Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odrzucił skargę Stowarzyszenia A. pożytku publicznego z siedzibą w Łodzi na uchwałę Rady Miejskiej w Ł. z [...].
Po podjęciu tego rozstrzygnięcia, 19 listopada 2010 r. wpłynęło do sądu pismo R.K. zawierające żądanie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
Postanowieniem z 9 marca 2011 r. tutejszy sąd, uznając powyższe żądanie za bezpodstawne, odmówił dopuszczenia R.K. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez NSA postanowieniem z 2 czerwca 2011 r. (sygn. akt II OZ 452/11).
W zażaleniu na postanowienie WSA z 9 marca 2011 r. R.K., prócz merytorycznych zarzutów skierowanych przeciwko temu postanowieniu, zawarł również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów wpisu sądowego od zażalenia.
Postanowieniem z 15 czerwca 2011 r. referendarz sądowy oddalił powyższy wniosek.
Pismem z 18 lipca 2011 r. R.K. złożył sprzeciw od rozstrzygnięcia referendarza. W uzasadnieniu tego środka podniósł, że referendarz błędnie przyjął, że wnioskodawcy – jako potencjalnemu uczestnikowi postępowania – nie przysługuje uprawnienie do żądania przyznania prawa pomocy. W jego ocenie do czasu prawomocnego rozpoznania wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie potencjalny uczestnik jest uprawniony do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, który powinien być rozpoznany przed merytorycznym rozpoznaniem zażalenia w tej sprawie. Na poparcie swoich słów powołał pogląd wyrażony w wyroku NSA z 20 maja 2008 r. sygn. akt II FZ 149/08.
Kolejnym wnioskiem z 19 lipca 2011 r. R.K. zażądał udzielenia mu prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do sporządzenia zażalenia na postanowienie referendarza z 15 czerwca 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności wyjaśnić wypada, że w myśl art. 245 § 1–2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (m.in. adwokata oraz radcy prawnego).
Mając na względzie powyższą regulację sąd uznał, że R.K., składając 19 lipca 2011 r. wniosek o ustanowienie pełnomocnika procesowego w ramach prawa pomocy, rozszerzył w istocie swój pierwotny wniosek z 15 czerwca 2011 r. Sąd uznając, że obecnie domaga się on zarówno zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia zastępcy procesowego, rozpoznał oba wnioski łącznie, jako żądanie przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie.
Rozpoznając tak ukształtowany wniosek sąd doszedł do przekonania, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma art. 243 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przepis ten wyraźnie uzależnia możliwość rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy od tego, czy wnioskodawca jest stroną postępowania przed sądem administracyjnym. Ustalenie, że wnioskodawca nie ma przymiotu strony postępowania będzie oznaczać, że złożony przez niego wniosek – jako niedopuszczalny – nie będzie podlegał merytorycznemu rozpoznaniu.
Zgodnie z art. 32 p.p.s.a. stronami w postępowaniu sądowoadministracyjnym są skarżący i organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi.
Zauważyć w tym miejscu należy, że ustawa przyznaje prawa strony także uczestnikom postępowania, tj. osobom, które nie wniosły skargi, ale brały udział w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczył ich interesu prawnego, a także określonym w przepisach osobom i organizacjom społecznym, dopuszczonym do udziału w postępowaniu przez sąd (art. 33 § 1–2 p.p.s.a.). Konsekwencją powyższego rozwiązania jest treść art. 12 p.p.s.a., zgodnie z którym ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania.
Analiza powołanych regulacji, w kontekście art. 243 § 1 p.p.s.a. nie postawia wątpliwości co do tego, że wyłącznie stronie postępowania toczącego się przed sądem administracyjnym oraz uczestnikowi tego postępowania, przysługuje uprawnienie do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie nie budzi zaś żadnych wątpliwości, że R.K. nie jest ani stroną postępowania w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., ani też uczestnikiem postępowania, o którym mowa w art. 33 § 1 p.p.s.a.
Brak przymiotu strony jest oczywisty, natomiast o tym, że R.K. nie przysługuje status uczestnika postępowania przesądził Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z 2 czerwca 2011 r. oddalił jego zażalenie na postanowienie tutejszego sądu o odmowie dopuszczenia go do udziału w sprawie w charakterze uczestnika.
Nie ma przy tym racji R.K. twierdząc, że jego status w niniejszym postępowaniu nie został jeszcze ostatecznie ustalony. Kwestia ta została już bowiem przesądzona wspomnianym postanowieniem NSA z 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 452/11, od którego nie służy już żaden środek zaskarżenia w postępowaniu zwykłym.
W tej sytuacji, rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy jako niedopuszczalny podlega oddaleniu. Brak jest tym samym podstaw do merytorycznej oceny wniosku i przyznania stronie prawa pomocy niezależnie od jej sytuacji materialnej (por. odpowiednio postanowienie NSA w Warszawie z dnia 20 października 2005 r., II FZ 653/05, OSP 2006/9/103).
Mając na uwadze powyższe rozważania, sąd na podstawie art. 243 § 1 zdanie pierwsze w zw. z art. 260 p.p.s.a., oddalił wniosek R.K. tak co do żądania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jak i co do ustanowienia zawodowego pełnomocnika, wymienionego w art. 244 p.p.s.a.
P.Pij.