Uzasadnienie
W dniu 16 kwietnia 2012 roku M. P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Wskazała, że z jest studentem drugiego roku, nie pracuje, nie posiada żadnego majątku i jest na całkowitym utrzymaniu swoich rodziców. W złożonym na wezwanie sądu na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazał, że zamieszkuje w mieszkaniu należącym do jego dziadka, jednak nie pozostaje w nim we wspólnym gospodarstwie domowym, gdyż dziadek po śmierci babci wyprowadził się do swojego syna. Wnioskodawca oświadczył, że jego rodzice zamieszkują osobno dostaje od nich kieszonkowe, a ponadto od mamy otrzymuje potrzebną mu żywność, ojciec zaś kupuje mu ubrania. Kieszonkowe wydaje na opłacenie migawki oraz przejazdy do domu Zarządzeniami referendarza sądowego z dnia 18 lipca oraz 7 sierpnia 2012 roku wnioskodawca został zobowiązany do udokumentowania miesięcznych dochodów oraz majątku posiadanego przez rodziców, na których utrzymaniu się znajduje, a także wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych oraz wskazania wysokości kieszonkowego od rodziców, udokumentowania wydatków na przejazdy oraz udokumentowania kiedy i za jaka kwotę został zbyty stanowiący, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, jego współwłasność samochód marki Audi A3.
W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że jego rodzice odmawiają udostępnienia mu informacji o swoich dochodach i posiadanym majątku, bowiem nie oni są stroną postępowania sądowego. Dodatkowo oświadczył, iż wszystkie koszty związane z eksploatacją mieszkania, w którym zamieszkuje ponosi jego dziadek, wnioskodawca odmówił przyjęcia darowizny samochodu marki Audi A3 od swojej matki w 2009 roku, zaś w 2010 roku matka sprzedała tan samochód. Wysokość kieszonkowego otrzymywanego od rodziców określił się na kwotę 350-500 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że nie może udokumentować ponoszonych kosztów przejazdów, gdyż nie zbiera zużytych biletów MPK.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek nie jest zasadny.
Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawca jest studentem, nie pracuje, nie posiada żadnego majątku pozostaje na wyłącznym utrzymaniu swoich rodziców. Zamieszkuje w mieszkaniu swojego dzidka, który ponosi wszelkie opłaty eksploatacyjne, od rodziców skarżący otrzymuje niezbędne produkty żywnościowe i ubranie oraz kieszonkowe wysokości 350-500 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej (100 zł) oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przy czym ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, jeśli osoba starająca się o przyznanie prawa pomocy nie osiąga własnych dochodów, ponieważ uczy się i pozostaje na utrzymaniu rodziców lub opiekunów, o przyznaniu prawa pomocy decydują możliwości zarobkowe i majątkowe osób zobowiązanych do alimentacji (por. postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2006 r. sygn. akt I OZ 115/06). Stosownie do art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice i dzieci maja obowiązek wzajemnego wspierania się. Ustawodawca w żaden sposób nie ograniczył czasu trwania tego obowiązku nałożonego na rodziców i dzieci, nie jest on w szczególności uwarunkowany sprawowaniem władzy rodzicielskiej.
Występuje więc także po uzyskaniu przez dziecko pełnoletniości. Uszczegółowieniem tego obowiązku jest art. 128 kodeksy rodzinnego i opiekuńczego dotyczący obowiązku alimentacyjnego, który obciąża rodziców względem dzieci do czasu, gdy nie są w stanie utrzymać się samodzielnie. Z informacji wnioskodawcy wynika, że rodzice dobrowolnie realizują względem niego swój obowiązek alimentacyjny jednak odmówili wskazania wysokości swoich dochodów i majątku w celu ustalanie możliwości pokrycia kosztów postępowania zainicjowanego przez wnioskodawcę. Powyższe czyni niemożliwym przeprowadzenie całościowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jednak uwzględniając jedynie kwotę kieszonkowego otrzymywanego od rodziców w porównaniu z wysokością należnego w rozpoznawanej sprawie wpisu od skargi w kwocie 100 złotych należało uznać, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w tej wysokości i to bez żadnego uszczerbku swojego utrzymania, bowiem koszty jego zamieszkania wy żywienia i ubrania w całości są pokrywane przez rodziców i dziadka.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy bowiem z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w postępowaniu, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
m.k.