Uzasadnienie
Postanowieniem z 1 marca 2022 r. nr SKO.4121.23-24.2022, na podstawie art. 59 w zw. z art. 58, art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej: SKO), po rozpatrzeniu wniosku Z.K. przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 15 września 2021 r. nr DOM-PJR-III.5410.6.341.2021.DG dotyczącej wyrejestrowania pojazdu marki IKARUS o nr rej. [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 15 września 2021 r.
W uzasadnieniu postanowienia SKO stwierdziło, że warunkiem przywrócenia terminu jest łączne spełnienie następujących przesłanek:
- 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy,
- 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu,
- 3) dochowanie 7-dniowego terminu (nieprzywracalnego) od ustania przyczyn uchybienia do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu,
- 4) jednoczesne dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin.
Brak którejkolwiek z powołanych powyżej przesłanek uzasadnia odmowę przywrócenia terminu.
Zdaniem SKO, strona we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji właściwie nie tyle nie uprawdopodobniła braku swojej winy we wniesieniu przedmiotowego odwołania w przepisanym terminie, co wcale nie wskazała przyczyn takiego stanu rzeczy ograniczając się do stwierdzenia, iż cyt.: "w dniu 7 września doznałem zawału. Potem przebywałem w szpitalu. Dopiero dzisiaj dowiedziałem się o tej decyzji.".
SKO ustaliło, że decyzja organu I instancji została doręczona stronie 20 września 2021 r., co wprost wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Tym samym czyni to całkowicie chybioną wskazywaną przez stronę okoliczność niedotrzymania terminowego wniesienia odwołania, bowiem stosownie do art. 57 § 1 k.p.a. bieg 14-dniowego terminu do złożenia odwołania rozpoczął się 21 września 2021 r. i upłynął 4 października 2021 r.
Jednocześnie, w ocenie SKO, tego stanu rzeczy nie zmienia przedłożona przez stronę karta informacyjna z leczenia szpitalnego, z którego to dokumentu wprost wynika, iż strona w zakładzie opieki leczniczej przebywała od 3 do 7 września 2021 r. oraz karta informacyjna z 27 października 2021 r., z treści której wynika, iż strona na rehabilitacji kardiologicznej przebywała od 13 do 28 października 2021 r. Zdaniem SKO, samo powołanie się na powyższe stwierdzenia nie uzasadnia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
SKO, przywołując normę zawartą w art. 58 § 1 k.p.a. oraz orzecznictwo administracyjne uznało, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, co nie dało podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Strona powinna uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, podczas gdy strona w żadnym stopniu nawet nie spróbowała uprawdopodobnić braku swojej winy. Organ powinien jedynie ocenić przedstawione przez stronę okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Ponadto, uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. oznacza wykazanie za pomocą dowolnych środków, że wskazane przez stronę zdarzenie mogło zaistnieć, co jednak nie może opierać się wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach, zwłaszcza gdy są one w opozycji do pozyskanych w sprawie dowodów. Obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu spoczywa na zainteresowanym, a nie na organie.
W konsekwencji SKO przyjęło, że w rozpoznawanej sprawie nie została zachowana przesłanka przywrócenia terminu, o której mowa w art. 58 k.p.a., tj. strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania.
Z.K. złożył skargę na postanowienie SKO z 1 marca 2022 r., w której wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przywrócenie terminu do złożenia odwołania, a także o przyznanie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że ma wykształcenie zawodowe i nie zna się na prawie.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Postanowieniem z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SPP/Łd 30/22, starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W replice na odpowiedź na skargę pełnomocnik strony ustanowiony z urzędu, podtrzymał stanowisko w sprawie zgłoszone przez stronę, wnosząc o jej uwzględnienie, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentacji medycznej strony na fakt przebycia rozległego zawału serca przez stronę, hospitalizacji skarżącego 3-7 września 2021 r., badań lekarskich skarżącego 27 października 2021 r., złego stanu zdrowia strony w terminie do wniesienia odwołania od decyzji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jednocześnie oświadczając, iż koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, m.in. że skarżący 3 września 2021 r. przeszedł poważny, rozległy zawał serca. Spowodowało to konieczność hospitalizacji oraz dokonania inwazyjnego zabiegu medycznego - angioplastyki.
Skarżący do 7 września 2021 r. przebywał w szpitalu. Hospitalizacja wynosiła 4 dni, jednak zostało wskazane, iż gdyby nie stan zagrożenia epidemiologicznego, pobyt w jednostce medycznej powinien trwać dłużej. Zarażenie koronawirusem, tuż po przebytym zawale, byłoby skrajnie niebezpieczne dla skarżącego, w związku z czym postanowiono o jego wypisaniu ze szpitala. Skarżący, pomimo tego, że przebywał już w domu i 20 września 2021 r. odebrał decyzję, z której treścią się nie zgadzał, ze względu na stan zdrowia nie był w stanie sporządzić odwołania i wysłać do organu. Stan zdrowia skarżącego był na tyle poważny, że musiał korzystać z pomocy osób trzecich przy wykonywaniu podstawowych czynności.
W związku z powyższym nie miał on możliwości dokonania rzeczonej czynności ani udać się do profesjonalisty w celu sporządzenia odwołania. Dopiero 10 lutego 2022 r. skarżący zaczął samodzielnie wychodzić z domu i przestał korzystać z pomocy rodziny i przyjaciół. Wówczas niezwłocznie sporządził odwołanie od rzeczonej decyzji i złożył je wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Uwzględniając zatem stan zdrowia skarżącego od września 2021 r. do lutego 2022 r., skarżący nie miał możliwości złożenia odwołania od decyzji, w związku z czym uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) wykazała, że zaskarżone postanowienie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde naruszenie przepisów prawa będzie uzasadniało uwzględnienie wniesionej skargi do sądu administracyjnego, a jedynie takie, które będzie miało znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia.
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.
Przedmiotem skargi jest postanowienie SKO w Łodzi z 1 marca 2022 r., mocą którego odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Łodzi
W myśl art. 127 § 1 w zw. z art. 129 § 1 i 2 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie, które wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Zachowanie ustawowego terminu jest zatem jednym z warunków skuteczności wniesienia odwołania.
Przepis art. 58 k.p.a. przewiduje możliwość przywrócenia terminu, w tym terminu do wniesienia odwołania. Przepis ten stanowi bowiem, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).
Organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 4. Wydanie, Warszawa 2011, str. 411).
Podkreślić przy tym należy, że w przypadku wniosku, którego przedmiotem jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organem właściwym do jego rozpatrzenia jest organ właściwy do rozpatrzenia odwołania, który wydaje w tym zakresie ostateczne postanowienie (art. 59 § 2 k.p.a.).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy zauważyć, że uchybienie przez skarżącego terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z 15 września 2021 r. zostało stwierdzone stosownym postanowieniem SKO w Łodzi z 1 marca 2022 r., podjętym na podstawie art. 134 k.p.a.
Sporna decyzja organu I instancji z 15 września 2021 r., zawierająca pouczenie o sposobie i terminie zaskarżenia, została skutecznie doręczona skarżącemu 20 września 2021 r., wobec czego termin do jej zaskarżenia w drodze odwołania upływał z dniem 4 października 2021 r. Okoliczności te nie były przez skarżącego kwestionowane. Z akt administracyjnych wynika, że 3 września 2021 r. przeszedł on rozległy zawał serca, od 3 do 7 września 2021 r. przebywał na leczeniu szpitalnym, a od 13 do 28 października 2021 r. poddał się rehabilitacji. Ponadto, pełnomocnik skarżącego stwierdził, że w związku z zaistniałą sytuacją stan zdrowia skarżącego był na tyle poważny, że musiał korzystać z pomocy osób trzecich przy wykonywaniu podstawowych czynności. Dopiero 10 lutego 2022 r. skarżący zaczął samodzielnie wychodzić z domu i przestał korzystać z pomocy rodziny i przyjaciół. Wówczas niezwłocznie sporządził odwołanie od decyzji organu I instancji i złożył je wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.
Jak już wyżej wskazano, podstawową przesłanką uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Z dorobku orzecznictwa wynika, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą lub obłożną chorobę zainteresowanego, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2000 r., sygn. I SA 1072/2000; z 13 października 1999 r., sygn. I SA 459/99, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się również, że organ administracji, analizując przesłankę braku winy w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej, powinien kierować się okolicznościami sprawy w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, oraz brać pod uwagę uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem.
Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu nie jest wprawdzie równoznaczne z udowodnieniem tej okoliczność, niemniej jednak wymaga wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia niedającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej (por. postanowienia NSA z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I GZ 173/11; z 27 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 220/08, CBOSA). Podkreślić przy tym trzeba, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. wyrok NSA z 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06, CBOSA).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, który podziela skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie, że nawet zwolnienie lekarskie (zaświadczenie lekarskie), nie jest przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu, gdy nie wynika z niego, że pacjent nie mógł chodzić, a jego stan nie był na tyle ciężki i poważny, aby badający go lekarz miał podstawy do natychmiastowego skierowania pacjenta na leczenie szpitalne, czy też nakazanie, że chory powinien leżeć (por. wyrok WSA w Krakowie z 24 września 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 890/10; wyrok NSA z 31 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 278/11; wyrok NSA z 31 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2175/10, CBOSA).
W ocenie Sądu, za przeszkodę uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu nie sposób uznać okoliczności powołanych przez skarżącego i jego pełnomocnika. Skarżący przeszedł zawał serca, od 3 do 7 września 2021 r. przebywał na leczeniu szpitalnym, a od 13 do 28 października 2021 r. poddał się rehabilitacji. Decyzja organu I instancji z 15 września 2021 r. została wysłana na adres skarżącego i odebrana przez niego 20 września 2021 r., zatem stanowisko Kolegium, że przy zachowaniu należytej staranności strona mogła odpowiedzieć na zaadresowaną do niej korespondencję jest zasadne. Skarżący wiedział o tym, że przed organem I instancji toczy się postępowanie administracyjne w sprawie wyrejestrowania pojazdu, gdyż osobiście złożył wniosek o wyrejestrowanie pojazdu 29 stycznia 2021 r. (data nadania na poczcie).
Sąd nie podważa twierdzeń skarżącego i jego pełnomocnika, że w okresie w którym doręczono decyzję organu I instancji mógł on pozostawać w nie najlepszym stanie fizycznym i psychicznym. Zdaniem Sądu, okoliczności te nie stanowiła jednak nie dającej się usunąć przeszkody. Należy ponownie podkreślić, że skoro z art. 58 § 1 k.p.a. wynika, iż we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy wnioskodawcy w jego uchybieniu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie.
Takie okoliczności w sytuacji skarżącego, jakkolwiek trudnej, nie miały jednak miejsca. W toku postępowania administracyjnego skarżący nie wykazał, że jego choroba była takiego rodzaju, iż nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, a tym bardziej, że jej rodzaj czy objawy uniemożliwiały osobiste działanie. Z adnotacji lekarza w karcie informacyjnej z leczenia szpitalnego wynika jednoznacznie, że pacjenta wypisano w dniu 7 września 2021 r. w stanie ogólnym dobrym. Skarżący nie uprawdopodobnił, by po opuszczeniu szpitala stan jego zdrowia pogorszył się i nie był w stanie sporządzić pisma zawierającego odwołanie od decyzji. Zgodnie z treścią art. 128 k.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, że z jego treści wynika niezadowolenie z wydanej decyzji. Odwołanie mógł złożyć korzystając z pomocy osób trzecich. Jak wynika z treści pisma pełnomocnika strony korzystała ona z takiej pomocy.
W ocenie Sądu, Kolegium dokonało właściwych ustaleń faktycznych w sprawie i prawidłowo przeanalizowało przyczyny uchybienia terminu podane przez skarżącego, zasadnie oceniając je jako nieuprawdopodabniające braku winy w złożeniu odwołania po terminie. Nie sposób uznać za zachowanie odpowiadające obiektywnemu miernikowi staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy, dokonywanie czynności procesowych przez nią z tak znacznym, bo ponad 4-miesięcznym opóźnieniem.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
O wynagrodzeniu adwokata, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.).
k.ż.