Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z (...) nr (...) odmówił M. S. wszczęcia postępowania odpowiednio:
na podstawie art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w części dotyczącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na:
- ubezpieczenie społeczne, w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników niebędących płatnikami tych składek za okres od 12.2001 r. do 04.2004 w wysokości 8.746,05 zł.,
- ubezpieczenie zdrowotne, w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników niebędących płatnikami tych składek za okres od 12.200` r. do 04.2004 r. w wysokości 4.317,82 zł., na podstawie art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w części dotyczącej umorzenia należności z tytułu z tytułu nieopłaconych:
- składek na ubezpieczenie społeczne za zatrudnionych pracowników, w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników oraz przez płatnika tych składek za okres od 12.2001 r. do 4.2004 r. w wysokości 17.204 zł.
- składek na ubezpieczenie zdrowotne za zatrudnionych pracowników za okres od 12.2001 r. do 04.2004 r. w wysokości 4.317,82 zł.,
- składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, w części finansowanej przez płatnika tych składek za okres od 12.2001 r. do 04.2004 r. w wysokości1.205,29 zł., a ponadto odsetek za zwłokę finansowanych przez płatnika składek, należnych od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników i kosztów upomnień.
Zakład uzasadniając wydane orzeczenie wyjaśnił, że prowadząc pozarolniczą działalność gospodarczą i zatrudniając pracowników w myśl obowiązujących przepisów A. P., jako płatnik składek, miał ustawowy obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Nie wywiązanie się z tego obowiązku spowodowało powstanie zadłużenia. Małoletni M. S. wraz z innymi spadkobiercami odpowiada za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek przez zmarłego dziadka A. P..
Zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 32 tejże ustawy i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach mogą być umarzane przez Zakład pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie do postanowień art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 tejże ustawy, co oznacza, że składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek nie mogą być umarzane.
Ponadto, na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365), nie mogą być umarzane należności z tytułu składek za ubezpieczonych pracowników, gdyż przepisy te mają zastosowanie jedynie do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.
Biorąc pod uwagę powyższe przepisy ZUS przyjął, że składki w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników niebędących jednocześnie płatnikami składek nie mogą być umarzane. W myśl art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 83 b ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przypadku, gdy postępowanie z uzasadnionej przyczyny nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania.
M. S. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego – matkę K. S. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia (...) nr (...) utrzymał w mocy decyzję z dnia z (...) nr (...) o odmowie wszczęcia postępowania. Wskazał, że postępowanie w sprawie umorzenia składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek nie może zostać wszczęte z uwagi na brak przepisów prawa, które byłyby dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podstawą dla podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia tych składek. Zgodnie bowiem z art. 30 powołanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 tejże ustawy. Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 32 oraz § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach mogą być umarzane przez Zakład pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z powyższego wynika, że w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie mogą być umarzane należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników niebędących płatnikami składek. Biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny i prawny oraz publicznoprawny charakter należności z tytułu składek, zasadne jest utrzymanie w mocy decyzji Nr (...)z dnia (...) odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.
M. S. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego – matkę K. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) nr (...), podnosząc że Zakład nie wziął pod uwagę jego trudnej sytuacji finansowej i życiowej.
ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066). Przy czym, wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji administracyjnej może nastąpić tylko, jeśli: a) zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób wyżej wskazany, determinuje oddalenie skargi (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w zakreślonych wyżej granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z regulacjami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego.
Należy wskazać, że w niniejszej sprawie, kontrolowaną przez Sąd decyzją, jest rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia należności wobec ZUS, a nie decyzja merytoryczna w przedmiocie umorzenia należności. Rozróżnienie to ma fundamentalne znaczenie dla wyniku tej sprawy sądowoadministracyjnej, gdyż z treści wniosku o ponowne rozparzenie sprawy oraz skargi wynika, że skarżący go nie zauważa i powołuje się na okoliczności, które badane są przy merytorycznym rozpoznaniu wniosku (umorzeniu albo odmowie umorzenia należności).
Kontrolowane decyzje ZUS wydane, w obu instancjach, zostały na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Stosownie do tego przepisu organ obowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego, jeżeli żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte.
Stosownie bowiem do obowiązującego w chwili wydawania decyzji brzmienia art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 963, dalej: u.s.u.s.) do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28.
Stosownie bowiem do art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Z powyższego wynika zatem w sposób jednoznaczny, iż w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami w ogóle ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w tym zakresie. Ponadto, na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365), nie mogą być umarzane należności z tytułu składek za ubezpieczonych pracowników, gdyż przepisy te mają zastosowanie jedynie do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (§ 1 i § 2 pkt 1), czyli należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.
Mając na względzie przedstawione okoliczności, stwierdzić należy, iż nie są zasadne zarzuty zawarte w skardze. W rozpoznanej sprawie organ nie mógł bowiem badać, czy zaistniały przesłanki umorzenia spornych należności z tytułu składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
B.K.