Uzasadnienie
W dniu 10 lutego 2017r. K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pomocą środków komunikacji elektronicznej skargę na decyzję Rektora Politechniki Ł. z dnia (...), nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu
Zarządzeniami z dnia 13 marca 2017r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie siedmiu dni, pod rygorem jej odrzucenia przez podpisanie skargi, bądź nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi oraz uiszczenie stosownie do treści § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł.
Powyższe zarządzenia (tj. osobne zobowiązujące do uzupełnienia braków formalnych skargi i osobne zobowiązujące do uiszczenia wpisu sądowego od skargi) zostały skutecznie doręczone skarżącemu w jednej przesyłce w trybie zastępczym, tj. dorosłemu domownikowi w dniu 17 marca 2017r.
W dniu 29 marca 2017r. do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżącego z dnia 24 marca 2017r., do którego załączył pełnomocnictwo procesowe wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, dowód uiszczenia w dniu 21 marca 2017r. wpisu sądowego od skargi oraz kopię skargi wniesionej w dniu 10 lutego 2017r. do organu administracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, która nie została opatrzona własnoręcznym podpisem skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W myśl art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 tego przepisu. Elementy składowe pisma strony, a zatem i skargi zostały określone w art. 46 p.p.s.a. Z uregulowania zawartego w art. 46 § 1 p.p.s.a. wynika, że każde pismo strony powinno zawierać:
- 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;
- 2) oznaczenie rodzaju pisma;
- 3) osnowę wniosku lub oświadczenia;
- 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
- 5) wymienienie załączników.
Art. 49 p.p.s.a., stanowi z kolei, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Brak podpisu skargi stanowi brak formalny z tym, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nieuzupełnienie braku w terminie powoduje konsekwencje w postaci odrzucenia skargi.
Nowe zasady komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w tym dopuszczające wnoszenie pism procesowych w formie dokumentu elektronicznego, wprowadzono przepisami ustawy z 10 stycznia 2014r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014r., poz. 183 ze zm.). Na podstawie art. 112 pkt 2 ustawy z 5 września 2016r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz.U. z 2016r., poz. 1579) odpowiednie zmiany w przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wejdą w życie w dniu 15 maja 2018r. Obowiązująca obecnie ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje wykorzystania środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Regulacja ta nie jest dostosowana do nowych zasad komunikacji elektronicznej przewidzianych w postępowaniu administracyjnym.
Doręczanie pism w postępowaniu administracyjnym następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z 18 lipca 2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2013r., poz. 1422 ze zm.), jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z warunków określonych art. 391 § 1 pkt 1 – 3 K.p.a. Podstawę prawną dla powstania e – administracji tworzy przede wszystkim ustawa z 17 lutego 2005r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r., poz. 1114). Zgodnie z tą ustawą, również na sądy został nałożony obowiązek zapewnienia możliwości wymiany informacji w formie elektronicznej – przez wymianę dokumentów elektronicznych związanych z załatwianiem spraw należących do ich zakresu działania, przy wykorzystaniu informatycznych nośników danych lub środków komunikacji elektronicznej.
W uchwale z 12 maja 2014r., sygn. akt I OPS 10/13, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 p.p.s.a. – nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z 18 września 2002r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. z 2013r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że pismo procesowe sporządzone w formie elektronicznej, opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym spełnia warunek formalny pisma procesowego, o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednolicie, że pismo takie – po jego wydrukowaniu – jest dotknięte brakiem formalnym, który może być uzupełniony przez autora pisma poprzez złożenie podpisu własnoręcznego na jego wydruku (np. postanowienia NSA: z 18 grudnia 2013 r., l OZ 1188-1191/13; z 22 października 2013 r., II OZ 890/13; z 17 października 2013 r., l OSK 2391/13; z 1 sierpnia 2013 r., II OZ 327/13; z 22 sierpnia 2012 r., II OPP 11/12; z 3 sierpnia 2012 r., II OZ 657/12; z 25 lipca 2012 r., l OSK 1640/12; z 19 czerwca 2012 r., l OSK 1366/12; z 13 kwietnia 2012 r., l OZ 228-229/12; z 21 grudnia 2011 r., II FZ 447/11; z 17 marca 2011 r., l OSK 380/11; z 10 września 2008 r., l OZ 673/08; z 4 lipca 2008 r., l OPP 25/08). Podobne stanowisko – na gruncie przepisów kodeksu postępowania cywilnego – wyraził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 23 maja 2012 r., III CZP 9/12 (OSNC 2012, nr 11, poz. 128).
Podpis elektroniczny, w tym bezpieczny podpis elektroniczny, jest zawsze integralną częścią dokumentu elektronicznego. Możliwość skutecznego posługiwania się takim podpisem w pismach procesowych sporządzonych w formie elektronicznej (stanowiących zbiór danych w postaci elektronicznej) jest więc uzależniona od prawnej możliwości składania do sądu pism w tej formie, co musi być wyraźnie uregulowane w przepisach ustawy procesowej. Obecnie – z uwagi na treść art. 46 p.p.s.a. i brak w p.p.s.a. przepisów szczególnych dopuszczających wniesienie pisma procesowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej, opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym – nie jest dopuszczalne wniesienie takiego pisma do sądu administracyjnego aż do dnia wejścia w życie art. 4 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw, tj. 15 maja 2018 r. (art. 11 pkt 3 wskazanej ustawy zmieniającej). Powołana uchwała ma tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że wezwania, tj. osobne do uzupełnienia braków formalnych skargi i osobne zobowiązujące do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostały doręczone skarżącemu na adres podany w skardze w dniu 17 marca 2017r. Oznacza to, że 7-dniowy termin do wykonania wezwań, rozpoczął swój bieg od dnia 18 marca 2017r., a upływał w dniu 24 marca 2017r. (piątek). W zakreślonym terminie skarżący uzupełnił brak fiskalny skargi, nie uzupełnił natomiast braku formalnego skargi. Przedłożona bowiem w dniu 24 marca 2017r. do akt sprawy kopia wniesionej w dniu 10 lutego 2017r. do organu administracji skargi za pomocą środków komunikacji elektronicznej nie została opatrzona własnoręcznym podpisem skarżącego.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., skargę odrzucił. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi orzeczono stosownie do treści art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
B.K.