Uzasadnienie
J.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Ł. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z [...] w przedmiocie odmowy zmiany w ewidencji gruntów i budynków.
Postanowieniem z 16 grudnia 2015 r. Starszy Referendarz Sądowy przyznał skarżącej J.S. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Wyrokiem z 24 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę.
Pełnomocnik skarżącej – ustawiony z urzędu – sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
W pismach z 16 i 20 maja 2016 r. skarżąca wniosła o ustanowienie adwokata z urzędu do wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadniając wniosek skarżąca stwierdziła, że pełnomocnik z urzędu reprezentował ją niezgodnie z prawem.
Postanowieniem z 25 maja 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie dotyczącym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Starszy Referendarz Sądowy stwierdził, że wnioski skarżącej z 16 i 20 maja 2016 r. o ustanowienie adwokata z urzędu są zbędne, gdyż prawomocnym postanowieniem z 16 grudnia 2015 r. zostało skarżącej już przyznane prawo pomocy w tym zakresie. Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. w dniu 30 grudnia 2015 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu – adwokat A.G. Wyznaczona z urzędu adwokat podjęła czynności związane z udzieleniem pomocy prawnej, ponieważ reprezentowała skarżąca na rozprawie (w jej imieniu występował pełnomocnik substytucyjny), a następnie w dniu 5 maja 2016 r. złożyła w sądzie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Wyznaczenie adwokata z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką w Ł. i podjęcie przez niego czynności procesowych, w tym przypadku udział w rozprawie i sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi wykonanie wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Starszy Referendarz Sądowy, powołując się na postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2009 r., I OZ 1076/09 oraz z 29 stycznia 2010 r., I OZ 45/10, zwrócił uwagę na brak w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego pełnomocnika w sprawie. Wskazał, że niezadowolenie strony ze sposobu świadczonej pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu nie stanowi podstawy do zmiany przez sąd (referendarza sądowego), osoby pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką w Ł. Rola referendarza sądowego ogranicza się jedynie do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy i do przyznania bądź też odmowy przyznania tego prawa wnioskodawcy, na zasadzie przesłanek wynikających z art. 246 § 1 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia.
Zdaniem sądu sprzeciw nie jest zasadny.
Starszy referendarz sądowy oceniając wniosek skarżącej, zawarty w pismach z 16 i 20 maja 2016 r., o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata prawidłowo uznał, że postępowanie sądowoadministracyjne w tej części powinno podlegać umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W literaturze przyjmuje się, że przepis ten należy interpretować w sposób rozszerzający tzn. obejmujący również takie sytuacje, w których zbędność rozpoznania wniosku zachodziła już w momencie jego złożenia (por. R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 990) Jeżeli zatem tak jak w niniejszej sprawie skarżącej zostało przyznane prawo pomocy prawomocnym postanowieniem, w wyniku czego ustanowiono na jej rzecz pełnomocnika i prawo to nie zostało w toku postępowania cofnięte, to kolejne zainicjowane przez skarżącą postępowanie w tym przedmiocie należało umorzyć – jako bezprzedmiotowe (por. postanowienie NSA z 11 lipca 2016 r., I OZ 715/16).
Poza tym z pism skarżącej z 16 i 20 maja 2016 r. oraz sprzeciwu od postanowienia z 25 maja 2016 r. wynika, że jedynym motywem złożenia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest przekonanie skarżącej, iż adwokat A.G. niewłaściwie ją reprezentowała, gdyż nie wniosła skargi kasacyjnej i sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Starszy Referendarz Sądowy, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie zauważył, że w p.p.s.a. brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego pełnomocnika w sprawie, a niezadowolenie strony ze sposobu świadczonej pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu nie stanowi podstawy do zmiany przez sąd (referendarza sądowego), osoby pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką w Ł. Rola referendarza sądowego ogranicza się jedynie do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy i do przyznania bądź też odmowy przyznania tego prawa wnioskodawcy, na zasadzie przesłanek wynikających z art. 246 § 1 p.p.s.a. Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z przepisami p.p.s.a. właściwość sądu administracyjnego w sprawach z zakresu prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika ogranicza się wyłącznie do ustanowienia takiego pełnomocnika.
Konkretna osoba jest natomiast wyznaczana przez właściwą korporację prawniczą (art. 245 § 2 oraz art. 253 p.p.s.a.), w niniejszej sprawie przez Okręgową Radę Adwokacką w Ł. Ani referendarz sądowy, ani sąd nie mógłby więc wydać postanowienia zgodnego z intencją skarżącej, czyli takiego, którego skutkiem byłaby zmiana pełnomocnika wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką w Ł. Zmiany takiej może dokonać wyłącznie właściwa korporacja prawnicza, w rozpatrywanej sprawie – Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. Powyższe potwierdza prawidłowość stanowisko Starszego Referendarza Sądowego zajętego w postanowieniu z 25 maja 2016 r., że rozpoznanie wniosku skarżącej było w tym stanie rzeczy zbędne.
Z tych względów sąd na podstawie art. 249a w zw. z art. 184 i art. 197 § 2 przy zastosowaniu art. 260 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.
D.Cz.