Uzasadnienie
Decyzją z 24 stycznia 2023 r. nr BP.501.518.2022.2152.PO15.353559 Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, zwanej dalej u.t.d.), lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm., dalej zwanej p.r.d.), § 5 i § 6 w związku z lp. 5.2.3 lit. e) zał. nr 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019, poz. 2141) - po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 8 lutego 2022 r. nr WITD.DI.0152.XV1206/7/22 o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
16 września 2021 r. przeprowadzono kontrolę drogową w miejscowości W. w ciągu drogi krajowej 72 pojazdu marki MAN o nr rej. [...], którym kierował A. R.. Kierowca ww. pojazdem wykonywał krajowy przewóz rzeczy w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy M. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. M. w Ł.. W toku kontroli stanu technicznego pojazdu ustalono, że wkład lewego lusterka jest uszkodzony, słyszalne ubytki powietrza w pneumatycznym układzie hamulcowym powodujące spadek wskazań na manometrze, niesprawne światła cofania oraz nadmiernie zużytą rzeźbę bieżnika wewnętrznej opony lewej 2 osi pojazdu. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z 16 września 2021 r. 8 lutego 2022 r. organ I instancji wydał decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2000 zł na stronę za naruszenia stwierdzone w toku kontroli. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowane jako niebezpieczne - za każdy pojazd.
W odwołaniu M. M. zarzucił decyzji naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 92c u.t.d. Strona podniosła, że organ I instancji dokonał błędnych ustaleń faktycznych, które w konsekwencji doprowadziły do nałożenia na nią kary. Wskazała, że wkład lusterka mimo pęknięcia nie ograniczał w sposób znaczący pola widzenia kierowcy, a niesprawne światło cofania zostało niezwłocznie naprawione po przeprowadzonej kontroli. Zdaniem strony prawidłowe sprawdzenie układu hamulcowego powinno zostać poprzedzone napełnieniem układu hamulcowego i następnie włączeniem silnika. Dopiero wówczas można zaobserwować czy dochodzi do niekontrolowanego wydobywania się powietrza z układu hamulcowego, i czy występuje spadek ciśnienia na manometrach. Strona podniosła, że przeprowadzenie kontroli w zakresie układu hamulcowego przy wyłączonym silniku było błędne i jedynie wskazana przez nią metoda byłaby miarodajna.
Dodatkowo strona poddała w wątpliwość, aby głębokość bieżnika skontrolowanej opony była mniejsza niż 1,6 mm, gdyż w toku przeprowadzonej w warsztacie kontroli, ustalono, iż głębokość bieżnika na przedmiotowej oponie w najmniejszym miejscu wynosi 5 mm, tym samym mieszcząc się w granicach wyznaczonych przez obowiązujące przepisy. Ponadto odwołujący odniósł się do faktu podpisania protokołu kontroli przez kierowcę i wyjaśnił, że nie jest on osobą uprawnioną do składania oświadczeń w imieniu prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa i jego oświadczenie nie powinno wywołać skutku wskazanego przez organ I instancji.
Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwołał się do treści art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 oraz art. 92c oraz art. 4 pkt 22 lit. l u.t.d.
Ponadto organ wskazał, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. Kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f, które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1.
Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie do § 5 ust. 7 rozporządzenia MSWiA usterki stwierdzone podczas badania stanu technicznego pojazdu dzieli się na trzy kategorie:
- 1) usterki drobne - usterki bez znaczącego wpływu na bezpieczeństwo pojazdu lub wymagania ochrony środowiska, które nie powodują ograniczenia w dalszym używaniu pojazdu;
- 2) usterki poważne - usterki mogące zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego lub naruszać wymagania ochrony środowiska albo inne istotne nieprawidłowości, które dają podstawę do ograniczenia dalszego używania pojazdu oraz określenia warunków tego używania;
- 3) usterki niebezpieczne - usterki powodujące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu.
Organ wskazał, że w myśl § 11 ust. 7 pkt 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. 2016 r., poz. 2022 ze zm.) pojazd nie może być wyposażony, z zastrzeżeniem ust. 5 w opony, których wskaźniki pokazują graniczne zużycie bieżnika, a w odniesieniu do opon niezaopatrzonych w takie wskaźniki - o głębokości rzeźby bieżnika mniejszej niż 1,6 mm, z zastrzeżeniem § 23 ust. 4 pkt 3 oraz w opony o widocznych pęknięciach odsłaniających lub naruszających ich osnowę. Zgodnie z pkt 5.2.3 lit e) załącznika nr 1 do rozporządzenia MSWiA głębokość rzeźby bieżnika opony niezgodna z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia stanowi usterkę niebezpieczną.
GITD wyjaśnił, że zgromadzony w sprawie materiał wskazał, że naruszenie w postaci wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowane jako niebezpieczne - za każdy pojazd zawarte jest w lp. 9.2 do zał. 3 u.t.d. Powyższe naruszenie zostało wskazane w protokole szczegółowej drogowej kontroli technicznej zawierającym wykaz kontrolny z dnia 16 września 2021 r. w pkt 8 wykazu kontrolnego w pozycji nr 5 osie, koła, opony i zawieszenie jako usterki poważne lub niebezpieczne. Pozostałe usterki wskazano w pkt 8 wykazu kontrolnego, w pozycjach nr 1, 3, 4. Jednocześnie zatrzymano dowód rejestracyjny pojazdu z powodu usterek zagrażających bezpieczeństwu i zakazano dalszej jazdy.
Organ odwoławczy wskazał, że protokół kontroli drogowej z 16 września 2021 r. i protokół szczegółowej drogowej kontroli technicznej zawierający wykaz kontrolny z 16 września 2021 r. stanowią istotne dowody w przedmiotowej sprawie. Kierowca podpisał protokół kontroli drogowej oraz protokół szczegółowej drogowej kontroli technicznej zawierający wykaz kontrolny bez uwag i zastrzeżeń. Dokument urzędowy stanowi podstawowy element materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym. Organ prowadzący postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać ani kwestionować treści dokumentu urzędowego. Istota protokołu z kontroli wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny. Ponadto, stosownie do art. 74 § 4 u.t.d. kontrolowany ma prawo wnieść zastrzeżenia do protokołu.
Według art. 66 ust. 1 pkt 1 p.r.d. pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę.
Organ podkreślił, że bezspornym jest, że stwierdzoną usterkę polegającą na nadmiernie zużytej rzeźbie bieżnika wewnętrznej opony lewej 2 osi pojazdu określoną w lp. 5.2.3 lit. e) zał. nr 1 rozporządzenia MSWiA udokumentowaną protokołem kontroli należało uznać za zagrażanie bezpieczeństwu osób jadących pojazdem i innych uczestników ruchu. Co więcej, kontrolujący zatrzymali dowód rejestracyjny pojazdu do momentu usunięcia usterek i zakazali dalszej jazdy.
Zasadne zatem było wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie określone w lp. 9.2 załącznika nr 3 do ustawy.
Odnośnie zastrzeżeń strony dotyczących prawidłowości ustaleń kontroli i zakwalifikowania usterki jako usterki niebezpiecznej organ odwoławczy wskazał, że w toku przedmiotowej kontroli kontrolujący przeprowadzili kontrolę stanu technicznego zatrzymanego pojazdu stosownie do obowiązujących przepisów, w tym p.r.d. oraz rozporządzenia MSWiA. W wyniku przeprowadzonej kontroli organoleptycznej stwierdzono usterkę polegającą na niezgodnej z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia głębokości bieżnika na wewnętrznej oponie lewej 2 osi pojazdu marki MAN o nr rej. [...]. Zostało to opisane w protokole kontroli drogowej i protokole szczegółowej drogowej kontroli technicznej. Kontrolujący dokonali oceny stanu technicznego pojazdu, a stwierdzona usterka była możliwa do ustalenia za pomocą metody organoleptycznej, zgodnie z zapisami rozporządzenia MSWiA.
Organ zaznaczył, że zgodnie z § 1 ust. 5 oraz § 6 rozporządzenia MSWiA - inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego posiadają uprawnienia do kontroli technicznej drogowej, podczas której sprawdzają wymaganą dokumentację dotyczącą dopuszczenia pojazdu do ruchu, w szczególności dokumentu potwierdzającego przeprowadzenie badania technicznego a także przeprowadzają wzrokową ocenę stanu technicznego pojazdu. Następnie fakt dokonania kontroli dokumentują w protokole drogowej kontroli technicznej zawierającej wykaz kontrolny z wpisem o pozycjach podlegających szczegółowej kontroli. Protokół sporządzany jest w dwóch egzemplarzach i niezwłocznie przekazywany jest kierowcy kontrolowanego pojazdu. W niniejszej sprawie, kierowca uczestniczący w kontroli, podpisał protokół drogowej kontroli technicznej z 16 września 2021 r. bez uwag, co potwierdza fakt wystąpienia usterek stwierdzonych przez kontrolujących w dniu 16 września 2021 r. i wyklucza subiektywność tych ustaleń.
Organ odwoławczy podniósł, że rozporządzenie MSWiA w zał. nr 1 w lp. 5.2.3 lit. e) rozgranicza i jasno określa, że widoczny wskaźnik granicznego zużycia bieżnika opony stanowi usterkę poważną natomiast jako usterkę niebezpieczną wskazuje głębokość rzeźby bieżnika opony niezgodną z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że podczas kontroli wykryto usterkę niebezpieczną zagrażającą bezpieczeństwu. Jednocześnie strona nie przedstawiła ani w toku postępowania ani w odwołaniu żadnych dowodów pozwalających obalić ustalenia organu I instancji, a potwierdzających, że poddany kontroli pojazd był sprawny. Organ wskazał, że przesłane wraz z wyjaśnieniami zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym z 22 września 2021 r., wykonanym 6 dni po przedmiotowej kontroli, nie jest dokumentem, który świadczyłby o tym, że w dniu 16 września 2021 r. skontrolowany pojazd był sprawny.
Ponadto w toku przeprowadzonej kontroli technicznej stwierdzono usterki polegające na uszkodzeniu wkładu lewego lusterka, niesprawnych światłach cofania oraz słyszalnych ubytkach powietrza w pneumatycznym układzie hamulcowym powodujące spadek wskazań na manometrze. Usterki te zostały kolejno określone w lp. 3.3 lit. b) jako usterka drobna, lp. 4.6.1 lit. a) jako usterka drobna oraz lp. 1.1.11 lit. b) jako usterka poważna lp. 1.1.3 lit. a) jako usterka poważna. Powyższe zdaniem organu jasno wskazuje, że w dniu 16 września 2021 r. pojazd marki MAN o nr rej. [...] nie był pojazdem sprawnym technicznie i posiadającym więcej niż jedną usterkę drobną i poważną. Jednocześnie organ wyjaśnił, że ww. usterki nie stanowią podstawy nałożenia kary w niniejszym postępowaniu.
Organ zaznaczył, że gromadzenie dowodów w ramach postępowania administracyjnego nie spoczywa jedynie na organie administracji publicznej. Strona zarówno w toku postępowania przed organem I instancji jak i organem odwoławczym nie przedstawiła dowodów na inny niż stwierdzony przez kontrolujących stan faktyczny. Ponadto strona nie przedłożyła dowodów wskazujących, że nie miała wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia.
Odnośnie zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, organ odwoławczy po szczegółowej analizie całości materiału dowodowego zważył, że są one niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie organu odwoławczego postępowanie administracyjne w I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów. Organ I instancji zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Organ I instancji pouczył stronę o przysługujących jej prawach oraz w uzasadnieniu swej decyzji odniósł się do problematyki sprawy. Swoje rozstrzygnięcie organ I instancji oparł na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli i prawidłowo dokonał jego wszechstronnej oceny. Zaskarżona decyzja jest zatem prawidłowa i została wydana wskutek jednoznacznie ustalonego stanu faktycznego i prawnego.
Niewątpliwie strona miała zapewniony czynny udział w sprawie, czego potwierdzeniem są złożone przez nią wyjaśnienia w sprawie. Zdaniem GITD w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest jasny i jednoznaczny, nie wystąpiły również żadne wątpliwości, których nie dałoby się rozstrzygnąć, a organ I instancji jak i dokonujący kontroli inspektorzy działali w granicach wyznaczonych przez obowiązujące przepisy prawa.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a) kontroli o której mowa w art. 50 pkt 1 lit. a-j i pkt 5 w art. 87 u.t.d. podlega kierujący pojazdami w zakresie i na zasadach określonych w przepisach u.t.d., art. 129a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, ustawie z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. Ponadto na podstawie art. 67 ust. 1 u.t.d. Inspekcja współdziała m.in. z Policją w zakresie transportu drogowego lub w związku z tym transportem, z uwzględnieniem właściwości i kompetencji tych organów oraz zadań Inspekcji.
Organ odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że w niniejszej sprawie karę pieniężną nałożono jedynie w wyniku stwierdzenia usterki niebezpiecznej zakwalifikowanej zgodnie z lp. 5.2.3 lit. e), a polegającej na niezgodnej z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia głębokości rzeźby bieżnika opony.
Odnośnie możliwości zastosowania przepisów egzoneracyjnych w niniejszej sprawie, w ocenie organu odwoławczego nie zaszły okoliczności stanowiące przesłanki do ich zastosowania. W niniejszej sprawie strona nie udowodniła, że dopełniła ciążący na niej obowiązek i podjęła wszelkie możliwe środki w celu zapobiegania powstawaniu naruszeń. Organ odwoławczy zważył, że przedsiębiorca nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających istnienie okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie ww. przepisów.
W odniesieniu do wysokości kary GITD zauważył, że przepisy u.t.d. określają w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. Kary pieniężne za naruszenia powstałe na gruncie u.t.d. są określone w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego.
W skardze M. M. zarzucił naruszenie art. 7, 77, 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w konsekwencji czego organ administracji błędnie przyjął, że w kontrolowanym pojeździe istniały usterki dające podstawę do nałożenia kary pieniężnej.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Strona podniosła, że wkład lusterka bocznego lewego w kontrolowanym pojeździe był pęknięty w momencie przeprowadzania kontroli, jednak co istotne nie ograniczał on w znaczący sposób pola widzenia kierowcy. Tym samym nie mogło to stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej. Natomiast niesprawne światło cofania zostało niezwłocznie naprawione po przeprowadzonej kontroli - wymieniono przepaloną żarówkę.
W przedmiocie zastrzeżeń co do szczelności układu pneumatycznego hamulców skarżący ponownie zwrócił uwagę, że kontrola w tym zakresie została przeprowadzona w sposób skrajnie nierzetelny. W tym miejscu organ ponownie wskazał, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów mogących obalić ustalenia organu I instancji.
Skarżący zakwestionował także twierdzenia organu I instancji dotyczące rzekomej nadmiernie zużytej rzeźby bieżnika opony w kontrolowanym pojeździe. Zgodnie z obowiązującymi przepisami minimalna głębokość bieżnika w samochodzie ciężarowym wynosi 1,6 mm. Natomiast podczas kontroli przeprowadzonej w warsztacie samochodowym ustalono, że głębokość bieżnika w kole sprawdzanym przez policjantów w najmniejszym miejscu wynosi 5 mm. Tym samym mieści się ona w granicach wyznaczonych przez obowiązujące przepisy. Według oświadczenia kierowcy funkcjonariusz nie użył do tego pomiaru przyrządu jakim dysponuje ITD. Tylko dokonał tego na "tzw. oko", co nie jest dowodem w świetle prawa.
Odnosząc się do podpisania protokołu kontrolnego przez kierowcę skarżący powtórzył wcześniejsze stanowisko zaprezentowane w tej kwestii.
Skarżący podniósł, że przeprowadzona kontrola pojazdu w dniu 22 września 2021 r. w warsztacie samochodowym posiadającym właściwą infrastrukturę potrzebną do przeprowadzenia rzetelnej diagnostyki pozwoliła wykluczyć istnienie usterek, o których mowa w wydanej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 24 stycznia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 2000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Podstawę nałożenia kary pieniężnej stanowiło stwierdzenie w toku kontroli drogowej nadmiernego zużycia rzeźby bieżnika wewnętrznej opony lewej 2 osi pojazdu. Organ zakwalifikował usterkę jako niebezpieczną i nałożył karę przewidzianą w lp. 9.2 załącznika Nr 3 do u.t.d. Pozostałe usterki, wbrew stanowisku skarżącego, nie stanowiły podstawy nałożenia kary pieniężnej.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe nie dawało podstaw nałożenia przedmiotowej kary, bowiem organy naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, co obligowało do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Na wstępie rozważań trzeba przypomnieć, że podstawą prawną nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 2000 zł były przepisy art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d., z których wynika, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie (ust. 1), przy czym suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 załącznika nr 3 do ustawy (art. 92 ust. 7 pkt 1 u.t.d.).
W niniejszym przypadku w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 16 września 2021 r. stwierdzono naruszenie opisane w lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d., polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne - za każdy pojazd, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 2000 zł.
Jeszcze raz należy podkreślić, jak słusznie zauważył w zaskarżonej decyzji organ, że usterki w postaci uszkodzenia wkładu lewego lusterka, niesprawnych świateł cofania i słyszalnych ubytków w układzie hamulcowym zostały zakwalifikowane jako drobne i nie stanowiły podstawy do wymierzenia kary pieniężnej. Zatem zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługiwały na uwzględnienie.
Przechodząc do dalszej części rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 66 ust. 1 p.r.d. pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę (pkt 1), jak też zapewniało łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami m.in. do kierowania i hamowania (pkt 5). Szczegółowe wymogi w omawianym zakresie przewiduje § 11 ust. 7 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2022 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.), zgodnie z którym pojazd nie może być wyposażony, z zastrzeżeniem ust. 5, w opony, których wskaźniki pokazują graniczne zużycie bieżnika, a w odniesieniu do opon niezaopatrzonych w takie wskaźniki - o głębokości rzeźby bieżnika mniejszej niż 1,6 mm, z zastrzeżeniem § 23 ust. 4 pkt 3. Zgodnie z tym ostatnim przepisem autobus powinien być wyposażony w opony o głębokości rzeźby bieżnika co najmniej 3 mm. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli był pojazd ciężarowy, a zatem zastrzeżenie z § 23 ust. 4 pkt 3 nie ma zastosowania.
Oceniając prawidłowość przeprowadzonej kontroli zauważyć należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się protokół kontroli drogowej z 16 września 2021 r. nr [...] przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Policji. W protokole opisano m.in. naruszenie polegające na nadmiernie zużytej rzeźbie bieżnika opony wewnętrznej lewej osi 2 pojazdu. Kierowca podpisał bez uwag protokół kontroli, jak również protokół szczegółowej drogowej kontroli technicznej zawierający wykaz kontrolny. Zarówno w odwołaniu jak i w skardze do Sądu skarżący podnosi, że minimalna głębokość bieżnika w samochodzie ciężarowym wynosi 1,6 mm, lecz w toku przeprowadzonej kontroli w warsztacie samochodowym ustalono, że głębokość bieżnika w kole sprawdzanym przez policjantów w najmniejszym miejscu wyniosła 5 mm. Odnosząc się do powyższego organ stwierdził, że ustalenia przedstawione w protokole kontroli są prawidłowe.
W ocenie Sądu, stanowisko organu jest nieprawidłowe, bowiem nie dokonał on dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 74 u.t.d. z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół kontroli (ust. 1). Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego kontrolujący odnotowuje w protokole kontroli i podaje jej przyczynę (ust. 2). Oryginał protokołu kontroli zatrzymuje kontrolujący, a kopię doręcza się kontrolowanemu kierowcy, przedsiębiorcy lub podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy (ust. 3). Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust. 4).
W myśl art. 93 ust. 4 u.t.d. funkcjonariusz Policji, który ujawni naruszenie, za które niniejsza ustawa przewiduje karę pieniężną, przekazuje dokumenty z przeprowadzonej kontroli właściwemu ze względu na miejsce kontroli wojewódzkiemu inspektorowi transportu drogowego. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, postępowanie administracyjne prowadzi i decyzję administracyjną o nałożeniu kary pieniężnej wydaje wojewódzki inspektor transportu drogowego (ust. 5).
Z treści regulacji zawartej w cytowanym art. 74 ust. 1 wnioskuje się, że protokół kontroli stanowi dowód dokonanych w nim ustaleń i jest podstawowym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej.
Z powyższego względu oczywiste jest, że protokół kontroli nie powinien budzić wątpliwości co do zasadniczych okoliczności faktycznych sprawy. Tymczasem w ocenie Sądu analiza protokołu kontroli przeprowadzonej w rozpoznawanej sprawie w dniu 16 września 2021 r. wskazuje, że przedstawiono w nim m.in. datę, miejsce kontroli, imię i nazwisko kierowcy, numer rejestracyjny kontrolowanego pojazdu - [...], imię i nazwisko właściciela pojazdu, liczbę wskazanych naruszeń - 1 i ich opis. Opis stanu faktycznego oraz stwierdzonego naruszenia, zakwalifikowanego do lp. 9.2 załącznika Nr 3 do u.t.d., zawiera również załącznik nr 2 do protokołu kontroli. Wprawdzie protokół i załącznik podpisał kontrolujący (asp. P.W.) i kierowca, jednakże numer rejestracyjny kontrolowanego pojazdu nie jest zgodny z numerem rejestracyjnym wskazanym w innych dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Z protokołu szczegółowej drogowej kontroli technicznej zawierającej wykaz kontrolny wynika, że przedmiotem kontroli był pojazd o numerze rejestracyjnym [...].
Powyższe wynika również z notatki urzędowej asp. P. W. z 16 września 2021 r. Z notatki tej wynika także, że kontrolę przeprowadzał z asp. T. O., ale notatka urzędowa asp. T. O. dotyczy innego samochodu i innej kontroli, a protokół nie został podpisany przez asp. T. O..
W wyjaśnieniach organu z 31 sierpnia 2023r., które wpłynęły do Sądu po ogłoszeniu wyroku, wynika, że kontrola drogowa dotyczyła pojazdu marki MAN nr rej. [...]. Zdaniem Sądu, rozbieżności pomiędzy protokołem kontroli a protokołem szczegółowej drogowej kontroli technicznej i notatką urzędową asp. P. W. z 16 września 2021 r. (k. 32 akt admin.) dotyczące numeru rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu były istotne i wymagały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Nie można przyjąć, że dokument urzędowy - protokół kontroli drogowej - nie budził wątpliwości i nie wymagał wyjaśnienia ww. rozbieżności. Istotne znaczenie ma prawidłowe oznaczenie w protokole kontrolowanego pojazdu. Nie jest bowiem do zaakceptowania sytuacja, że numer rejestracyjny zatrzymanego do kontroli pojazdu budzi wątpliwości, które nie zostały przez organ wyjaśnione w trakcie postępowania administracyjnego.
Z załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 listopada 2019 r. "Sposób identyfikowania pojazdu, zakres i metody kontroli jego stanu technicznego" z poz. 5.2.3. wynika, że metodą kontroli opon jest metoda organoleptyczna całej opony przez przemieszczenie pojazdu do przodu i do tyłu. W pozycji e) wskazano: widoczny wskaźnik granicznego zużycia bieżnika opony - głębokość rzeźby bieżnika opony niezgodna z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.
W protokole kontroli z 16 września 2021 r. oraz w załączniku do niego, jak również w protokole szczegółowej drogowej kontroli technicznej zawierającym wykaz kontrolny brak jest opisu przeprowadzonych przez funkcjonariuszy (czy jednego funkcjonariusza, co nie zostało ustalone) czynności kontrolnych w zakresie zużycia rzeźby bieżnika opony. Protokół zawiera jedynie stwierdzenie: "nadmiernie zużyta rzeźba bieżnika opony wewnętrznej lewej osi drugiej". Skoro § 11 ust. 7 pkt 4 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia zawiera stwierdzenie, że pojazd nie może być wyposażony w opony, których wskaźniki pokazują graniczne zużycie bieżnika, a w odniesieniu do opon niezaopatrzonych w takie wskaźniki - o głębokości rzeźby bieżnika mniejszej niż 1,6 mm, to protokół kontroli powinien zawierać ustalenia w zakresie dokładnego stanu rzeźby bieżnika (np. przez dokonanie pomiaru cyfrowym miernikiem głębokości bieżnika).
Przepis powyższy stanowi bowiem o granicznym zużyciu bieżnika oraz o głębokości rzeźby bieżnika, nie zaś o nadmiernie zużytej rzeźbie bieżnika, jak wskazano w protokole kontroli. W przypadku braku takich ustaleń dowodem, który pozwoliłby zweryfikować zapisy w protokole kontroli powinna być dokumentacja zdjęciowa. W rozpoznawanej sprawie dokumentacja fotograficzna nie została sporządzona, co nie pozwala na ocenę, czy przeprowadzający kontrolę drogową zasadnie zaznaczył w protokole kontroli, że wykryto usterkę niebezpieczną. Notatka urzędowa asp. P. W. z 16 września 2021 r. przeprowadzającego kontrolę również powyższych wątpliwości nie wyjaśnia.
Wobec powyższego, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie protokół kontroli i protokół szczegółowej drogowej kontroli technicznej nie zostały sporządzone prawidłowo. Należy podkreślić, na co wskazuje w uzasadnieniu swojej decyzji również organ, że dowód z dokumentu urzędowego - jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli - ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, to jest funkcjonariuszy i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. W trakcie czynności kontrolnych opisanych w protokole ustala się wiarygodny stan faktyczny znajdujący odzwierciedlenie w protokole, a w przypadku stwierdzenia naruszeń, stanowi on podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej (por. wyrok NSA z 10 marca 2023 r. sygn. II GSK 95/20 Lex nr 3575959).
Skoro protokół jest dokumentem urzędowym, to informacje w nim zawarte nie powinny budzić wątpliwości. W rozpoznawanej sprawie, jak już powyżej wykazano, protokół kontroli nie został sporządzony zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów u.t.d. Utrwalone protokołem czynności kontrolne mają charakter materialno-techniczny i odzwierciedlają ich przebieg oraz poczynione w ten sposób ustalenia. Dodatkowo protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny, a zasadniczo niemożliwy do odtworzenia. Z tego powodu uznaje się go za dokument mający szczególną moc dowodową. Jeżeli jednak treść takiego dokumentu nie jest oczywista, to istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu "przeciwko treści dokumentu" (art. 76 § 3 k.p.a.). Sąd zaznacza w tym miejscu, że podpisanie przez kierowcę protokołu kontroli bez zastrzeżeń nie powoduje, że automatycznie wyłączona jest możliwość zakwestionowania ustaleń w nim zawartych.
Z zebranego przez organy materiału dowodowego nie można zatem ustalić rzeczywistego stanu badanej opony, nie można zatem zakwalifikować usterki opony jako niebezpiecznej. Trzeba bowiem podkreślić, że tego rodzaju usterka zgodnie z obowiązującym w dacie kontroli załącznikiem Nr 1 pkt 5.2.3 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 listopada 2019 r. została zakwalifikowana jako usterka niebezpieczna. Stosownie do treści § 6 ust. 6 pkt 3 tego samego rozporządzenia usterki niebezpieczne to usterki powodujące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu.
Sąd uznał, że z uwagi na wyżej opisane niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy przedwczesne było wydanie zaskarżonej decyzji. Dopiero prawidłowe, niebudzące wątpliwości ustalenie stanu faktycznego sprawy daje podstawę do zastosowania przepisów prawa materialnego. Powyższe nie przesądza zaś, że rzeczywisty stan badanej opony opisanej w protokole kontroli nie odbiegał od wymogów określonych w rozporządzeniu.
W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko skarżącego, że dowód w sprawie może stanowić zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z 22 września 2021 r. Rację ma organ, że powyższe badanie, wykonane 6 dni po kontroli drogowej, nie potwierdza, że pojazd był sprawny w dniu kontroli.
Zalecenia co do dalszego postępowania wynikają z treści powyższego uzasadnienia. Organ odwoławczy powinien wyjaśnić wszystkie rozbieżności, ustalić prawidłowo i kompletnie stan faktyczny sprawy innymi środkami dowodowymi. Dopiero takie ustalenia, zgodne z wymogami wynikającymi z treści art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., mogą stanowić podstawę do wydania decyzji.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (100 zł - wpis od skargi).
eg