Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. nie stwierdził u W. N. choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869).
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że podstawę ustalenia, iż nie został spełniony warunek konieczny zawarty w art. 2351 K.p. do stwierdzenia u W. N. choroby zawodowej stanowiły: orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wystawione przez Przychodnię Konsultacyjno – Diagnostyczną Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. i orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawione przez Klinikę Chorób Zawodowych i Toksykologii Oddział Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. oraz dochodzenie epidemiologiczne. W. N. został skierowany przez Zakład Opieki Zdrowotnej A do Poradni Chorób Zawodowych WOMP w Ł. w celu orzeczenia czy zgłaszane przez niego dolegliwości mają charakter choroby zawodowej. W wyniku przeprowadzonych specjalistycznych badań lekarskich uzyskał dwa orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania klinicznego choroby zawodowej – astmy oskrzelowej.
W piśmie z dnia 6 lipca 2010r., skierowanym do Dyrektora Instytutu Medycyny Pracy w Ł. W. N. przedstawił swoje zastrzeżenia dotyczące postępowania orzeczniczego. W piśmie z dnia [...]. Klinika Chorób Zawodowych i Toksykologii Oddział Chorób Zawodowych lMP w Ł. stwierdziła, iż nie znalazła podstaw do weryfikacji wydanego przez nią orzeczenia. Dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest spełnienie warunku wystąpienia objawów klinicznych, potwierdzenie narażenia zawodowego i stwierdzenie, że choroba została spowodowana warunkami pracy. W tym przypadku warunek ten nie został spełniony. Organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim wydanym przez uprawnioną jednostkę medyczną, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu będącym podstawą rozstrzygnięcia, nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym i zaprzecza zawodowej etiologii schorzenia.
W odwołaniu od tej decyzji W. N. zarzucił, iż nie wyjaśniono przyczyn z powodu, których przerwano badanie prowokacji czystym olejem mineralnym oraz jego złego stanu po tym badaniu.
Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Wyjaśnił także, że w świetle aktualnej wiedzy medycznej astma jest chorobą oskrzeli, którą charakteryzują trzy główne cechy:
- 1. skurcz, oskrzeli odwracalny spontanicznie lub pod wpływem leku;
- 2. zapalenie alergiczne błony śluzowej oskrzeli prowadzące do jej obrzęku, hipersekrecji i zwiększonej przepuszczalności;
- 3. nadreaktywność oskrzeli na różne niespecyficzne czynniki
Do wystąpienia astmy konieczny jest czynnik wywołujący – alergen, powodujący powstawanie w organizmie przeciwciał i w wyniku ich zetknięcia się ze swoistym antygenem dochodzi do wspomnianych charakterystycznych reakcji. W przypadku astmy zawodowej musi być ona spowodowana czynnikami i warunkami związanymi z określonym środowiskiem pracy, które by spełniły rolę alergenu. Aby rozpoznać astmę pochodzenia zawodowego muszą być, m.in. spełnione podstawowe kryteria jak: bezsporne potwierdzenie istnienia choroby, ustalenie w środowisku pracy czynnika uczulającego, potwierdzenie uczulenia na określony czynnik za pomocą stosownych testów (skórnych, inhalacyjnych, eliminacji i reekspozycji zawodowej, oznaczania specyficznych immunoglobulin) oraz w tzw. zespole reaktywnej dysfunkcji dróg oddechowych stwierdzenie bezpośredniego związku czasowego między wystąpieniem objawów zespołu astmopodobnego z ekspozycją na działanie gazów lub pyłów w dużych stężeniach drażniących drogi oddechowe. Zawodową etiologię można przyjąć z dużym prawdopodobieństwem w takich sytuacjach gdy:
- - pierwsze objawy astmy wystąpiły po okresie pracy w narażeniu na określony alergen (może być zróżnicowany czasowo);
- - objawy astmy występują w przypadku każdorazowej ekspozycji na określony alergen;
- - są objawy ze strony dróg oddechowych w postaci skurczu oskrzeli oraz wzrostu niespecyficznej nadreaktywności po prowokacji inhalacyjnej. W rozpatrywanej sprawie żaden z charakterystycznych wymienionych powyżej objawów klinicznych dla astmy nie zaistniał. Przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych stanowi, że państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia w szczególności na podstawie orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnione jednostki orzecznicze. Zaliczenie schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest więc od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego poprzedzającego merytoryczne rozstrzygnięcie i wydawanego na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, co oznacza, że to względy natury medycznej rozstrzygając uznaniu bądź nie uznaniu jakiegoś schorzenia za chorobę zawodową. Sam fakt zatrudnienia w narażeniu na czynniki potencjalnie szkodliwe, przy braku objawów klinicznych choroby figurującej w wykazie chorób zawodowych, nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Organ administracyjny nie może więc uwzględnić wniosku pracownika o stwierdzenie choroby zawodowej nie popartego wiarygodnymi i przekonywującymi dowodami podważającymi wiarygodność i moc dowodową materiału zgromadzonego przez lekarzy medycyny pracy i organy administracji sanitarnej. Jednostki medycyny pracy w sposób przekonywujący wyjaśniły, z jakich przyczyn choroba skarżącego nie można uznać za chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w spełniających wymagania formalne opiniach lekarskich, z których jednoznacznie wynika, że u zainteresowanego nie rozpoznano objawów klinicznych pozwalających stwierdzić, iż występuje u niego choroba zawodowa pod postacią astmy oskrzelowej. Nie fakt wystąpienia objawów chorobowych, jakie zgłasza W. N. decyduje o rozpoznaniu i stwierdzeniu choroby zawodowej, lecz wyniki przeprowadzonych badań, które wskazują, że czynniki szkodliwe środowiska pracy, jakim był olej maszynowy i rozcieńczalnik do wyrobów nitrocelulozowych nie spowodowały u zainteresowanego choroby zawodowej, gdyż wymienione przez niego dolegliwości nie posiadają cech charakterystycznych dla obrazu klinicznego astmy oskrzelowej, w tym pochodzenia zawodowego. Czynniki szkodliwe wskazane przez W. N. jako przyczyna jego dolegliwości, tj. rozpuszczalnik w skład którego wchodzą ksylen, toluen, octan butylu, aceton, butanol oraz oleje mineralne mają działanie drażniące drogi oddechowe, ale w rozpatrywanej sprawie nie mają odniesienia zdrowotnego. Rozpatrzony został cały okres pracy (lata 1989 – 2009) W. N. z uwzględnieniem zatrudnienia w Zakładzie Elektromechaniki Motoryzacyjnej B, gdzie miał zawodowy kontakt, m.in. z olejami mineralnymi i rozpuszczalnikami. W. N. był poddany badaniom specjalistycznym w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach orzeczniczych i wydane przez nie orzeczenia zawierają stwierdzenia zgodne w treści o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – astmy oskrzelowej. Nie został spełniony podstawowy warunek do rozpoznania choroby zawodowej, a mianowicie: istniejące schorzenia nie odpowiadają objawom klinicznym, jakie występują przy astmie oskrzelowej. Zmiany chorobowe rozpoznane u W. N. nie mają związku z wykonywaną pracą i ich etologia jest pozazawodowa. Wynika to z orzeczenia WOMP w Ł. z dnia [...] oraz z orzeczenia IMP w Ł. z dnia [...]. Nadto organ drugiej instancji podkreślił, że inspektor sanitarny nie może stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli upoważnione jednostki orzecznicze nie rozpoznały takiej choroby.
W skardze na powyższą decyzję W. N. nie zgodził się z przedstawioną przez Instytut Medycyny Pracy diagnozą i sposobem przeprowadzenia badań. Zgłosił również zastrzeżenia, co do sposobu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez Sanepid.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga W. N. jest uzasadniona.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
- 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z tych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7, 77 § 1, 80, 84 § 1 i 107 § 3 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869).
Zgodnie z treścią art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".
W myśl art. 2351 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Zgodnie z treścią punktu 6 do rozporządzenia z 30 czerwca 2009r. chorobą zawodową jest astma oskrzelowa.
Z przepisu art. 2351 Kodeksu pracy wynika, że o tym czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch następujących przesłanek: po pierwsze schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz po drugie jest bezsporne lub wysoce prawdopodobne, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Należy zaznaczyć, że przepisy art. 2351 i 2352 Kodeksu pracy weszły w życie w dniu 9 lipca 2003r. Tego samego dnia weszło w życie rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009r.
Zgodnie z treścią § 1 ust.1 tego rozporządzenia, z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.
W sprawie postępowanie zostało wszczęte przed dniem 3 lipca 2009r. Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia czynności dokonane przed tym dniem pozostają skuteczne. W związku z czym wszystkie czynności dokonane przez organy administracji przed tą datą pozostają skuteczne.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że W. N. przez okres ponad 16 lat był zatrudniony w Zakładach Elektrotechniki Motoryzacyjnej B jako szlifierz – gwinciarz i ustawiacz automatów tokarskich. Zajmował się szlifowaniem śrub miedzianych, odtłuszczał śruby w rozpuszczalniku nitro, pracował na walcarce chłodzonej olejami, obsługiwał automaty tokarskie oraz odwirowywał wióry w celu uzyskania oleju.
Przez okres 14 lat był narażony na działanie rożnych związków chemicznych takich jak: olej maszynowy zawierający oleje smarowe oraz hydrorafinowane węglowodory C 20 i C 50, rozpuszczalnik do wyrobów nitrocelulozowych zawierający toluen, aceton, butanol, octan butylu oraz oleje mineralne, tlenki azotu i aldehydy w przeliczeniu na formaldehyd.
Organy administracyjne odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej, opierając się na orzeczeniach Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Nr [...] z dnia [...] i Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...]. W oparciu o te orzeczenia zostały wydane kwestionowane decyzje. W ocenie Sądu zostały one wydane z naruszeniem Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących postępowania dowodowego.
Skarżący w "skardze" z dnia 6 lipca 2010r. zarzucił, że próba prowokacyjna została niewłaściwie przeprowadzona, gdyż użyto czystego oleju zamiast przetworzonego w wyniki obróbki. Po tej próbie został przewieziony na wózku do innego lekarza, gdyż nasiliły się objawy chorobowe. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w odpowiedzi stwierdził jedynie, że "proces diagnostyczny został wykonany zgodnie z zasadami przyjętymi w orzecznictwie o chorobach zawodowych...".
Organy sanitarne na tym poprzestały, nie próbując wyjaśnić, czy te zarzuty są uzasadnione i okoliczności przedstawione w "skardze" mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie.
Zgodnie natomiast z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Tego w uzasadnieniu organów obu instancji brakuje. Żadne z nich nie wyjaśniło, czy zdarzenie opisane przez skarżącego w "skardze" ma wpływ na wnioski zawarte w orzeczeniach. Nie odniesiono się również do wadliwie, według skarżącego, przeprowadzonej prowokacyjnej próby wziewnej. Stwierdzono jedynie, że "proces diagnostyczny został wykonany zgodnie z zasadami przyjętymi w orzecznictwie o chorobach zawodowych..."
Dlatego też organy sanitarne mają wyjaśnić, co wydarzyło się podczas prowokacyjnej próby wziewnej i czy stan zdrowia skarżącego jaki wtedy zaistniał miał wpływ na ocenę, czy istnieje choroba zawodowa i odnieść się do zarzutu zastosowania niewłaściwego oleju.
Z tych też względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 134 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach był art. 200 p.p.s.a.
A. B.