Uzasadnienie
III SA/Łd 490/11
Pismem z dnia 23 maja 2011 r. I. B. i A. K. (dalej skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione i odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów. W dniu 17 czerwca 2011 r. skarżący A. K. uiścił wpis od skargi w kwocie 200 zł.
Wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. W związku z treścią wyroku skarżący A. K. wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku, składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na urzędowym formularzu "PPF".
W uzasadnieniu wniosku wskazał na swoją sytuację materialną, ponoszone wydatki. W tym zakresie podniósł, że spłaca kredyt hipoteczny, którego rata wynosi ok. 750 zł, ponosi koszty czesnego trzech synów (po 1.200 zł). Wskazał także szczegółowo na ponoszone wydatki – telefon i internet (450 zł), energia elektryczna i woda (350 zł), dojazdy do pracy (600), zakup żywności (1.000 zł).
Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinny, majątku i dochodach, skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M. K., synami A. K. (21 lat), K. K. (20 lat), T. K. (18 lat). Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 120 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 1,62 ha. Jako dochody gospodarstw domowego wskazał na swoje świadczenia rentowe w wysokości 3.747 oraz wynagrodzenie z tytułu mowy o pracę w wysokości ok. 1.500 zł, wynagrodzenie M. K. w z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.300 zł oraz wynagrodzenie syna A. K. w kwocie 1.800 zł (jak zaznaczył otrzymywane od 1 lipca 2011 r.). Podał także, że dysponuje oszczędnościami pieniężnymi w wysokości 6.000 złotych oraz że jest właścicielem pojazdu osobowego marki A. o szacunkowej wartości 13.000 zł.
Referendarz Sądowy zważył, co następuje
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.
W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim zauważyć należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny.
Wskazać w związku z tym należy, że skarżący osiąga stałe dochody z tytułu świadczeń emerytalnych w kwocie 3.747 zł oraz z tytułu umowy o pracę w wysokości ok. 1.500 zł. Ponadto na dochody gospodarstwa domowego składają się także stałe dochody jego żony z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.300 zł oraz syna w kwocie 1.800 zł. Daje to łączny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego w wysokości 8.347 zł. Zauważyć również należy, iż skarżący, zgodnie z przedłożonym oświadczeniem majątkowym, dysponuje zgromadzonymi oszczędnościami w kwocie 6.000 zł.
W ocenie referendarza, w sytuacji uzyskiwania w gospodarstwie domowym wskazanych dochodów oraz posiadania oszczędności w kwocie 6.000 zł skarżący nie może zasłaniać się argumentem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) – por. m.in. orzeczenia NSA z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II OZ 985/07, z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt I OZ 730/10; z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1231/10. W ocenie referendarza, przedmiotowe okoliczności, tj. posiadane oszczędności – w zestawieniu z wysokością aktualnie obciążających skarżącego, na tym etapie postępowania kosztów sądowych oraz faktem, iż rozłożone byłyby one w czasie, pozwalają na przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść te koszty sądowe, jak i ewentualne koszty zastępstwa procesowego w sprawie.
Zwrócić także należy uwagę na fakt, że podnoszone przez skarżącego argumenty, mające przemawiać za jego trudną sytuacją finansową nie stanowiły przeszkody do zaciągnięcia kredytu hipotecznego, którego rata obecnie – jak wskazał skarżący wynosi ok. 750 zł.
Podkreślić w związku z tym należy, iż zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku koszty regulowania rat kredytu, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06; z dnia 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06).
Skarżący ponosi także wydatki związane z utrzymaniem pojazdu mechanicznego oraz wydatkuje miesięcznie – jak sam wskazał – ok. 450 zł na rachunki telefoniczne i internet. Stwierdzić w tym zakresie należy, że osoba która posiada środki na pokrycie zwiększonych wydatków w ramach swojego gospodarstwa domowego (m.in. kosztów paliwa do samochodu i rat kredytu, zwiększonych wydatków na rachunki telefoniczne) jest również w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Kwestią wyboru strony pozostaje czy uiści ona koszty sądowe, czy pokryje inne swoje wydatki nie związane z koniecznym utrzymaniem. W szczególności, iż koszty postępowania sądowego na tym etapie dotyczą w praktyce opłaty kancelaryjnej od odpisu wyroku (100 zł) i ewentualnie wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosił będzie również 100 zł.
Reasumując, przedmiotowe okoliczności w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych, do których poniesienia zobligowany jest na tym etapie postępowania skarżący pozwalają na przyjęcie, że poniesienie tych kosztów nie doprowadzi do uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Skarżący dysponując wraz z innymi członkami gospodarstwa domowego stałymi dochodami (8.347 zł) oraz zgromadzonymi oszczędnościami (6.000 zł) jest w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie.
Przypomnieć należy w tym miejscu, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest rozwiązaniem wyjątkowym i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej ich poniesienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Tego rodzaju sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący i wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a ich uiszczenie spowoduje uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
R.A.