Uzasadnienie
III SA/Łd 392/23
Postanowieniem z 6 kwietnia 12023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej u.p.e.a., po rozpoznaniu zażalenia P.W. na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Skierniewicach z 22 grudnia 2022 r. w sprawie zarzutów zobowiązanego, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.
W związku z nieszczepieniem dziecka H.W., ur. [...] r., PPIS w Skierniewicach, upomnieniem Nr 13/2021 z 21 września 2021 r. wezwał ojca dziecka
P.W. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych.
W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w Skierniewicach wystawił 10 czerwca 2022 r. tytuł wykonawczy Nr [...], zobowiązując ojca dziecka do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw: błonicy, tężcowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych oraz wystosował do ŁPWIS jako organu egzekucyjnego wniosek z 10 czerwca 2022 r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony.
Następnie ŁPWIS, na podstawie art. 119 § 1 i nast. u.p.e.a. wydał 1 lipca 2022 r. postanowienie o nałożeniu grzywny w wysokości 1200,00 zł w celu przymuszenia strony do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego Nr [...].
Zobowiązany przesłał do ŁPWIS zarzuty z 11 lipca 2022 r. podnosząc: określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, wygaśnięcie obowiązku, brak wymagalności obowiązku, zastosowanie nadmiernie uciążliwego środka egzekucyjnego, zastosowanie środka egzekucyjnego, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy.
ŁPWIS, postanowieniem z 19 lipca 2022 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec strony w całości od dnia 13 lipca 2022 r.
PPIS w Skierniewicach postanowieniem z 5 sierpnia 2022 r. uznał zarzuty zobowiązanego w części dotyczącej wygaśnięcia obowiązku dotyczącego szczepienia przeciwko błonicy i tężcowi, a w pozostałym zakresie oddalił zarzuty strony na podstawie art. 34 § 2 pkt 2 lit. b) u.p.e.a.
Następnie 19 sierpnia 2022 r. zobowiązany uzupełnił wniesione wcześniej zarzuty, wskazując na wykonania w całości obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym Nr [...].
PPIS w Skierniewicach, postanowieniem z 2 września 2022 r. oddalił zarzut strony w całości.
Na ww. postanowienia strona wniosła zażalenia.
Postanowieniem z 17 listopada 2022 r. ŁPWIS uchylił zaskarżone postanowienia z 5 sierpnia 2022 r. oraz z 2 września 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Postanowieniem z 22 grudnia 2022 r. PPIS w Skierniewicach uznał zarzuty zobowiązanego w części dotyczącej wygaśnięcia obowiązku dotyczącego szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce, a w pozostałym zakresie oddalił zarzuty strony.
Na ww. postanowienie strona wniosła w terminie zażalenie, podnosząc:
1/ określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa;
2/ brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia;
3/ brak wymagalności obowiązku;
4/ naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie nadmiernie uciążliwego środka egzekucyjnego;
5/ naruszenie art. 7 § 3 u.p.e.a. poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z 6 kwietnia 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Analizując postanowienie PPIS w Skierniewicach z 22 grudnia 2022 r. uznające zarzuty zobowiązanego w części dotyczącej wygaśnięcia obowiązku dotyczącego szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce, natomiast w pozostałym zakresie oddalające zarzuty strony, ŁPWIS stwierdził, że wierzyciel prawidłowo ocenił wykonanie obowiązku zaległych obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka H.W. jako wygaśnięcie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym wystawionym przez PPIS w Skierniewicach.
Natomiast pozostałe zarzuty organ II instancji uznał za niezasadne. Wskazał, że PPIS w Skierniewicach w postanowieniu z 22 grudnia 2022 r., oddalającym zarzuty strony, wyjaśnił kwestie podstaw prawnych obowiązku szczepień. W ocenie ŁPWIS ww. postanowienie zawiera pełne uzasadnienie rozstrzygnięcia dotyczącego zarzutu braku wymagalności podnoszonego przez stronę.
ŁPWIS ponadto wskazał, że 19 lipca 2022 r. wydał postanowienie zawieszające postępowanie egzekucyjne wobec strony w całości z dniem 13 lipca 2022 r. do dnia zawiadomienia organu egzekucyjnego o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie wniesionych zarzutów, w związku z powyższym nałożona grzywna nie mogła zostać wyegzekwowana. ŁPWIS stwierdził, że wierzyciel w wydanym postanowieniu z 22 grudnia 2022 r. prawidłowo ocenił, że zarzut zastosowania środka egzekucyjnego, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany, jest nieuzasadniony.
Ponadto jak wynika z akt sprawy, dziecko H.W. została poddana wszystkim zaległym obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynikających z tytułu wykonawczego Nr [...]. Mając na uwadze, że strona wykonała w całości obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego zgodnie z treścią art. 125 u.p.e.a., w razie wykonania obowiązku, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają, na wniosek strony, umorzeniu przez organ egzekucyjny w drodze postanowienia. W związku z powyższym, nałożona grzywna nie uległa umorzeniu z urzędu, bowiem umorzenie grzywny może nastąpić wyłącznie na wniosek zobowiązanego.
Na ostateczne postanowienie P.W. wniósł 15 maja 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając mu naruszenie:
- 1. Prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
- a) art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady prawa do ochrony prywatności i decydowania o swoim życiu osobistym oraz wolności człowieka poprzez zastosowanie oczywiście niekonstytucyjnego przepisu, zawartego w dokumencie spoza katalogu konstytucyjnych źródeł prawa, tj. Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, tj. formie nieobjętej konstytucyjnym katalogiem źródeł prawa, dodatkowo stanowiącego o niejasnym i niedającym się zastosować obowiązku szczepienia ochronnego,
- b) i w konsekwencji zastosowanie przepisu art. 17 ust. 10 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r. poz. 1657) i przepisów § 3 wydanego na tej podstawie ustawowej rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2172) w sposób sprzeczny z treścią tych przepisów, co prowadziło do nałożenia na skarżącego zobowiązania do wykonania obowiązku, który w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego i wystawienia odpowiednich tytułów egzekucyjnych nie był wymagalny.
- 2. Przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego z rażącym naruszeniem przepisów u.p.e.a., polegającym na:
- a) określeniu obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, co stanowi naruszenie art. 2 § 1 pkt 2 i 10 oraz art. 3 § 1 u.p.e.a. i in.,
- b) prowadzeniu postępowania egzekucyjnego i nałożeniu na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia, mimo że w dniu wydania postanowienia o nałożeniu grzywny obowiązek nie był wymagalny w świetle przepisu prawa, co stanowi w szczególności naruszenie art. 119 § 1 u.p.e.a.,
- c) niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia spełniającego wymagania określone w art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez skierowanie do zobowiązanego upomnienia, w którym nie określono danych niezbędnych do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego,
- d) naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie nadmiernie uciążliwego środka egzekucyjnego polegające na ustaleniu grzywny w rażąco wygórowanej wysokości.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie postanowienia wskazując w wyroku rozstrzygnięcie, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z 19 maja 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, z uwagi na wykonanie wszystkich zaległych obowiązkowych szczepień ochronnych, umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]. Organ wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Skierniewicach, w postanowieniu z 22 grudnia 2022 r., uznał zasadność zarzutów strony odnośnie do wygaśnięcia obowiązku szczepienia córki zobowiązanego przeciwko: błonicy, tężcowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce. H.W. została bowiem poddana obowiązkowym szczepieniom przeciw wskazanym chorobom. Należało zatem, zgodnie z art. 34 § 4 pkt 3a u.p.e.a. umorzyć prowadzone postępowanie egzekucyjne w całości.
Z notatki urzędowej z 28 sierpnia 2022 r. (k. 28 akt sądowych) wynika, że od postanowienia z 19 maja 2023 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie wniesiono zażalenia i postanowienie jest ostateczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Postępowanie w sprawie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:
- 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;
- 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;
- 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Umorzenie postępowania polega na przerwaniu i zakończeniu postępowania z uwagi na wystąpienie zdarzeń, które uniemożliwiają rozstrzygnięcie o istocie sprawy stanowiącej przesłankę wniesienia środka zaskarżenia.
Umorzenie postępowania następuje z powodu jego bezprzedmiotowości. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych w postępowaniu przed sądem administracyjnym bezprzedmiotowość zachodzi wówczas, gdy w toku postępowania wystąpią zdarzenia, które powodują trwałą niemożność dalszego jego prowadzenia (por. postanowienie NSA z 19 grudnia 2011 r., II FZ 812/11, oraz postanowienie NSA z 27 maja 2008 r., II FSK 487/07).
Przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga na postanowienie w przedmiocie zarzutów P.W. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...], wystawionego w celu zobowiązania P.W. (ojca dziecka) do poddania dziecka H.W. wymienionym w ww. tytule wykonawczym obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Zgłaszając zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego zobowiązany podniósł m.in. zarzut wygaśnięcia obowiązku z uwagi na wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych wymienionych w tytule wykonawczym. Postanowieniem wierzyciela z 22 grudnia 2022 r., utrzymanym w mocy zaskarżonym postanowieniem, zarzuty w powyższym zakresie zostały uznane za zasadne.
Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z 19 maja 2023 r., Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny umorzył na podstawie art. 34 § 4 pkt 3a u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec P.W. w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka H.W.. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i stało się ostateczne
W sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, to postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Bez prawnego znaczenia byłaby bowiem ocena zasadności zarzutów skarżącego, skoro całe postępowanie egzekucyjne zostało już zakończone wobec wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym (wymagane szczepienia ochronne zostały wykonane). Należy zaznaczyć, że w sytuacji, gdy zarzuty okazały się uzasadnione, postępowanie egzekucyjne należy umorzyć, co wynika z art.34 § 4 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. W niniejszej sprawie sytuacja taka wystąpiła.
Powyższy fakt spowodował, że zakończone zostało postępowanie egzekucyjne będące przedmiotem sporu pomiędzy skarżącym, a organem administracji. Skoro zaś zakończone zostało wspomniane postępowanie egzekucyjne, to zbędne stało się rozstrzyganie, czy pozostałe zarzuty zgłoszone przez skarżącego do prowadzonego postępowania egzekucyjnego były zasadne. Nie można bowiem oceniać zasadności bądź niezasadności zarzutu dotyczącego postępowania egzekucyjnego, które już się nie toczy.
W zaistniałej sytuacji niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe, gdyż umorzono postępowanie egzekucyjne, do którego zarzuty wniósł skarżący.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne.
A.M.