Uzasadnienie
III SA/Łd 604/16
Uzasadnienie
A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Jednocześnie strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej wynika, że spółka prowadzi stację kontroli pojazdów. Z oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wynika, że spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 117.000 zł, wartość składników majątku określiła na 0 zł, jednocześnie wskazała, że za ostatni rok obrotowy uzyskała zysk w wysokości 5957,42 zł. Spółka wskazała, że na rachunku bankowych nie posiada środków finansowych. Strona oświadczyła również, że nie zatrudnia i pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem ani radcą prawnym.
Referendarz Sądowy zważył, co następuje
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), dalej - p.p.s.a.
Przepis art. 244 tej ustawy stanowi, że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje, zgodnie z § 2 tego artykułu, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast, według § 3 powołanego artykułu, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej, w tym także spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, określa natomiast przepis art. 246 § 2 p.p.s.a. I tak, przyznanie pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Jednocześnie wyjaśnić należy, że zawarty w przepisie art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Od Referendarza sądowego zależy natomiast uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
W niniejszej sprawie z oświadczeń skarżącej zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy bezspornie wynika jedynie, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 117.000 zł. Spółka zadeklarowała osiągnięcie dochodu za poprzedni rok obrotowy w wysokości 5957,42 zł. Jednocześnie wskazała, że nie posiada środków na rachunku bankowych, a wartość składników majątkowych (środków trwałych) wynosi 0 zł.
Wyjaśnienia wymaga, że spółka nie znajduje się ani w stanie likwidacji ani upadłości, co oznacza, że wspólnicy nie uznają, że sytuacja spółki jest na tyle trudna, że z ekonomicznego punktu widzenia nie ma ona racji bytu, gdyż nie przynosi dochodów. Podejmując decyzję o kontynuacji działalności w formie spółki wspólnicy przejmują na siebie ciężar jej funkcjonowania, w tym obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego.
Nie bez znaczenia dla oceny zdolności płatniczych strony pozostaje możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm., dalej k.s.h.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). W orzecznictwie sądowym podnosi się z kolei, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (post. NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., II FZ 702/11).
Powyższa instytucja jest niezwykle ważna dla oceny zasadności przyznawania prawa pomocy osobom prawnym. Wyjaśnienia bowiem wymaga, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest tworem prawnym powołanym przez wspólników do prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania celu zarobkowego. Oznacza to, że w przypadku, gdy nie może ona działać powinna zostać zlikwidowana, a ewentualne dalsze jej funkcjonowanie, jeśli łączy się tylko z kosztami, a nie dochodami, powinno obciążać wyłącznie jej wspólników, nie zaś innych obywateli.
Niezależnie od powyższego, należy stwierdzić, że skarżąca spółka nie wykazała, iż znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy, skoro za rok poprzedni wykazuje zysk.
Natomiast odnośnie do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, to zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Jako że skarżąca w niniejszej sprawie jest zwolniona od obowiązku uiszczania kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e), należy stwierdzić, że spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Wobec powyższego, na podstawie art. 249a, art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
AG