Uzasadnienie
III SA/Łd 45/16
Postanowieniem z 28 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjny w Łodzi przyznał skarżącemu J. W. w niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego.
Okręgowa Izba Radców Prawnych w Ł., pismem z 10 maja 2016 r., poinformowała, że wyznaczyła jako pełnomocnika skarżącego w niniejszej sprawie radcę prawnego A. G..
Wyrokiem z 10 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, przyznając pełnomocnikowi koszty zastępstwa prawnego z tytułu udzielonej pomocy prawnej w I instancji.
W dniu 10 sierpnia 2016 r. pełnomocnik wniósł do tutejszego Sądu sporządzoną przez siebie opinię prawną w przedmiocie braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z 10 czerwca 2016 r.
Postanowieniem z 14 sierpnia 2016 r. starszy referendarz sądowy przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przyznając wynagrodzenie w kwocie 120 zł powiększone o podatek VAT.
Od przedmiotowego postanowienia radca prawny A. G. wniósł sprzeciw, nie zgadzając się z wysokością zasądzonego wynagrodzenia. W treści sprzeciwu sformułował wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego oświadczając, iż "koszty te nie zostały ani w całości ani w części zapłacone według norm przepisanych".
Referendarz Sądowy zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
W odniesieniu do radców prawnych powyższe zasady od 1 stycznia 2016 r. określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805).
Należy mieć jednakże na uwadze, że zgodnie z § 22 tego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.
Do kwestii ustalania wynagrodzenia za pomoc prawną w drugiej instancji (rozpoczętej od momentu wydania wyroku) w sprawie wszczętej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z 22 października 2015 r., to jest przed 1 stycznia 2016 r., należy stosować przepisy dotychczasowe, tj. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj.: Dz.U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).
W § 14 ust. 2 rozporządzenia określone zostały stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w pierwszej instancji (pkt 1) i w drugiej instancji (pkt 2).
W myśl § 14 ust. 2 pkt 2 powoływanego powyżej rozporządzenia, pełnomocnikowi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w II instancji wynagrodzenie może być przyznane: a/ za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, b/ za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, c/ za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz d/ w postępowaniu zażaleniowym.
Jak wynika z treści przytoczonego przepisu, rozporządzenie nie określa wprost stawki opłaty za sporządzenie i wniesienie sprzeciwu od postanowienia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi za wykonywanie czynności w ramach prawa pomocy.
Zauważyć dalej należy, iż przepisy rozporządzenia, na podstawie którego ustala się wynagrodzenie pełnomocnika dotyczą "ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego" stronie postępowania. Dotyczą one zatem wynagrodzenia za pomoc prawną, a takową co do zasady pełnomocnik może udzielić jedynie stronie postępowania, a nie samemu sobie. Pełnomocnik ustanawiany jest dla reprezentowania i obrony interesów strony, której przyznano prawo pomocy, a nie dla realizowania i obrony swoich praw jako pełnomocnika z urzędu. Skarb Państwa ma zatem ponosić koszty zastępstwa prawnego, ale w założeniu w przypadku udzielania pomocy prawnej stronie postępowania przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu.
Jak zatem widać z powyższego, mając także na uwadze przede wszystkim wyniki wykładni literalnej, ale i celowościowej, a co wynika też z samego tytułu rozporządzenia, przepisy prawa nie przewidują możliwości przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia za wniesienie sprzeciwu w jego własnej sprawie z zakresu prawa pomocy. Warunkiem przyznania wynagrodzenia jest bowiem faktyczne udzielenie pomocy prawnej stronie, której prawo pomocy zostało przyznane, rozliczenie niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez pełnomocnika z urzędu.
Należy zatem uznać, że profesjonalna pomoc prawna w analizowanym przypadku nie została stronie skarżącej realnie udzielona, a pełnomocnik działa jedynie w swoim interesie. W takim natomiast przypadku brak jest podstaw do przyznania wynagrodzenia.
Z powyższych względów, na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a - d rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu oraz na podstawie art. 205 § 2 i art. 250 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
e.o.