Uzasadnienie
III SA/Łd 340/20
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096)- dalej: k.p.a. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]., nr [...] o odmowie przyznania KW płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
Wyżej wymienioną decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] odmówił skarżącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Wydane rozstrzygnięcie zawierało pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia odwołania, w terminie 14 dni. Powyższa decyzją została doręczona skarżącej osobiście w dniu 17 grudnia 2019 r.
Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia KW wniosła w dniu 10 stycznia 2020 r. (data nadania przesyłki pocztowej w UP Łęczyca) odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Jednocześnie strona wnosiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]
Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2020 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Następnie objętym przedmiotową skargą postanowieniem z dnia 30 stycznia 2020 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie bezsporne pozostaje, że będąca przedmiotem odwołania decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej w dniu 17 grudnia 2019 r. Tym samym, ustawowy 14 dniowy termin do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. upłynął w dniu 31 grudnia 2019 r. Natomiast odwołanie od decyzji strona złożyła dopiero w dniu 10 stycznia 2020 r., a więc z uchybieniem terminu, co wyklucza możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż postanowieniem z dnia 24 stycznia 2020 r. stronie odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi KW zarzuciła naruszenie art. 134 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy badanie okoliczności związanych z terminowością odwołania, a także związanych z uchybieniem terminu i zasadnością jego przywrócenia następuje wyłącznie w ramach trybu określonego w art. 58 i art. 59 k.p.a. Z uwagi na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając podniesiony zarzut skarżąca wskazała, iż obowiązek wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. dotyczy jedynie sytuacji, gdy strona składa odwołanie po terminie, ale nie domaga się przywrócenia terminu do dokonania tej czynności procesowej.
Natomiast w przypadku wniesienia wraz ze złożonym po terminie odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności (co miało miejsce w przedmiotowym stanie faktycznym), czyni zbędnym celowość i konieczność wydawania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a., gdyż kwestia zachowania terminu jest badana wyłącznie w ramach trybu określonego w art. 58 i art. 59 k.p.a. Na zasadność powyższego stanowiska strona przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych. Niezależnie od przedstawionej argumentacji skarżąca podniosła, że wydane wobec niej postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie jest prawomocne, gdyż jest przedmiotem wniesionej przez nią skargi do sądu administracyjnego. Z uwagi na powyższe organ winien wstrzymać się z wydaniem przedmiotowego postanowienia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w przedmiocie oceny zasadności odmowy przywrócenia terminu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 tej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W niniejszej sprawie przedmiotem wniesionej skargi KW uczyniła postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]., nr [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]. w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 256) – dalej: k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Powyżej powołany przepis nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką winien podjąć organ po otrzymaniu odwołania jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego.
Wskazać również należy, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 333/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 492/08 – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym pamiętać należy, iż stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 129 § 2 k.p.a.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zasadnie stwierdził, że odwołanie KW od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] wniesione zostało z uchybieniem terminu.
Wskazać należy, iż podstawę materialnoprawną w/w decyzji z dnia [...] stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1312), która na mocy art. 3 ust. 1 z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji nakazuje stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Powyższe oznacza, iż kwestia zachowania przez skarżącą terminu do skorzystania z przysługującego jej prawa wniesienia odwołania, jest oceniana poprzez treść art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
Wobec skutecznego doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji w dniu 17 grudnia 2019 r., co nie jest przez stronę kwestionowane, ustawowy 14 dniowy termin, przewidziany na wniesienie odwołania rozpoczął swój bieg w dniu 18 grudnia 2019 r. i upłynął w dniu 31 grudnia 2019 r. Tym samym wnosząc przedmiotowe odwołanie dopiero w dniu 10 stycznia 2020 r. skarżąca uchybiła powyższemu terminowi. Co więcej złożony przez stronę wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został rozpatrzony odmownie ostatecznym postanowieniem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]
Podkreślić również należy, że termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. jest terminem prekluzyjnym, co oznacza, iż jego uchybienie skutkuje bezskutecznością wniesionego odwołania, a jego upływ organ odwoławczy ma obowiązek uwzględnić z urzędu. Powyższe oznacza, że postanowienie wydane w trybie art. 134 k.p.a. zamyka postępowanie odwoławcze, a organ nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania Jednocześnie konsekwencją wniesienia odwołania po upływie 14 - dniowego terminu, zgodnie z art. 134 k.p.a., jest obowiązek stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby bowiem rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i oznaczałoby niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 listopada 2016 r., II SA/Wa 746/16; wyrok WSA w Warszawie z 6 września 2016 r., VI SA/Wa 952/16; wyrok WSA w Olsztynie z 1 września 2016 r., II SA/Ol 807/16; wyrok WSA w Poznaniu z 10 sierpnia 2016 r., III SA/Po 265/16; www.orzecznia.nsa.gov.pl).
Tym samym zarzut skargi, co do naruszenia art. 134 k.p.a. poprzez jego zastosowanie Sąd uznał za bezzasadny.
Odnosząc się natomiast do zawartego w uzasadnieniu skargi zarzutu dotyczącego, "co najmniej przedwczesnego" wydania zaskarżonego postanowienia, przed prawomocnym zakończeniem przez sąd administracyjny postępowania zainicjowanego skargą KW na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, Sąd stwierdza, iż jest on nieuzasadniony. Podkreślenia bowiem wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, a który Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela, że zamieszczenie przez stronę w odwołaniu prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia zobowiązuje organ odwoławczy do rozpatrzenia w pierwszej kolejności tej prośby w trybie i na zasadach określonych w art. 58 i 59 k.p.a. Dopiero ostateczne orzeczenie organu odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania umożliwi wydanie, na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok WSA w Łodzi z 21 października 2014 r.; II SA/Łd 1344/13, wyroki WSA w Warszawie z 12 grudnia 2019 r., I SA/WA 1576/19 i z 22 stycznia 2020 r., II SA/Wa 2100/19; wyrok WSA w Krakowie z 25 września 2018 r., II SA/Kr 1366/17; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przy czym, co należy jeszcze raz podkreślić w takiej sytuacji możliwość wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybieniu terminowi determinuje uprzednie wydanie ostatecznego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, które to postanowienie nie musi być jednak prawomocne.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w pierwszej kolejności ostatecznym postanowieniem z dnia [...] rozpatrzył odmownie wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a dopiero później zaskarżonym niniejszą skargą postanowieniem z dnia 30 stycznia 2020 r. stwierdził uchybienie przez skarżącą terminowi do wniesienia odwołania.
Mając powyższe na uwadze sąd na postawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do uprawnień wynikających z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. ab/