Uzasadnienie
III SA/Łd 405/13
Wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 405/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (dalej: Spółka lub skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu, przyznając adwokatowi M. W. kwotę 984 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej spółce z urzędu, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 1754/13 oddalił skargę kasacyjną A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 405/13 zasądzając od skarżącej Spółki na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Ł. kwotę 1.000 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Z protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z dnia 31 lipca 2014 r. wynika, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik – adwokat M.W., nie uczestniczył w rozprawie (k. 131 akt sądowych).
Postanowieniem z 14 stycznia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika skarżącego, przyznał adwokatowi M.W. wynagrodzenie w wysokości 492 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej Spółce z urzędu, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, powiększone o kwotę należnego podatku od towarów i usług. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że z uwagi na wielość tożsamych spraw spółki zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, w których pełnomocnikiem z urzędu został wyznaczony wnioskodawca oraz poczyniony przez niego nakład pracy, konieczny do sporządzenia i wniesienia skarg kasacyjnych zasadnym jest miarkowanie wysokości zasądzonych adwokatowi kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Od powyższego postanowienia adwokat M.W. wniósł zażalenie zarzucając mu naruszenie art. 250 ustawy p.p.s.a., § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 461) [dalej: rozporządzenie]. Wskazał, że obowiązujące przepisy dotyczące zasad wynagradzania pełnomocników z tytułu udzielonej pomocy prawnej nie dają podstaw do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. W świetle powyższego, uchylenie zaskarżonego postanowienia przez sąd pierwszej instancji jest możliwe między innymi wtedy, gdy zażalenie jest oczywiście uzasadnione. W ocenie sądu, zażalenie pełnomocnika ma taki właśnie charakter.
W niniejszej sprawie przyznając koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej Spółce przez adwokata M.W., w postanowieniu z dnia 14 stycznia 2015 r., Sąd dokonał miarkowania tychże kosztów, biorąc pod uwagę, iż adwokat M.W. został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu skarżącej Spółki w kilkudziesięciu sprawach, w których stan faktyczny i prawny był prawie identyczny. Stąd też przyznając wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej określił je w kwocie 492 zł. Tymczasem, jak wynika z ostatnich orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd ten podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt III CZP 2/12, że przyznane adwokatowi ustanowionemu z urzędu od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu obejmują opłatę nie niższą od właściwych stawek minimalnych opłat za czynności adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości przewidzianych w powoływanym wyżej rozporządzeniu. Tym samym NSA odrzucił możliwość dokonywania miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika poniżej wyznaczonych rozporządzeniem kwot minimalnych.
W tych okolicznościach, Sąd uwzględnił zażalenie pełnomocnika i uchylił w całości postanowienie z 14 stycznia 2015 r., o czym orzekł, jak w pkt I postanowienia, na podstawie art. 195 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpatrując na nowo sprawę z wniosku adwokata M.W. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej skarżącej Spółce pomocy prawnej z urzędu, Sąd uznał, że jest on w pełni zasadny. Z tych względów, Sąd rozstrzygnął o kosztach należnych pełnomocnikowi, jak w pkt II postanowienia, w następujący sposób.
Zgodnie z treścią art. 250 ustawy p.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wprowadzenie w tym przepisie zewnętrznego odesłania do odrębnych przepisów oznacza, że art. 250 ustawy p.p.s.a. nie stanowi uregulowania pełnego. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata reguluje wskazane wyżej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia sformułowano zasadę, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
Podstawę zasądzenia opłaty, zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 – 5. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy pranej udzielonej przez adwokata z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Z przepisu tego wynika więc, że opłata za pomoc prawną udzieloną z urzędu jest opłatą, o której mowa w § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia.
W konsekwencji tego do opłaty tej mają zastosowanie także zasady określone w § 2 ust. 1 i ust. 2, z modyfikacją wynikającą z § 19 pkt 1 rozporządzenia, który to przepis stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5. Oznacza to, że w odniesieniu do opłaty zasądzanej od Skarbu Państwa za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu przez adwokata nie może ona być wyższa od 150 % stawki minimalnej. Z tych względów kryteria określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia mają znaczenie dla określenia wysokości opłaty ponoszonej przez Skarb Państwa za pomoc prawną udzieloną przez adwokata z urzędu w granicach pomiędzy opłatą wynikającą z zastosowania właściwych stawek minimalnych a opłatą podwyższoną do 150 % tych stawek.
Mając powyższe na uwadze, ustalając koszty pomocy prawnej udzielonej skarżącej Spółce z urzędu na etapie postępowania kasacyjnego, Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że pełnomocnik skarżącej Spółki sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, lecz nie brał udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Adwokat M.W. został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu skarżącej Spółki w kilkudziesięciu sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, w których stan faktyczny i prawny jest prawie identyczny, jak w niniejszej sprawie. Wszystkie te sprawy dotyczą określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu. Analiza skarg kasacyjnych prowadzi do wniosku, że każda kolejna skarga kasacyjna była powtórzeniem (powieleniem) argumentacji zawartej w pierwszej wniesionej skardze kasacyjnej. Okoliczności te uzasadniają przyznanie adwokatowi M.W. wynagrodzenia w kwocie 1.200 zł, podwyższonej o właściwą stawkę podatku od towarów i usług, która stanowi 50 % stawki minimalnej określonej w § 6 pkt 5 rozporządzenia.
W przepisie tym przy wartości przedmiotu sprawy w przedziale 10.000 - 50.000 zł (wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosiła 17.501 zł) stawkę tę określono na 2.400 zł. W myśl § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a powołanego rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6 tego rozporządzenia. Natomiast zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej stawka ta wynosi 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, nie mniej jednak niż 120 zł.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 250 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b w związku z § 6 pkt 5, § 2 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzekł jak w pkt II postanowienia.
U.K.