych kancelarii", co oznacza że chociaż korzystał z samochodu własnego to nie "prywatnego". W takiej zaś sytuacji brak jest wystarczająco przekonywujących argumentów dla finansowania ze środków budżetowych Skarbu Państwa samochodu, którego koszty użycia wchodzą w koszty uzyskania przychodu kancelarii radcy prawnego.
Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji.