Uzasadnienie
III SA/Łd 73/14
W.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]. w przedmiocie skreślenia z ewidencji instruktorów nauki jazdy.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie skarżący zadeklarował wyłącznie dom o powierzchni 160 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2 ha oraz podał, że dochód brutto jego i czterech osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 2.500 zł. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. wynikało tymczasem, że w 2013 r. skarżący oraz jego żona uzyskali przychód w kwocie 57.024,54 zł brutto, co przeciętnie miesięcznie oznaczało przychód w kwocie 4.752,05 zł, a nie 2.500 zł. Co więcej, w 2013 r. przychody uzyskał nie tylko skarżący, ale również jego żona R.K.. Z wyciągu z rachunku bankowego wynikało, że na dzień 1 stycznia 2014 r. saldo konta R.K. wynosiło 3.709,78 zł, zaś na dzień 31 stycznia 2014 r. saldo to wynosiło już 5.511,21 zł. Sąd skonstatował w związku z tym, że w dacie doręczenia skarżącemu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi na koncie żony skarżącego były wystarczające środki do jego uiszczenia.
Dalej Sąd wskazał, iż ze złożonych przez skarżącego umów kredytowych oraz harmonogramów spłat wynikało, że ostatnią ratę z tytułu kredytu samochodowego w kwocie 711,41 zł skarżący miał zapłacić w dniu 5 kwietnia 2014 r., rata mikrokredytu wynosiła 869 zł, w przypadku kredytu obrotowego skarżącego i jego żonę obciążał obowiązek zapłaty dwóch rat w kwotach po 1.700 zł, przy czym termin zapłaty pierwszej raty upłynął w dniu 19 lutego 2014 r., a drugiej upłynie dopiero w dniu 19 sierpnia 2014 r. Skarżący w celu zapłacenia chociażby rat kredytów musi zatem posiadać dodatkowe dochody, których jednak nie ujawnił. Sam zadeklarowany przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochód brutto mający wynosić 2.500 zł był bowiem niższy niż wydatki, jakie ma ponosić na utrzymanie swoje i rodziny (3.000 zł).
Skarżący nie wskazał źródła finansowania nadwyżki wydatków nad zadeklarowanymi dochodami. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji materialnej skarżącego była także okoliczność, iż jest on właścicielem nieruchomości, w tym budynku mieszkalnego, zaś jego żona jest właścicielem samochodu. Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyłącza, jak przyjmuje orzecznictwo sądowe, możliwość przyznania zwolnienia od kosztów sądowych.
Wyrokiem z 11 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę.
W dniu 28 kwietnia 2015 roku (data wpływu do Sądu) skarżący wystąpił ze skargą kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia. W skardze tej zawarł wniosek o przyzynanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od obciążającej go opłaty sądowej od skargi kasacyjnej.
W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach skarżący podał dane zbieżne z uprzednio wskazanymi w pierwszym wniosku o prawo pomocy. Różnice w oświadczeniu dotyczyły wskazanie, iż we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym nie pozostają już dwie pełnoletnie córki, a ponadto skarżący wskazał na fakt posiadania dwóch pojazdów mechanicznych, które nie były wcześniej uwzględnione w oświadczeniu, a których fakt posiadania wytknął mu Sąd w postanowieniu o odmowie przyznania prawa pomocy.
Z oświadczenia o stanie majątku i dochodach wynikało zatem, iż skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 180 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 2 ha. Dochody rodziny stanowi natomiast dochód z działalności gospodarczej skarżącego w kwocie 2.500 zł brutto.
W związku z wezwaniem referendarza do przedstawienia dodatkowych informacji o stanie majątkowym i dochodach skarżący przedłożył kserokopie zeznań podatkowych za 2013 i 2014 rok. Z zeznania PIT-36 za 2013 r. wynikało, że skarżący uzyskał przychód w kwocie 55.839,54 zł, przy kosztach uzyskania dochodu w kwocie 51.357,38 zł, co dało dochód w kwocie 4.482,16 zł. W roku 2014 przychód wyniósł 80.364,31, zł, koszty uzyskania 45.351,12 zł, a dochód 35.013,19 zł.
Skarżący przekazał także wyciąg z rachunku bankowego w [...] Banku [...] w D., którego właścicielem jest żona skarżącego. Saldo rachunku na dzień 01.12.2014 r. wynosiło 1.647,41 zł, a na dzień 31.05.2015 r. 570,91 zł. Analiza przepływów finansowych na tym rachunku wykazała m.in. fakt spłaty raty kredytu w kwocie 1.700 zł, wpływy w okresie do 01.12.2014 r. do 31.05.2015 r. w łącznej kwocie 13.181,08, w tym z ING TUNZ w kwocie 4.250,08 zł, ARiMR w kwocie 1.748,87 zł, wpłaty własne w kwocie 5.400 zł.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek nie jest zasadny.
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 2 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana przy tym uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Oceniając w tym kontekście złożony wniosek, analizując możliwości płatnicze strony, referendarz uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Z treści powyższego przepisu (w szczególności z użytego w nim określenia "gdy wykaże") wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, które podaje we wniosku.
Przechodząc do oceny przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy przede wszystkim należy wskazać, iż prawomocnym postanowieniem z dnia 2 czerwca 2014 r. stronie odmówiono przyznania prawa pomocy.
W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 ustawy p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08). W obecnie rozpoznawanym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wnioskodawca wskazał ogólnie swoją bardzo trudną sytuację finansową.
Przedstawiona w obecnym wniosku o prawo pomocy sytuacja skarżącego nie różni się w istotny sposób od okoliczności ocenionych w toku postępowania dotyczącego jej pierwszego wniosku o prawo pomocy. Trudna – jako to określił skarżący – sytuacja finansowa mająca uzasadniać ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, abstrahując nawet od faktu jej nieuprawdopodobnienia (informacje o dochodach, spłacanych kredytach, wysokich obrotach na rachunku bankowym, nieujawnienie wpłat z ARiMR) nie wskazuje na taką zmianę sytuacji finansowej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że skarżący wraz z żoną uzyskują stałe dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, dopłaty z ARiMR oraz inne dochody, pozwalające sfinansować koszty bieżącego utrzymania i inne zobowiązania (np. kredyty bankowe).
Dodatkowo wskazać należy, iż fakt osiągania stałych dochodów z prowadzonej działalności, a co istotne zyski z tej działalności w roku 2014 w stosunku do roku 2013 istotnie wzrosły z 4.482 zł do 35.013 zł. Zauważyć także należy, iż skarżący na bieżąco reguluje raty kredytu w kwocie 1.700 zł, co wynika z wyciągu z rachunku bankowego. Fakt natomiast regulowania takowych należności o charakterze cywilnoprawnym, nie może wyprzedzać zobowiązań skarżącego o charakterze publicznym – w tym w szczególności obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (szeroko na ten temat wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny). Końcowo wskazać też należy na fakt dokonywania przez żonę skarżącego wpłat własnych na rachunek bankowy, które w okresie od 01.12.2014 do 31.05.2015 wyniosły łącznie ponad 5.000 zł, co może wskazywać na fakt posiadania przez skarżącego i jego żonę innych źródeł dochodów.
Reasumując, nieprzedstawienie wszystkich, pełnych dokumentów finansowych i informacji o uzyskiwanych dochodach i ich źródłach, pozwalających na kompleksową ocenę sytuacji wnioskodawcy oraz jego możliwości partycypacji w kosztach procesu czyni niewiarygodnymi twierdzenia o braku jakichkolwiek środków na pokrycie bieżących kosztów sądowych. W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 w zw. z art. 170 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
U.K.