Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uchylił zaskarżone przez J. P. postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza O. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.
Uczestnik postępowania K. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Łączny dochód miesięczny z tytułu emerytury i dzierżawy ogródka wynosi 4030,73 zł. Są właścicielami domu jednorodzinnego o powierzchni 120 m². Uczestnik wskazał, że wraz żoną są osobami starszymi, schorowanymi i wymagają stałej opieki medycznej oraz rehabilitacji.
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2013 r. referendarz sądowy odmówił uczestnikowi przyznania prawa pomocy.
W dniu 13 czerwca 2013 r. do Sądu wpłynął sprzeciw K. P., w którym wskazał, że jego dochody z trudem wystarczają na pokrycie niezbędnych potrzeb. Podkreślił, że jest w stanie uiścić opłatę sądową w wysokości 100 złotych, natomiast nie jest w stanie pokryć wydatku na adwokata. W uzasadnieniu uczestnik szczegółowo rozliczył wydatki swojego gospodarstwa domowego, z którego wynika, że na świadczenia lecznicze i pielęgnacyjne przeznacza kwotę 800 złotych, na energię elektryczną kwotę 590 złotych, na ogrzewanie domu na węgiel kwotę 250 złotych, koszty wyżywienia – 1500 złotych, na podatki i opłaty kwotę 300 złotych oraz 200 złotych na spłatę 3-letniej pożyczki w wysokości 6000 złotych na remont dachu po huraganie w 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
Analiza przedstawionych przez K. P. informacji, zawartych w złożonym urzędowym formularzu, daje podstawy do twierdzenia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie w części.
Uczestnik wykazał, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 punkt 1 powoływanej ustawy w zakresie przyznania adwokata. Źródłem dochodu uczestnika i jego żony jest emerytura oraz dzierżawa ogródka. Miesięcznie dochód ich dwuosobowego gospodarstwa wynosi 4040 złotych. Uczestnik wyjaśnił, że wraz z żoną są osobami starszymi i schorowanymi i często korzystają z opieki medycznej oraz rehabilitacji, co pochłania większość środków finansowych.
W ocenie Sądu okoliczności te przemawiają za przyznaniem K. P. prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bowiem nie jest sam w stanie ich ponieść.
W zakresie natomiast zwolnienia od kosztów sądowych Sąd uznał, że uczestnik nie wykazał, że nie jest w stanie ich uiścić bez uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Wyjaśnić bowiem należy, że źródłem jego dochodu jest emerytura w wysokości 2.214,33 złotych oraz emerytura żony – 1516,40 złotych. Tymczasem na obecnym etapie przedmiotowego postępowania uczestnik ewentualnie będzie zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 złotych. Uiszczenie tej kwoty w zestawieniu z osiąganym przez uczestnika dochodem nie stanowi zbytniego obciążenia dla jego aktualnej sytuacji finansowej, które mogłoby skutkować popadnięciem w stan zubożenia. Jednocześnie zauważyć należy, że ewentualna konieczność uiszczenia kolejnych kosztów postępowania będzie rozłożona w czasie, co daje możliwość ich poniesienia.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.
D.T.
- - ---------------------- 3 4